Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 95

Devanagari script

ब्रह्मणा हरिणा सार्धं ततोऽगाद्रंगमंडपम् । स्कंद उवाच । श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं परमानंदकारणम् । नरः परां मुदं प्राप्य कैलासं प्राप्स्यति ध्रुवम्

Transliteration

brahmaṇā hariṇā sārdhaṃ tato'gādraṃgamaṃḍapam | skaṃda uvāca | śrutvādhyāyamimaṃ puṇyaṃ paramānaṃdakāraṇam | naraḥ parāṃ mudaṃ prāpya kailāsaṃ prāpsyati dhruvam

Translation

ତାପରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ହରିଙ୍କ ସହ ରଙ୍ଗମଣ୍ଡପକୁ ଗଲେ। ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ପରମାନନ୍ଦର କାରଣ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପରମ ହର୍ଷ ପାଏ ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ କୈଲାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Word by Word

• ब्रह्मणा: with Brahmā
• ब्रह्मणा: Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन

• हरिणा: with Hari (Viṣṇu)
• हरिणा: Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन

• सार्धम्: together
• सार्धम्: Sahakari (Accompaniment marker/सहकारि)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (together with); तृतीया-सहचर्ये

• ततः: then / from there
• ततः: Adhikarana (Source/sequence marker)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/ततः (from there/then)

• अगात्: went
• अगात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• रङ्गमण्डपम्: the stage pavilion
• रङ्गमण्डपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रङ्ग + मण्डप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (Accusative); एकवचन; तत्पुरुषः—रङ्गस्य मण्डपः (stage-pavilion)

• स्कंदः: Skanda
• स्कंदः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive); श्रु-धातोः; पूर्वक्रिया (having heard)

• अध्यायम्: chapter
• अध्यायम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• इमम्: this
• इमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; सर्वनाम; विशेषण

• पुण्यम्: meritorious, holy
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (अध्यायस्य)

• परमानन्दकारणम्: cause of supreme bliss
• परमानन्दकारणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम + आनन्द + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; तत्पुरुषः—परमस्य आनन्दस्य कारणम् (cause of supreme bliss); विशेषण (अध्यायस्य)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण (मुदम्)

• मुदम्: joy
• मुदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• प्राप्य: having attained
• प्राप्य: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive); प्र-आप्-धातोः; पूर्वक्रिया (having attained)

• कैलासम्: Kailāsa
• कैलासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कैलास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• प्राप्स्यति: will attain
• प्राप्स्यति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लृट् (Simple future); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: Kriya-visheshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (indeclinable adverbial use: certainly)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Raṅgamaṇḍapa (Kāśī)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Śiva proceeds with Brahmā and Hari to the Raṅgamaṇḍapa; then Skanda delivers the concluding fruit-of-hearing: supreme bliss, great joy, and assured attainment of Kailāsa.

Characters & Entities

• Brahmā
• Hari (Viṣṇu)
• Raṅgamaṇḍapa
• Kailāsa
• Skanda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devout listening) to sacred Kāśī narratives grants merit, joy, and a Shaiva goal—attainment of Kailāsa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī’s sacred pavilions (Raṅgamaṇḍapa/Muktimaṇḍapa context) are central, and Kailāsa is upheld as the transcendent destination.

What ritualistic prescription is mentioned?

Hearing/recitation of the chapter (śravaṇa of the adhyāya) is presented as the meritorious practice.