Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

विरुद्धं गुरुभिः सार्धं ब्रह्मघ्नः स प्रकीर्तितः । क्षुत्तृष्णातप्तदेहानां द्विजानां भोक्तुमिच्छताम्

Transliteration

viruddhaṃ gurubhiḥ sārdhaṃ brahmaghnaḥ sa prakīrtitaḥ | kṣuttṛṣṇātaptadehānāṃ dvijānāṃ bhoktumicchatām

Translation

ଗୁରୁମାନଙ୍କ ସହ ବିରୋଧରେ ଯେ ଦଢ଼ି ହୁଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ଏବଂ ଭୁଖ-ତୃଷ୍ଣାରେ ତପ୍ତ ଦେହ ଥିବା ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ସେହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ (ଏହି ଭାବ).

Word by Word

• विरुद्धम्: opposed/hostile (act/stance)
• विरुद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विरुद्ध (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (adjectival use)

• गुरुभिः: with/against the elders/teachers
• गुरुभिः: Sahakarana (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Saha (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (with/together)

• ब्रह्मघ्नः: brahmin-slayer
• ब्रह्मघ्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + घ्न (प्रातिपदिक; हन्-धातुज)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (brahma-ghna = slayer of a brāhmaṇa)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• प्रकीर्तितः: is declared/called
• प्रकीर्तितः: Predicate (सम्बन्ध/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: प्र + कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि

• क्षुत्: hunger
• क्षुत्: Compound-member
• Type: Noun
• Root: क्षुत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• तृष्णा: thirst
• तृष्णा: Compound-member
• Type: Noun
• Root: तृष्णा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• तप्त: afflicted/burnt
• तप्त: Compound-member
• Type: Adjective
• Root: तप् (धातु) → तप्त (कृदन्त, क्त)
• Form: प्रातिपदिक (समासाङ्ग); क्त-प्रत्ययान्त (burnt/afflicted)

• देहानाम्: of bodies
• देहानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासस्य अन्तपद (head)

• क्षुत्तृष्णातप्तदेहानाम्: of those whose bodies are tormented by hunger and thirst
• क्षुत्तृष्णातप्तदेहानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: क्षुत् + तृष्णा + तप्त + देह (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (those whose bodies are afflicted by hunger and thirst)

• द्विजानाम्: of the twice-born (brāhmaṇas)
• द्विजानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• भोक्तुम्: to eat
• भोक्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु) → भोक्तुम् (कृदन्त, तुमुन्)
• Form: तुमुन्-अन्तः (infinitive)

• इच्छताम्: of those desiring
• इच्छताम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: इष् (धातु) → इच्छत् (कृदन्त, शतृ)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्तः वर्तमानकाले (present active participle)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), deduced from Māheśvarakhaṇḍa context

Visual Art Cues

Scene: A teacher (guru) seated with disciples; one person stands defiantly with a hostile posture. Nearby, emaciated brāhmaṇas with parched lips approach for food and water, hands outstretched; a householder hesitates, embodying the moral test.

Characters & Entities

• Guru
• Dvi-ja (brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hostility toward the Guru and callousness toward suffering brāhmaṇas are treated as extremely grave, dharma-destroying acts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is specified; the verse continues a moral classification of offenses.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, it supports anna-dāna (feeding) and service to gurus/elders, though no detailed rite is described.