Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

स्वागतासनसत्कारेणामुना तेऽति सत्कृताः । यथोचितं प्रतीतास्तमाहुः कार्यं हृदि स्थितम्

Transliteration

svāgatāsanasatkāreṇāmunā te'ti satkṛtāḥ | yathocitaṃ pratītāstamāhuḥ kāryaṃ hṛdi sthitam

Translation

ସେ ସ୍ୱାଗତ, ଆସନ ଓ ଯଥୋଚିତ ଆତିଥ୍ୟ-ସତ୍କାରରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ହୃଦୟସ୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Word by Word

• स्वागतासनसत्कारेण: by (the acts of) welcome, seating, and honor
• स्वागतासनसत्कारेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्वागत (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक) + सत्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः (स्वागत+आसन+सत्कार) इतरेतर-द्वन्द्वः; Instrumental singular (by means of welcome, seat, and honor)

• अमुना: by him/this one
• अमुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Pronoun ‘by this/that (person)’

• ते: you (all)
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (संदर्भानुसार), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘you (pl.)’

• अति: exceedingly, very
• अति: Visheshana (Qualifier/विशेषण-भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/क्रियाविशेषण (intensifier)

• सत्कृताः: honored
• सत्कृताः: Karta (Subject complement/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + कृ (धातु) → सत्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Past passive participle ‘honored’

• यथा: as, according to
• यथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-सम्बन्ध (manner)

• उचितम्: properly, appropriately
• उचितम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उचित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘proper/appropriate’ (used adverbially with यथा)

• प्रतीताः: having understood
• प्रतीताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + इ (धातु) → प्रतीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘having understood/being convinced’

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘him’

• आहुः: they said
• आहुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; ‘they said’

• कार्यम्: the task
• कार्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘task/thing to be done’

• हृदि: in (their) heart
• हृदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative ‘in the heart’

• स्थितम्: situated, fixed
• स्थितम्: Karman (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; agrees with कार्यम्

Speaker

Narrator (contextual; Māheśvara-khaṇḍa discourse)

Visual Art Cues

Scene: A host respectfully welcomes arriving sages/guests: offering water, a seat, and courteous gestures; the guests, serene and satisfied, prepare to speak their heart’s purpose.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Atithi-dharma—proper honoring of guests—creates harmony and becomes the doorway for righteous counsel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly praised in this verse; it focuses on dharmic hospitality within the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Hospitality practices—svāgata (welcome), āsana (offering a seat), and satkāra (respectful service)—are implied as dharma.