Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 84
Devanagari script
संसारसागरे घोरे धर्माधर्मोर्मिसंकुले । दानं तत्र निषेवेत तच्च नौरिव निर्मितम्
Transliteration
saṃsārasāgare ghore dharmādharmormisaṃkule | dānaṃ tatra niṣeveta tacca nauriva nirmitam
Translation
ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମର ତରଙ୍ଗରେ ଉଥଳପାଥଳ ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାରସାଗରରେ ଦାନକୁ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ଏହା ପାର କରାଇବା ପାଇଁ ନୌକା ପରି ନିର୍ମିତ।
Word by Word
संसारसागरेin the ocean of worldly existence
संसारसागरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंसार + सागर (प्रातिपदिक); संसारसागर (समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (संसारस्य सागरः)
घोरेterrible
घोरे:
Adhikarana (Locative qualifier/अधिकरणविशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘संसारसागरे’
धर्माधर्मोर्मिसंकुलेcrowded with waves of dharma and adharma
धर्माधर्मोर्मिसंकुले:
Adhikarana (Locative qualifier/अधिकरणविशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म + अधर्म + ऊर्मि + संकुल (प्रातिपदिक); धर्माधर्मोर्मिसंकुल (समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (धर्माधर्मरूपैः ऊर्मिभिः संकुलः) विशेषणम् ‘संसारसागरे’
दानम्charity
दानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Adverbial location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
निषेवेतone should resort to; practice
निषेवेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+सेव् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
तत्that (charity)
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
नौःa boat
नौः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootनौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इवlike
इव:
Upama (Comparison marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (particle of comparison)
निर्मितम्made; fashioned
निर्मितम्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्+मा (धातु) → निर्मित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘तत्’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta)
Visual Art Cues
Scene: A stormy ocean labeled ‘saṃsāra’ with waves ‘dharma’ and ‘adharma’; a sturdy boat named ‘dāna’ carries pilgrims safely toward a luminous shore.
FAQs
Charity (dāna) is a practical dharmic means that helps one cross the perilous ocean of saṃsāra.
No single tīrtha is named in this verse; it presents a general Purāṇic principle of dharma centered on dāna.
The prescription is to ‘practice dāna’—regular charitable giving as a dharmic discipline.