Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

तदा कथमदास्यं त्वां तस्मै मायास्वरूपिणं । अहं शिवाख्यया तुष्टो न जाने शिवरूपिणम्

Transliteration

tadā kathamadāsyaṃ tvāṃ tasmai māyāsvarūpiṇaṃ | ahaṃ śivākhyayā tuṣṭo na jāne śivarūpiṇam

Translation

ତେବେ ମୁଁ ତୋତେ ତାଙ୍କୁ କିପରି ଦେଇପାରିଥାନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ମାୟାରୂପେ ଦେଖିଥିଲି? ‘ଶିବ’ ନାମରେ ମାତ୍ର ମୁଁ ତୁଷ୍ଟ ହେଲି, କିନ୍ତୁ ଶିବଙ୍କ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଚିହ୍ନିଲି ନାହିଁ।

Word by Word

• तदा: then
• तदा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• कथम्: how
• कथम्: Prashna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थ-अव्यय (interrogative adverb)

• अदास्यम्: would I give
• अदास्यम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लृङ्-लकार (Conditional), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदी

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; सर्वनाम

• मायास्वरूपिणम्: one whose form is māyā
• मायास्वरूपिणम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मायास्वरूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (त्वाम्); समासः माया + स्वरूपिन्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• शिवाख्यया: by the name ‘Śiva’
• शिवाख्यया: Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
• Type: Noun
• Root: शिवाख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः शिव + आख्या (‘name of Śiva’); हेतु/साधन-भावे

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Predicate adjective/प्रत्ययार्थ)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (प्रातिपदिक; √तुष् क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past participle)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• जाने: I know
• जाने: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपदी

• शिवरूपिणम्: one whose form is Śiva
• शिवरूपिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शिवरूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (तम्/त्वाम् implied object of जाने); समासः शिव + रूपिन्

Speaker

Dakṣa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Satī

Visual Art Cues

Scene: A symbolic scene: Dakṣa gestures as if pulling away a veil; behind, a faint, luminous outline of Śiva’s true form is suggested, contrasting with a shadowy ‘appearance’ that misled him; Satī stands as steady truth.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Knowing the Divine is more than hearing a name—realization requires seeing beyond māyā to the true nature of Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the textual setting, but the verse focuses on Śiva-tattva rather than a named site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a doctrinal reflection within the story.