Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44
Devanagari script
वेगेन महता रौद्रं चिक्षेप यममूर्धनि । विलोक्य मुद्गरं दीप्तं यमः संभ्रांतलोचनः
Transliteration
vegena mahatā raudraṃ cikṣepa yamamūrdhani | vilokya mudgaraṃ dīptaṃ yamaḥ saṃbhrāṃtalocanaḥ
Translation
ମହାବେଗ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ରୌଦ୍ରରେ ସେ ଗଦାକୁ ଯମଙ୍କ ମସ୍ତକ ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲା। ଦୀପ୍ତ ଗଦା ଦେଖି ଯମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଭୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା।
Word by Word
वेगेनwith speed, by force
वेगेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — Instrumental singular
महताgreat, mighty
महता:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — agreeing with वेगेन
रौद्रम्the fierce (weapon/act)
रौद्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
चिक्षेपthrew, hurled
चिक्षेप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Perfect, 3rd sg
यममूर्धनिon Yama’s head
यममूर्धनि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयम + मूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुष (यमस्य मूर्धनि); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त) — Absolutive/gerund
मुद्गरम्mace
मुद्गरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुद्गर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
दीप्तम्blazing, shining
दीप्तम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीप्त (प्रातिपदिक; √दीप्-क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — agreeing with मुद्गरम्
यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
संभ्रांतलोचनःwith bewildered eyes
संभ्रांतलोचनः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंभ्रान्त + लोचन (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (संभ्रान्ते लोचने यस्य सः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — qualifying यमः
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A blazing mace (mudgara) arcs through the air toward Yama’s head; Yama recoils, eyes widened, amid a dark, infernal battlefield with attendants behind him.
Characters & Entities
Y
YamaG
Grasana (implied)M
mudgara (mace)FAQs
Even cosmic authorities like Yama are shown as subordinate within divine order; dharma and divine will are ultimately supreme.
No site is mentioned; the emphasis is on the cosmic drama of dharma.
None.