Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ततो देवाः स्वरूपस्थाः प्रम्लानवदनांबुजाः । तुष्टुवुः प्रणताः सर्वे पितरं पुत्रका यथा

Transliteration

tato devāḥ svarūpasthāḥ pramlānavadanāṃbujāḥ | tuṣṭuvuḥ praṇatāḥ sarve pitaraṃ putrakā yathā

Translation

ତାପରେ ଦେବମାନେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଆଉ ମ୍ଲାନ ରହିଲା ନାହିଁ। ସମସ୍ତେ ପ୍ରଣାମ କରି, ପୁଅମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରି, ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) — 'then/thereafter'

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन — 'gods'

• स्वरूपस्थाः: standing in their own forms
• स्वरूपस्थाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: sva (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक) + stha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (स्वरूपे स्थाः) — 'standing in their own form'

• प्रम्लानवदनांबुजाः: with withered lotus-faces
• प्रम्लानवदनांबुजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: pra-mlāna (कृदन्त-प्रातिपदिक; √mlā (म्ला) + क्त) + vadana (प्रातिपदिक) + ambuja (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहि (प्रम्लानं वदन-अम्बुजं येषाम्) — 'whose lotus-faces were withered'

• तुष्टुवुः: praised
• तुष्टुवुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √stu (स्तु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद — 'praised'

• प्रणताः: bowed
• प्रणताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: pra-√nam (नम्) (कृदन्त; क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त — 'bowed down'

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन — 'all'

• पितरम्: the father
• पितरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: pitar (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — 'father'

• पुत्रकाः: sons
• पुत्रकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: putraka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन — 'sons/children'

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Comparison/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: yathā (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपमान/तुल्यताबोधक) — 'as/like'

Speaker

Nārada (narrative continuation)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The devas, now radiant, bow with folded hands and praise Brahmā; their faces bloom like lotuses, indicating relief and renewed vitality.

Characters & Entities

• Devas
• Brahmā (implied as father-figure)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Gratitude and humility naturally arise when divine refuge restores one’s strength and clarity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the focus is on praise (stuti) in Brahmā’s presence rather than a pilgrimage site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, stuti (hymn/praise) and praṇāma (bowing) are modeled as devotional acts, but no formal rite is prescribed.