Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

Devanagari script

व्यास उवाच । शृणु सूत महाबुद्धे यथा स्कंदेन भाषितम् । भविष्यं मम तस्याग्रे कुंभयोने महामते

Transliteration

vyāsa uvāca | śṛṇu sūta mahābuddhe yathā skaṃdena bhāṣitam | bhaviṣyaṃ mama tasyāgre kuṃbhayone mahāmate

Translation

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି ସୂତ, ସ୍କନ୍ଦ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି ସେପରି ଶୁଣ। ଏବଂ ସେହି ମହାମତି କୁମ୍ଭଯୋନି (ଅଗସ୍ତ୍ୟ) ସମ୍ମୁଖରେ ମୋ ବିଷୟରେ ଯେ ଭବିଷ୍ୟତ କହାଯାଇଛି, ତାହା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

Word by Word

• व्यासः: Vyāsa
• व्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• सूत: O Sūta
• सूत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• महाबुद्धे: O great-minded one
• महाबुद्धे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; बहुव्रीहिः (महती बुद्धिः यस्य)

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (as/just as)

• स्कन्देन: by Skanda
• स्कन्देन: Kartr-karana (Agent-instrument/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• भाषितम्: spoken
• भाषितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘spoken’

• भविष्यम्: the future
• भविष्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भविष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• अग्रे: in front/presence
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• कुम्भ-योने: O one born from a pot (Agastya)
• कुम्भ-योने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कुम्भ (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; तत्पुरुषः (कुम्भात् योनि: यस्य/कुम्भयोनि:)

• महामते: O great-souled/wise one
• महामते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + मति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; बहुव्रीहिः (महती मतिः यस्य)

Speaker

Vyāsa

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: Vyāsa, austere and luminous, addresses Sūta in a hermitage; behind them, a faint vignette shows Skanda speaking to Agastya—visualizing nested narration like a story within a story.

Characters & Entities

• Vyāsa
• Sūta
• Skanda
• Agastya (Kumbhayoni)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic wisdom is preserved through layered transmission—Skanda’s words are carried forward by Vyāsa to Sūta.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is Kāśī-māhātmya within the Kāśīkhaṇḍa, though this verse primarily sets the narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces the next section of narration.