Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 8›Shloka 65
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

Devanagari script

उद्दिष्टानां तु तीर्थानामेतेषां कलशोद्भव । नाममात्रमपि श्रुत्वा निष्पापो जायते नरः । इदानीं प्रस्तुतं विप्र शृणु वक्ष्यामि तेग्रतः । वैकुंठनाथो यच्चक्रे शंखचक्रगदाधरः

Transliteration

uddiṣṭānāṃ tu tīrthānāmeteṣāṃ kalaśodbhava | nāmamātramapi śrutvā niṣpāpo jāyate naraḥ | idānīṃ prastutaṃ vipra śṛṇu vakṣyāmi tegrataḥ | vaikuṃṭhanātho yaccakre śaṃkhacakragadādharaḥ

Translation

ହେ କଳଶୋଦ୍ଭବ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ), ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ନାମମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ନିଷ୍ପାପ ହୁଏ। ଏବେ, ହେ ବିପ୍ର, ପ୍ରସ୍ତୁତ ବିଷୟ ଶୁଣ; ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ବୈକୁଣ୍ଠନାଥ ଯାହା କରିଥିଲେ, ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ କହିବି।

Word by Word
उद्दिष्टानाम्of the mentioned
उद्दिष्टानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootउद्-दिश् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formकृदन्त—भूतकर्मणि कृदन्त (PPP, क्त) ‘उद्दिष्ट’ = ‘mentioned’; षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; विशेषणं ‘तीर्थानाम्’
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (contrastive particle)
तीर्थानाम्of the pilgrimage places
तीर्थानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
एतेषाम्of these
एतेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (all genders)
कलशोद्भवO Pot-born (Agastya)
कलशोद्भव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकलश + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formसमासः—षष्ठी-तत्पुरुष (कलशात् उद्भवः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; अगस्त्य-सम्बोधन
नामname
नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासे पूर्वपद
मात्रम्mere, only
मात्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘only/merely’ (नाममात्रम् = only the name)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा (प्रत्यय)
Formकृदन्त—क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया
निष्पापःsinless
निष्पापः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिः + पाप (प्रातिपदिक)
Formसमासः—नञ्/निः-तत्पुरुष (पापरहितः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणं ‘नरः’
जायतेbecomes, is born as
जायते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इदानीम्now
इदानीम्:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootइदानीम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of time)
प्रस्तुतम्the present topic
प्रस्तुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootप्र-स्तु (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formकृदन्त—PPP (क्त) ‘प्रस्तुत’ = ‘at hand/introduced’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मरूपे ‘(विषयम्) प्रस्तुतम्’
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन
अग्रतःin your presence, openly
अग्रतः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) अर्थे—‘समक्षम्/in front; openly’
वैकुण्ठनाथःLord of Vaikuṇṭha (Viṣṇu)
वैकुण्ठनाथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैकुण्ठ + नाथ (प्रातिपदिक)
Formसमासः—षष्ठी-तत्पुरुष (वैकुण्ठस्य नाथः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यत्which, what
यत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (relative particle) ‘that which’
चक्रेdid, performed
चक्रे:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
शङ्खचक्रगदाधरःbearer of conch, discus, and mace
शङ्खचक्रगदाधरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootशङ्ख + चक्र + गदा + धर (प्रातिपदिक)
Formसमासः—बहुपद-तत्पुरुष (शङ्खं चक्रं गदां च धरति इति), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वैकुण्ठनाथस्य विशेषणम्
Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī tīrthas (collective)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (addressed as Kalaśodbhava)

Visual Art Cues

Scene: Skanda addresses Agastya, declaring the purifying power of merely hearing tīrtha names; then introduces Vaikuṇṭhanātha, four-armed with conch, discus, and mace, poised for a deed in Kāśī.

Characters & Entities
A
Agastya (Kalaśodbhava)
V
Vaikuṇṭhanātha (Viṣṇu)
Ś
Śaṅkha
C
Cakra
G
Gadā
K
Kāśī tīrthas

FAQs

Bhakti begins with śravaṇa: even hearing the names of Kāśī’s tīrthas is praised as a purifier, preparing one for deeper dharma and devotion.

The verse praises the previously listed Kāśī tīrthas collectively, emphasizing the sanctity of their very names.

Śravaṇa (devout listening/hearing) of tīrtha-nāmas is presented as spiritually efficacious; no physical rite is mandated in this verse.

←Previous Verse
Next Verse→