Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 93

Devanagari script

सुरासुरनराः सर्वे तस्या रूपेण मोहिताः । बहुधा प्रार्थयंत्येनां न सा वरमभीप्सति

Transliteration

surāsuranarāḥ sarve tasyā rūpeṇa mohitāḥ | bahudhā prārthayaṃtyenāṃ na sā varamabhīpsati

Translation

ଦେବ, ଅସୁର ଓ ନର—ସମସ୍ତେ ତାହାର ରୂପରେ ମୋହିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ବହୁବାର ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ କୌଣସି ବର ଇଚ୍ଛା କଲା ନାହିଁ।

Word by Word

• सुर-असुर-नराः: gods, demons, and men
• सुर-असुर-नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक) + नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (सुराश्च असुराश्च नराश्च)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (सुरासुरनराः)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• रूपेण: by (her) beauty
• रूपेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• मोहिताः: were deluded/enchanted
• मोहिताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुह् (धातु)
• Form: कर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; धातुः—मुह् (मोहने)

• बहुधा: in many ways
• बहुधा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: बहुधा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (in many ways)

• प्रार्थयन्ति: they beseech
• प्रार्थयन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्थ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्; धातुः—अर्थ् (याचने), उपसर्गः—प्र

• एनाम्: her
• एनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• अभीप्सति: desires
• अभीप्सति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + आप्/ईप्स् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्; धातुः—ईप्स्/आप् (इच्छायाम्), उपसर्गः—अभि

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saṅgama (implied)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A crowd of gods, demons, and men—each splendid in their own style—stand captivated, offering requests and boons; she remains composed, refusing with serene firmness.

Characters & Entities

• Kumārī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True spiritual resolve is not swayed by attraction or worldly offers; steadfastness supports higher dharma and tapas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sets the narrative context for the Barkareśa Śiva-sthāna that is established shortly after; the site’s māhātmya unfolds in subsequent verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; it emphasizes inner discipline (vairāgya) as preparation for tapas and sacred establishment.