Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 117
Devanagari script
दंडं यमादुपादाय मूर्ध्न्याहत्य न्यपातयत् । उरसाहत्य सगदं धनदं भुव्यपातयत्
Transliteration
daṃḍaṃ yamādupādāya mūrdhnyāhatya nyapātayat | urasāhatya sagadaṃ dhanadaṃ bhuvyapātayat
Translation
ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡକୁ ଛିନି ନେଇ ତାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଆଘାତ କରି ସେକୁ ପତିତ କଲା। ପରେ ଗଦାଧାରୀ ଧନଦ (କୁବେର)ଙ୍କ ଉରସ୍ଥଳରେ ପ୍ରହାର କରି ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲା।
Word by Word
दण्डम्staff, rod
दण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यमात्from Yama
यमात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान
उपादायhaving taken
उपादाय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप+आ+दा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘उपादाय’ = गृहीत्वा (having taken)
मूर्ध्निon the head
मूर्ध्नि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
आहत्यhaving struck
आहत्य:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+हन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
न्यपातयत्made (him) fall down
न्यपातयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+अव+पत् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘न्यपातयत्’ = अपातयत् (made fall down)
उरसāwith/on the chest
उरसā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
आहत्यhaving struck
आहत्य:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+हन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
सगदम्with a mace
सगदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसगद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; समासः—गदेन सह (सह-तत्पुरुष)
धनदम्Dhanada (Kubera)
धनदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधनद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—धनं ददाति इति (उपपद-तत्पुरुष)
भुविon the ground
भुवि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
अपातयत्made (him) fall
अपातयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव+पत् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Tāraka snatches Yama’s staff and cracks it down upon Yama’s head; Yama collapses. Immediately he smashes Kubera—mace in hand—on the chest and hurls him to the earth; scattered jewels and coins spill as a visual irony.
Characters & Entities
T
TārakaY
YamaK
Kubera (Dhanada)FAQs
Adharma can violently disrupt cosmic governance (Yama) and prosperity (Kubera), showing why divine intervention becomes necessary.
No pilgrimage site is referenced in this verse.
None.