Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

मदन उवाच । अलीकमेतद्देवेन्द्र स हि देवस्य पोरतिः । नान्यासादयितव्यानि तेजांसि मुनरब्रवीत्

Transliteration

madana uvāca | alīkametaddevendra sa hi devasya poratiḥ | nānyāsādayitavyāni tejāṃsi munarabravīt

Translation

ମଦନ କହିଲା— “ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ଏହା ବ୍ୟର୍ଥ; କାରଣ ସେ ଦେବ (ଶିବ)ଙ୍କ ପୂର୍ବସହଚର। ମୁନି କହିଛନ୍ତି—ଏପରି ଦିବ୍ୟ ତେଜକୁ ଅନ୍ୟଥା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେବା କିମ୍ବା ଉତ୍ତେଜିତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।”

Word by Word

• मदनः: Madana (Kāma)
• मदनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• अलीकम्: falsehood/untrue
• अलीकम्: Karma/Predicative (Complement)
• Type: Noun
• Root: अलीक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karta/Complement (This)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• देवेन्द्र: O Indra, lord of gods
• देवेन्द्र: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: देव + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् इन्द्रः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Sambandha (Possessor)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• पौरतिः: former love/old attachment
• पौरतिः: Karta/Complement (Predicate noun)
• Type: Noun
• Root: पौरति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• अन्य: other
• अन्य: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying तेजांसि)

• आसादयितव्यानि: to be approached/attained
• आसादयितव्यानि: Vidhyartha (Obligation)
• Type: Adjective
• Root: आ + सद् (धातु) + णिच् + तव्यत् (कृदन्त)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/passive necessity), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विधेय-विशेषण (to be approached/attained)

• तेजांसि: splendours/energies
• तेजांसि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Madana (Kāmadeva)

Visual Art Cues

Scene: Madana replies to Indra: the plan is futile; Śiva’s former conjugal bond and ascetic ‘fire’ make him unapproachable—echoing a sage’s warning; tension rises toward inevitable confrontation.

Characters & Entities

• Kāmadeva (Madana)
• Indra (Devendra)
• Śiva
• Muni (unnamed sage)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Do not rashly provoke transcendent spiritual power; dharma requires discernment before confronting ascetic tejas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse is a caution within the Śiva narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it contains a prohibition-like warning about approaching divine ‘tejas’ improperly.