Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 76
Devanagari script
मुक्ताः कथंचिदुत्पत्य सागरांतरमाविशन् । ततः क्रुद्धस्तारकश्च मुद्गरं क्षिप्तवान्गुहे
Transliteration
muktāḥ kathaṃcidutpatya sāgarāṃtaramāviśan | tataḥ kruddhastārakaśca mudgaraṃ kṣiptavānguhe
Translation
କଷ୍ଟରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଉଛଳି ଉଠି ସମୁଦ୍ରମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ତାରକ ଗୁହ (ସ୍କନ୍ଦ) ଉପରେ ଗଦା ଛାଡ଼ିଲା।
Word by Word
मुक्ताःreleased, freed
मुक्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
कथंचित्somehow
कथंचित्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथंचित् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
उत्पत्यhaving flown up
उत्पत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootउत् + पत् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त/अव्ययीभाव-भाव)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया
सागरान्तरम्the interior/midst of the ocean
सागरान्तरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसागर + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (सागरस्य अन्तरम्)
आविशन्entered
आविशन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + विश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रयोगे (adverb: thereafter/from there)
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
तारकःTāraka
तारकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
मुद्गरम्mace
मुद्गरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुद्गर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
क्षिप्तवान्threw
क्षिप्तवान्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्तवत्-प्रत्ययान्त (perfective past agentive participle), कर्तरि; finite-sense: 'threw'
गुहेat/against Guha (Skanda)
गुहे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootगुह (प्रातिपदिक; स्कन्द-नाम)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; सम्बोधनार्थे/प्रत्यर्थे (recipient)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Garuḍa’s sons plunge into the ocean to escape; Tāraka, eyes blazing, swings and hurls a massive mace toward Guha, the weapon arcing over sea-spray.
Characters & Entities
T
TārakaG
Guha (Skanda)O
Ocean (sāgara)FAQs
When pride is checked, it often turns to rage; yet dharma’s guardian remains unshaken despite renewed attacks.
No tīrtha is identified; the ocean is a narrative setting rather than a praised pilgrimage site in this verse.
None.