Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

Devanagari script

दक्षयज्ञे समायातान्सतीश्वरविवर्जितान् । प्राप्तसंमानसंभारान्वासोलंकृतिपूर्वकम्

Transliteration

dakṣayajñe samāyātānsatīśvaravivarjitān | prāptasaṃmānasaṃbhārānvāsolaṃkṛtipūrvakam

Translation

ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞରେ ଯେମାନେ ସମାଗତ ହୋଇଥିଲେ—ସତୀ ଓ ଈଶ୍ୱରବିହୀନ—ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ, ଉପହାର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ ସତ୍କାର କରାଗଲା।

Word by Word

• दक्षयज्ञे: in Dakṣa’s sacrifice
• दक्षयज्ञे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दक्ष + यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासः (दक्षस्य यज्ञः), सप्तमी, एकवचन

• समायातान्: those who had arrived
• समायातान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मणि-भावः (those who have come)

• सतीश्वरविवर्जितान्: devoid of Satī and Īśvara (Śiva)
• सतीश्वरविवर्जितान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सती + ईश्वर + विवर्जित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तत्पुरुष-समासः (सती-ईश्वरौ विवर्जिताः ये), द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (समायातान्)

• प्राप्तसंमानसंभारान्: having obtained the arrangements of honor
• प्राप्तसंमानसंभारान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राप्त + सम्मान + संभार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तत्पुरुष-समासः (प्राप्तः सम्मानसंभारः येषाम्), द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (समायातान्)

• वासः: clothing/garment
• वासः: Sambandha (Instrumental sense in compound/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (पाठे ‘वासो-’ समासाङ्गरूपम्)

• अलंक्रति: ornamentation/adornment
• अलंक्रति: Sambandha (Instrumental sense in compound/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अलङ्कृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्गरूपम्)

• पूर्वकम्: preceded by/along with
• पूर्वकम्: Sambandha (Adverbial qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभावार्थे प्रयोगः (with … as accompaniment)

Speaker

Narrator (Skanda-to-Agastya frame implied)

Visual Art Cues

Scene: Guests at the sacrifice receive garments, ornaments, and honors; attendants present folded cloth and garlands; yet an empty, unhonored place symbolically marks the absence of Satī and Īśvara.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Satī
• Īśvara (Śiva, implied)
• Devas (implied attendees)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

External honor and splendid reception cannot sanctify an act that excludes the divine; inner devotion is the true consecration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly praised; the verse describes the social-ritual setting of Dakṣa’s yajña.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ritual hospitality—honoring attendees with respectful reception, garments, and adornments—is indicated, though not detailed as a manual.