Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

तस्यास्तद्भाषितं श्रुत्वा प्रोवाच जलजासनः । एवं भवतु भूयस्त्वं भर्तुर्देहार्धधारिणी

Transliteration

tasyāstadbhāṣitaṃ śrutvā provāca jalajāsanaḥ | evaṃ bhavatu bhūyastvaṃ bharturdehārdhadhāriṇī

Translation

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ପଦ୍ମାସନ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ଏମିତି ହେଉ; ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦେହର ଅର୍ଧଭାଗଧାରିଣୀ ହେଉ।”

Word by Word

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम् (Singular)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (1st/2nd Nom/Acc), एकवचनम्

• भाषितम्: spoken words
• भाषितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भाष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (Past passive participle), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘भाषित’ = spoken (thing)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive)

• प्रोवाच: said
• प्रोवाच: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• जलजासनः: Brahmā (the lotus-seated)
• जलजासनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जलज + आसन (प्रातिपदिक); ‘ब्रह्मा’
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जलजस्य आसनम् = lotus-seat)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (manner adverb)

• भवतु: let it be
• भवतु: Kriya (Main action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• भूयः: again, further
• भूयः: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय/तुलनात्मक-प्रयोग)
• Form: अव्ययम्; पुनरर्थे (again/further)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• भर्तुः: of (your) husband
• भर्तुः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• देहार्धधारिणी: bearer of half (his) body
• देहार्धधारिणी: Karta (Predicate nominative/कर्तृ-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देह + अर्ध + धारिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी/कर्मधारय-समासभावः—‘देहस्य अर्धं धारयति’ (one who bears half the body)

Speaker

Brahmā (Jalajāsana/Pitāmaha)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, lotus-seated, grants a boon to the goddess, affirming her return to the half-body union with her husband (Ardhanārīśvara). The moment is calm yet momentous—divine decree restoring ontic order.

Characters & Entities

• Brahmā
• Pārvatī
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine order restores harmony: Brahmā’s boon affirms Devī’s rightful inseparability from Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is praised; the focus is on a boon within the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a direct boon (vara) pronounced by Brahmā.