Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 178

Devanagari script

पूजनीयः सदा भक्त्या सर्वापस्मारशांतिदः । उपातिष्ठत्ततः स्कंदं हिरण्यकवचस्रजम्

Transliteration

pūjanīyaḥ sadā bhaktyā sarvāpasmāraśāṃtidaḥ | upātiṣṭhattataḥ skaṃdaṃ hiraṇyakavacasrajam

Translation

ସେ ସଦା ଭକ୍ତିରେ ପୂଜନୀୟ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ ଅପସ୍ମାର-ବାଧାର ଶାନ୍ତିଦାତା। ତାପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କବଚ ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

Word by Word

• पूजनीयः: worthy of worship
• पूजनीयः: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √pūj (धातु) → pūjanīya (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (अनीयर्/तव्यत्-अर्थे), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (स्कन्दः/गणः)

• सदा: always
• सदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: sadā (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक-क्रियाविशेषण)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: bhakti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतौ

• सर्वापस्मारशांतिदः: giver of relief from all epilepsy/convulsions
• सर्वापस्मारशांतिदः: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: sarva + apasmāra + śānti + da (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (सर्वस्य अपस्मारस्य शान्तिं ददाति), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्

• उपातिष्ठत्: stood near, attended
• उपातिष्ठत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: upa-√sthā (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषणम्)

• स्कंदम्: Skanda
• स्कंदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: skaṃda (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• हिरण्यकवचस्रजम्: wearing a golden armor-garland
• हिरण्यकवचस्रजम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: hiraṇya + kavaca + sraj (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (हिरण्यस्य कवचस्य स्रक् यस्य/हिरण्यकवचस्रज), पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (स्कन्दम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages

Visual Art Cues

Scene: A worship-worthy guardian, radiant in golden armor and garland, stands in reverent attendance upon Skanda; the atmosphere is protective and healing, promising pacification of apasmāra.

Characters & Entities

• Skanda
• Apasmāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship (bhakti) is presented as a dharmic means to calm afflictions and restore well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced; the verse emphasizes protective worship and service to Skanda.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship with devotion (pūjā with bhakti) is prescribed for pacifying apasmāra-type afflictions.