Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28

इत्या कर्ण्य तथेत्युक्त्वा वसंतरतिसंयुतः । पिकादिसैन्यसंपन्नो हिमाद्रिं प्रययौ स्मरः

ityā karṇya tathetyuktvā vasaṃtaratisaṃyutaḥ | pikādisainyasaṃpanno himādriṃ prayayau smaraḥ

ଏହା ଶୁଣି ସ୍ମର (କାମଦେବ) ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି କହିଲେ। ପରେ ବସନ୍ତ ଓ ରତି ସହ, କୋଇଲି ଆଦି ସେନାସହିତ ହିମାଦ୍ରି (ହିମାଳୟ) ଦିଗେ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।

itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
āindeed/just
ā:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootā (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; उपसर्गः ‘आ’ (emphatic/limitative, used with iti)
karṇyahaving heard
karṇya:
Kriya-viseshana (Gerundial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√kṛ (कृ) + ल्यप् (कर्ण्य = श्रुत्वा-समर्थः)
Formकृदन्त; ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund), अर्थः ‘श्रुत्वा/कर्णे कृत्वा’
tathāso/likewise
tathā:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम्
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
uktvāhaving said
uktvā:
Kriya-viseshana (Gerundial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√vac (वच्) + क्त्वा
Formकृदन्त; क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund), ‘उक्त्वा’
vasanta-rati-saṃyutaḥaccompanied by Spring and Rati
vasanta-rati-saṃyutaḥ:
Visheshana (Qualifier of subject/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvasanta (प्रातिपदिक) + rati (प्रातिपदिक) + saṃyuta (√yuj (युज्) + क्त)
Formसमासः (तत्पुरुषः); विशेषणम्; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘वसन्तेन रत्या च संयुक्तः’
pika-ādi-sainya-saṃpannaḥendowed with an army of cuckoos and others
pika-ādi-sainya-saṃpannaḥ:
Visheshana (Qualifier of subject/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpika (प्रातिपदिक) + ādi (अव्यय/प्रातिपदिक) + sainya (प्रातिपदिक) + saṃpanna (√pad (पद्) + क्त)
Formसमासः (तत्पुरुषः); विशेषणम्; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘पिकादि-सैन्येन सम्पन्नः’
himādriṃto the Himālaya mountain
himādriṃ:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roothimādri (hima + adri) (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मपदम्
prayayauwent forth
prayayau:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √yā (या)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
smaindeed (past marker)
sma:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsma (अव्यय)
Formअव्यय; भूतार्थ-निपातः (past tense particle)
smaraḥSmara (Kāma)
smaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsmara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Māheśvarakhaṇḍa)

Tirtha: Himādri (general tapas-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: Kāma (Smara) departs with Vasanta and Rati, attended by a whimsical ‘army’ of cuckoos and spring-borne forces, moving toward the snowy Himālaya where Śiva performs austerities.

S
Smara (Kāma)
V
Vasanta
R
Rati
P
Pika (cuckoo)
H
Himādri (Himalaya)

FAQs

Purāṇic narratives portray inner forces (desire, seasonality, attraction) as cosmic agents moving toward divine encounter.

Himādri (the Himalaya) is invoked as the sacred region where Śiva’s āśrama is situated in this chapter’s storyline.

None; it is narrative movement toward a sacred setting.