Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 35
Devanagari script
नवयोजनसाहस्रं मण्डलं सवितुः स्मृतम् । द्विगुणं सूर्यविस्तारान्मण्डलं शशिनः स्मृतम्
Transliteration
navayojanasāhasraṃ maṇḍalaṃ savituḥ smṛtam | dviguṇaṃ sūryavistārānmaṇḍalaṃ śaśinaḥ smṛtam
Translation
ସବିତା (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ର ମଣ୍ଡଳ ନବସହସ୍ର ଯୋଜନ ପରିମାଣ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳ ସୂର୍ଯ୍ୟବିସ୍ତାରର ଦ୍ୱିଗୁଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Word by Word
नवnine
नव:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनव (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-विशेषण; (समासे पूर्वपद)
योजनyojana (measure)
योजन:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासे मध्यपद)
साहस्रम्a thousand
साहस्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसाहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (समासान्त पद)
नवयोजनसाहस्रम्nine-thousand yojanas (in extent)
नवयोजनसाहस्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनव + योजन + साहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (नव-योजन-साहस्रम् = nine-yojana-thousand) विशेषण (मण्डलम् इति)
मण्डलम्orb, disk
मण्डलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सवितुःof the Sun (Savitṛ)
सवितुः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
स्मृतम्is stated/remembered (as)
स्मृतम्:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (is said/considered)
द्विगुणम्double
द्विगुणम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि + गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः द्विगु/तत्पुरुष (द्वौ गुणौ यस्य) विशेषण (मण्डलम् इति)
सूर्यविस्तारात्from the Sun's extent/diameter
सूर्यविस्तारात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसूर्य + विस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (सूर्यस्य विस्तारः)
मण्डलम्orb, disk
मण्डलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शशिनःof the Moon
शशिनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
स्मृतम्is stated/remembered (as)
स्मृतम्:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Two radiant discs suspended in a dark-blue cosmic field: the Sun as a blazing golden maṇḍala; the Moon as a cool silver disc shown as twice the Sun’s extent; subtle yojana-measure inscriptions on a sage’s palm-leaf diagram.
Characters & Entities
S
Savitṛ (Sun)Ś
Śaśin (Moon)Y
YojanaFAQs
Measuring the heavens is presented as sacred knowledge, inspiring awe and humility before cosmic order.
None; it is a cosmological measurement.
None.