Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52
Devanagari script
नानाश्चर्यगुणोपेता दुर्जया देवदानवैः । रथो मातलिना युक्तो महेंद्रस्याप्यदृश्यत
Transliteration
nānāścaryaguṇopetā durjayā devadānavaiḥ | ratho mātalinā yukto maheṃdrasyāpyadṛśyata
Translation
ତାପରେ ମାତଲି ଯୋଡ଼ିଥିବା ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ଦେଖାଗଲା—ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଯାହା ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ।
Word by Word
नानाvarious; many kinds of
नाना:
Sambandha (Qualifier/विशेषणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverbial prefix meaning 'various')
आश्चर्यगुणोपेताendowed with wondrous qualities
आश्चर्यगुणोपेता:
Karta (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआश्चर्य + गुण + उप + इ (प्रातिपदिक; समास + कृदन्त)
Formवर्तमान/भूतकृदन्त 'उपेत' (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष (आश्चर्यगुणैः उपेता)
दुर्जयाhard to conquer
दुर्जया:
Karta (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् + जि (धातु)
Formकृदन्त (यत्/खल्-प्रायः 'ज्य' from √जि), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
देवदानवैःby gods and demons
देवदानवैः:
Karana (Agent/Instrument in passive sense/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootदेव + दानव (प्रातिपदिक; समाहार-द्वन्द्व)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (देवाश्च दानवाश्च)
रथःchariot
रथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
मातलिनाby Mātali (the charioteer)
मातलिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमातलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
युक्तःyoked; harnessed
युक्तः:
Karta (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
महेंद्रस्यof Mahendra (great Indra)
महेंद्रस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमह + इन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; कर्मधारय (महान् इन्द्रः)
अपिalso; even
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक अव्यय (also/even)
अदृश्यतwas seen; appeared
अदृश्यत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
Speaker
Deductive (contextual): narrator voice (often Sūta) describing the divine forces
Visual Art Cues
Scene: A radiant, jewel-studded chariot of Indra manifests, harnessed by Mātali; it gleams with wondrous features, intimidating even gods and Dānavas; the sky and battlefield brighten around it.
Characters & Entities
M
Mahendra (Indra)M
MātaliD
DevasD
DānavasFAQs
Divine power supports the protection of dharma; wondrous strength is portrayed as a vehicle for cosmic order.
No tīrtha is mentioned; this is a martial-cosmic description.
None.