Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 72
Devanagari script
शिशुत्वं मावमंस्था मे शिशुः कष्टो भुजंगमः । दुष्प्रेक्ष्यो भास्करो बालो दुःस्पर्शोऽल्पोऽपि पावकः
Transliteration
śiśutvaṃ māvamaṃsthā me śiśuḥ kaṣṭo bhujaṃgamaḥ | duṣprekṣyo bhāskaro bālo duḥsparśo'lpo'pi pāvakaḥ
Translation
ମୋ ଶିଶୁତ୍ୱକୁ ଅବମାନ କରନି। ଛୋଟ ସାପ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର; ପ୍ରଭାତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା କଠିନ; ଅଳ୍ପ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶେ ଦାହକ।
Word by Word
शिशुत्वम्childhood/being a child
शिशुत्वम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिशुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
माdo not
मा:
Pratishedha (Prohibition marker)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (prohibitive particle)
अवमंस्थाःdespise/think lightly of
अवमंस्थाः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअवमंस्था (प्रातिपदिक) / अवमंस्थ् (धातु)
Formलोट् (Imperative) with मा (prohibitive), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष, एकवचन; 'do not despise'
मेmy/me
मे:
Sambandha (of me/to me)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी एकवचन (Genitive/Dative singular enclitic)
शिशुःa child
शिशुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कष्टःdangerous/hard to deal with
कष्टः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of भुजंगमः
भुजंगमःsnake
भुजंगमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभुजंगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दुष्प्रेक्ष्यःhard to gaze at
दुष्प्रेक्ष्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुष् + प्रेक्ष्य (कृदन्त-प्रातिपदिक from प्रेक्ष् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'दुष्' उपसर्ग/उपपद + प्रेक्ष्य (gerundive/तव्यत्-भाव) = hard to look at
भास्करःthe sun
भास्करः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बालःyoung
बालः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of भास्करः
दुःस्पर्शःhard to touch
दुःस्पर्शः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुः + स्पर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'दुः' उपपद-तत्पुरुष = hard to touch
अल्पःsmall
अल्पः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of पावकः
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवाद-अव्यय (particle: even/also)
पावकःfire
पावकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Skanda (Kumāra), Guru of yogins
Visual Art Cues
Scene: Skanda, youthful yet blazing with tejas, delivers a stern teaching; behind him appear symbolic vignettes: a young serpent coiled, the rising sun dazzling, and a small flame burning bright.
Characters & Entities
S
Skanda (Kumāra)S
Serpent (bhujaṅgama)S
Sun (bhāskara)F
Fire (pāvaka)FAQs
True potency is intrinsic, not dependent on age or appearance; dharma’s power can manifest in seemingly small forms.
No tīrtha is named; the verse teaches a universal dharmic principle through vivid examples.
None.