Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

Devanagari script

अगस्तेराश्रमपदे देवानामागमस्ततः । पतिव्रता चरित्रं च प्रस्थानं कुंभसंभवः

Transliteration

agasterāśramapade devānāmāgamastataḥ | pativratā caritraṃ ca prasthānaṃ kuṃbhasaṃbhavaḥ

Translation

ତାପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟାଶ୍ରମସ୍ଥାନକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ଆଗମନ; ପତିବ୍ରତାର ଚରିତ୍ର ଓ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ)ଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Word by Word

• अगस्तेः: of Agastya
• अगस्तेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अगस्ति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• आश्रमपदे: at the hermitage-site
• आश्रमपदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आश्रम + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (आश्रमस्य पदे = at the hermitage-place)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• आगमः: arrival, coming
• आगमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आ + गम् (धातु) → आगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ततः: thereupon, then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/कालवाचक (there/then/from there)

• पतिव्रता: the devoted wife (pativratā)
• पतिव्रता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पति + व्रता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पत्यौ व्रता/पतिव्रता)

• चरित्रम्: story, conduct, narrative
• चरित्रम्: Karta (Topic/कर्ता-सदृश)
• Type: Noun
• Root: चरित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र सूचीकरणे प्रथमा (topic-item)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• प्रस्थानम्: departure, setting out
• प्रस्थानम्: Karta (Topic/कर्ता-सदृश)
• Type: Noun
• Root: प्र + स्था (धातु) → प्रस्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र सूचीकरणे प्रथमा (topic-item)

• कुम्भसंभवः: Kumbha-sambhava (Agastya, pot-born)
• कुम्भसंभवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुम्भ + संभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कुम्भात् संभवः = born from a pot)

Speaker

Sūta — inferred (index continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Agastya-āśrama (contextual tīrtha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta/Jātūkarṇya and assembly

Visual Art Cues

Scene: Agastya’s forest hermitage: the pot-born sage seated near a fire-altar; devas arriving in the sky with offerings; a pativratā woman depicted in austere radiance; later, Agastya setting out with staff and water-pot.

Characters & Entities

• Agastya
• Devas
• Pativratā
• Kumbhasambhava (Agastya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is shown through both divine visitation and human virtue—especially pativratā-dharma and the disciplined life of sages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Agastya’s āśrama is referenced as a sacred locus in the narrative sequence, within the broader Kāśīkhaṇḍa tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse indexes narratives that model dharma and sanctity.