Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 22
Devanagari script
यत्किंचित्साध्यते लोके मूलं तस्य च कामना । कथं कामं विनिंदति तस्मात्ते मोक्षसाधकाः
Transliteration
yatkiṃcitsādhyate loke mūlaṃ tasya ca kāmanā | kathaṃ kāmaṃ viniṃdati tasmātte mokṣasādhakāḥ
Translation
ଲୋକରେ ଯାହା କିଛି ସାଧ୍ୟ ହୁଏ, ତାହାର ମୂଳ କାମନା ହିଁ। ତେବେ କାମକୁ କିପରି ନିନ୍ଦା କରିବା? ଏହିପରି ମୋକ୍ଷସାଧକମାନେ ମଧ୍ୟ (ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପେ) ତାହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।
Word by Word
यत्whatever
यत्:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-प्रयोगः ‘यत्…तस्य’
किञ्चित्anything, something
किञ्चित्:
Karma/Karta (Indefinite ‘something’/अनिश्चित)
TypeNoun
Rootकिम् + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितार्थक सर्वनाम
साध्यतेis accomplished
साध्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसाध् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (passive)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
मूलम्the root, basis
मूलम्:
Karta (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्यof that
तस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक/पुं, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
कामनाdesire, longing
कामना:
Karta (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootकामना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कथम्how?
कथम्:
Prashna (Question/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
कामम्desire
कामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
विनिन्दतिcondemns
विनिन्दति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिन्द् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः—वि; धातु—निन्द् (निन्दँ कुत्सायाम्)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formहेतु/निष्कर्षार्थक निपातवत् ‘therefore’
तेyour
ते:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचन (enclitic) ‘तव/ते’
मोक्षसाधकाःmeans/agents of liberation
मोक्षसाधकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोक्ष + साधक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—मोक्षस्य साधकाः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
Speaker
Indra
Visual Art Cues
Scene: A symbolic ‘tree of action’ whose root is labeled kāmanā; branches bear fruits labeled dharma, artha, kāma, mokṣa; a yogin waters only the mokṣa branch, showing sublimation.
Characters & Entities
I
IndraK
Kāma (Manmatha)M
MokṣaFAQs
Desire is the driving intention behind action; spiritual life refines desire rather than merely denying it.
No tīrtha is specified in this verse; the focus is ethical-philosophical discourse.
None; it frames a principle about motivation and attainment.