Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1
Devanagari script
नारद उवाच । कालनेमी रुषाविष्टस्तेषां रूपं न बुद्धवान् । ततो निमिं च दैत्येन्द्रं मत्वा देवं महाजवः
Transliteration
nārada uvāca | kālanemī ruṣāviṣṭasteṣāṃ rūpaṃ na buddhavān | tato nimiṃ ca daityendraṃ matvā devaṃ mahājavaḥ
Translation
ନାରଦ କହିଲେ—କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ କାଳନେମୀ ସେମାନଙ୍କ ସତ୍ୟ ରୂପ ଚିହ୍ନିପାରିଲା ନାହିଁ। ତେଣୁ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ନିମିଙ୍କୁ ଦେବ ଭାବି ସେ ମହାବେଗୀ ଆଗେ ବଢ଼ିଲା।
Word by Word
नारदःNārada
नारदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
कालनेमीKālanemi
कालनेमी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकालनेमि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रुषाwith anger
रुषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरुष्/रुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
आविष्टःpossessed, seized
आविष्टः:
Modifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + विश् (धातु) → आविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying कालनेमी)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
रूपम्form, appearance
रूपम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
बुद्धवान्understood, realized
बुद्धवान्:
Kriya-samartha (Predicate complement)
TypeAdjective
Rootबुध् (धातु) → बुद्धवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (possessive adjective from PPP बुद्ध + वत्), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicative)
ततःthen, thereafter
ततः:
Modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
निमिम्Nimi
निमिम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिमि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
दैत्येन्द्रम्lord of the demons
दैत्येन्द्रम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य + इन्द्र (प्रातिपदिक-द्वय)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (दैत्यानाम् इन्द्रः)
मत्वाhaving thought/considered
मत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootमन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः
देवम्a god
देवम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महाजवःof great speed
महाजवः:
Modifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + जव (प्रातिपदिक-द्वय)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् जवः यस्य) विशेषणम् (qualifying कालनेमी)
Speaker
Nārada
Visual Art Cues
Scene: Nārada narrates as Kālanemi, eyes blazing with rage, fails to recognize true forms; he turns toward Nimi, misperceiving him as a deva—an ominous misidentification before a clash.
Characters & Entities
N
NāradaK
KālanemiN
NimiD
DaityasFAQs
Anger clouds perception; without clarity, one misjudges even friend and foe—hence self-control safeguards dharma.
No tīrtha is indicated in this opening verse of the chapter; it continues the battle narrative.
None.