Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45
Devanagari script
मोहयामास दैत्येन्द्रो जगत्कृत्वा तमोमयम् । ततो विफलनेत्राणि दानवानां बलानि च
Transliteration
mohayāmāsa daityendro jagatkṛtvā tamomayam | tato viphalanetrāṇi dānavānāṃ balāni ca
Translation
ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଜଗତକୁ ତମୋମୟ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲା; ତାପରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ସେନାର ଦୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା।
Word by Word
मोहयामासdeluded
मोहयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुह् (धातु; णिच्-प्रयोग)
Formलिट् (परस्मैपद; परोक्षभूत/पौराणिक-भूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन; णिच् (causative) ‘caused delusion’
दैत्येन्द्रःlord of the daityas
दैत्येन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘दैत्यानाम् इन्द्रः’ = chief of demons)
जगत्the world
जगत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neut. acc. sg.)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having made’
तमोमयम्full of darkness
तमोमयम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतमस् + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (‘तमसा मयम्’ = consisting of darkness)
ततःthen
ततः:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; ततो-निपात (thereupon/then)
विफलनेत्राणिwith useless eyes (blinded)
विफलनेत्राणि:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविफल + नेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (‘विफलानि नेत्राणि’); विशेषणरूपेण (neut. nom. pl.)
दानवानाम्of the dānavas
दानवानाम्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (masc. gen. pl.)
बलानिforces/armies
बलानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (neut. nom. pl.)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (and)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: The daitya-king’s power spreads a blanket of darkness over the world; armies grope blindly, eyes glazed, weapons lowered, formations collapsing into confusion.
Characters & Entities
D
Daityendra (lord of Daityas)D
DānavasFAQs
Delusion (moha) is portrayed as a weapon: when tamas rises, discernment and ‘vision’ fail—an image for spiritual ignorance.
No tīrtha is specified in this verse.
None.