Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 16

Devanagari script

तदाप्रभृति तल्लिंगममृतेशं मुनीश्वर । काश्यां सिद्धिप्रदं नृणां कलौ गुप्तं भवेत्पुनः

Transliteration

tadāprabhṛti talliṃgamamṛteśaṃ munīśvara | kāśyāṃ siddhipradaṃ nṛṇāṃ kalau guptaṃ bhavetpunaḥ

Translation

ସେହି ସମୟରୁ, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, କାଶୀରେ ‘ଅମୃତେଶ’ ନାମକ ସେ ଲିଙ୍ଗ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରେ; କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗରେ ପୁନର୍ବାର ଗୁପ୍ତ ହୋଇଯାଏ।

Word by Word

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• आप्रभृति: from (that time) onward
• आप्रभृति: Kriya-visheshana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + प्रभृति (अव्यय)
• Form: अव्यय; आरम्भार्थक (from ... onwards)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम (तल्लिङ्गम् = तत् + लिङ्गम्)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• अमृतेशम्: (called) Amṛteśa
• अमृतेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अमृतेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; अपादान/उपाधिरूपेण (as appellation)

• मुनीश्वर: O lord of sages
• मुनीश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां ईश्वरः)

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• सिद्धिप्रदम्: granting success
• सिद्धिप्रदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सिद्धि + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; चतुर्थी-तत्पुरुषः (सिद्धये प्रदम्)

• नृणाम्: of men
• नृणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• कलौ: in the Kali age
• कलौ: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• गुप्तम्: hidden
• गुप्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुप्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (to लिङ्गम्)

• भवेत्: would be
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति/पुनरावृत्त्यर्थक क्रियाविशेषण (again)

Speaker

Skanda (addressing Agastya as munīśvara; deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amṛteśa liṅga (Kāśī)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: ‘Munīśvara’ addressed; assembled sages implied

Visual Art Cues

Scene: A luminous liṅga in Kāśī gradually veils itself—light folding inward—while siddhas perceive it and ordinary eyes pass by; the cityscape of Kāśī continues, suggesting hidden sanctity in Kali.

Characters & Entities

• Amṛteśa (Śiva)
• Kāśī (Varanasi)
• Kali-yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred power remains in Kāśī, but access may become veiled in Kali-yuga, urging sincerity and perseverance in seeking dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Amṛteśa liṅga in Kāśī—its siddhi-giving presence is emphasized.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is stated; the verse teaches about siddhi and the shrine’s becoming gupta (concealed) in Kali-yuga.