Adhyaya 35

Verse 1

स्कंद उवाच । जगज्जनन्याः पार्वत्याः पुरोगस्ते पुरारिणा । यथाख्यायि कथा पुण्या तथा ते कथयाम्यहम्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ଜଗନ୍ମାତା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ତ୍ରିପୁରାରି ଶିବ ପୂର୍ବେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟକଥା କହିଥିଲେ, ସେହି କଥାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଥାରୂପେ କହୁଛି।

Verse 2

पुरा महीमिमां सर्वां ससमुद्राद्रिकाननाम् । ससरित्कां सार्णवां च सग्रामपुरपत्तनाम्

ପୂର୍ବକାଳରେ ଜଣେ ମହର୍ଷି ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ପରିଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ—ସମୁଦ୍ର, ପର୍ବତ ଓ ଅରଣ୍ୟ ସହିତ; ନଦୀ ଓ ଜଳରାଶି ସହିତ; ଏବଂ ଗ୍ରାମ, ନଗର ଓ ପଟ୍ଟନ ସହିତ।

Verse 3

परिभ्रम्य महातेजा महामर्षो महातपाः । दुर्वासाः संपरिप्राप्तः शंभोरानंदकाननम्

ଏଭଳି ପରିଭ୍ରମଣ କରି ମହାତେଜସ୍ବୀ, ମହାମୁନି, ମହାତପସ୍ବୀ ଦୁର୍ବାସା ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆନନ୍ଦକାନନ—କାଶୀ—କୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 5

विलोक्याक्रीडमखिलं बहुप्रासादमंडितम् । बहुकुंडतडागं च शंभोस्तोषमुपागमत् । पदेपदे मुनीनां च जितकाल महाभियाम् । दृष्टोटजानि रम्याणि दुर्वासा विस्मितोभवत्

ସମଗ୍ର କ୍ରୀଡାବନକୁ ଦେଖି—ଯାହା ଅନେକ ପ୍ରାସାଦରେ ଶୋଭିତ ଓ ଅନେକ କୁଣ୍ଡ-ତଡାଗରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା—ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଶମ୍ଭୁ ପ୍ରତି ପରମ ତୋଷ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ଏବଂ ପଦେ ପଦେ କାଳକୁ ଜୟ କରିଥିବା ମହାଭାଗ ମୁନିମାନଙ୍କ ରମ୍ୟ ଆଶ୍ରମ-କୁଟୀର ଦେଖି ସେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।

Verse 6

सर्वर्तुकुसुमान्वृक्षान्सुच्छायस्निग्धपल्लवान् । सफलान्सुलताश्लिष्टान्दृष्ट्वा प्रीतिमगान्मुनिः

ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ପୁଷ୍ପିତ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ—ସୁନ୍ଦର ଛାୟାଯୁକ୍ତ, ସ୍ନିଗ୍ଧ କୋମଳ ପଲ୍ଲବରେ ଭରିତ, ଫଳରେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ଓ ଉତ୍ତମ ଲତାରେ ଆଲିଙ୍ଗିତ—ଦେଖି ମୁନି ପ୍ରୀତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 7

दुर्वासाश्चातिहृष्टोभू्द्दृष्ट्वा पाशुपतोत्तमान् । भूतिभूषितसर्वांगाञ्जटाजटितमौलिकान्

ସମଗ୍ର ଅଙ୍ଗରେ ଭସ୍ମବିଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି, ଜଟାଜୁଟରେ ମୌଳି ଜଟିତ ଥିବା ପାଶୁପତଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁର୍ବାସା ଅତ୍ୟନ୍ତ ହୃଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 8

कौपीनमात्र वसनान्स्मरारि ध्यान तत्परान् । कक्षीकृतमहालाबून्हुडुत्कारजितांबुदान्

ସେ କାଶୀରେ କୌପୀନମାତ୍ର ବସନଧାରୀ, ସ୍ମରାରି ଶିବଧ୍ୟାନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତତ୍ପର ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ପାଶେ ଝୁଲାଇଥିବା ବଡ଼ ଲାବୁ (ତୁମ୍ବା) ବହନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସରଳ ହୁଙ୍କାର-ଡାକ ମେଘଗର୍ଜନକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲା।

Verse 9

करंडदंडपानीय पात्रमात्रपरिग्रहान् । क्वचित्त्रिदंडिनो दृष्ट्वा निःसंगा निष्परिग्रहान्

କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ସେ ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଆସକ୍ତିହୀନ, ପରିଗ୍ରହହୀନ; ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ କେବଳ କରଣ୍ଡ (ଟୋକରି), ଦଣ୍ଡ ଓ ଜଳପାତ୍ର ମାତ୍ର ଥିଲା।

Verse 10

कालादपि निरातंकान्विश्वेशशरणं गतान् । क्वचिद्वेदरहस्यज्ञानाबाल्यब्रह्मचारिणः

ସେ କେତେକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଯେମାନେ କାଳକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରୁନଥିଲେ, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ; ଆଉ କେତେକଙ୍କୁ—ବେଦର ରହସ୍ୟାର୍ଥ ଜାଣୁଥିବା, ଶୈଶବରୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନକାରୀ ଭାବେ ଦେଖିଲେ।

Verse 11

विलोक्य काश्यां दुर्वासा ब्राह्मणान्मुमुदेतराम्

କାଶୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁର୍ବାସା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 12

पशुष्वपि च या तुष्टिर्मृगेष्वपि च या द्युतिः । तिर्यक्ष्वपि च या हृष्टिः काश्यां नान्यत्र सा स्फुटम्

ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ତୃପ୍ତି ଦେଖାଯାଏ, ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଦ୍ୟୁତି ଝଲକେ, ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ହର୍ଷ ପ୍ରକଟେ—ସେ ସବୁ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ କେବଳ କାଶୀରେ ଅଛି, ଅନ୍ୟତ୍ର ନୁହେଁ।

Verse 13

इदं सुश्रेयसो व्युष्टिः क्वामरेषु त्रिविष्टपे । यत्रत्येष्वपि तिर्यक्षु परमानंदवर्धिनी

ଏହା ପରମ ଶ୍ରେୟର ପ୍ରଭାତୋଦୟ; ତ୍ରିବିଷ୍ଟପର ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି କେଉଁଠି ମିଳେ? କାରଣ ଏଠାରେ ଏହି ଧାମରେ ବସୁଥିବା ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପରମାନନ୍ଦ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 14

वरमेतेपि पशव आनंदवनचारिणः । सदानंदाः पुनर्देवाननंदनवनाश्रिताः

ଆନନ୍ଦବନ (କାଶୀ) ରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଏହି ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାରଣ ସେମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ; କିନ୍ତୁ ନନ୍ଦନବନରେ ବସୁଥିବା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ କେବଳ ‘ଆନନ୍ଦିତ’—ସେମାନଙ୍କ ସୁଖ ସେହି ପରମ ସ୍ତରର ନୁହେଁ।

Verse 15

वरं काशीपुरीवासी म्लेच्छोपि हि शुभायतिः । नान्यत्रत्यो दीक्षितोपि स हि मुक्तेरभाजनम्

କାଶୀପୁରୀରେ ବସୁଥିବା ମ୍ଲେଚ୍ଛ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାରଣ ସେ ଶୁଭ ହୋଇଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟତ୍ର ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ (ତୁଳନାରେ) ସେ ମୁକ୍ତିର ଯଥାର୍ଥ ପାତ୍ର ନୁହେଁ।

Verse 16

वैश्वेश्वरी पुरी चैषा यथा मे चित्तहारिणी । सर्वापि न तथा क्षोणी न स्वर्गो नैव नागभूः

ଏହି ବୈଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀ ପୁରୀ (କାଶୀ) ଯେପରି ମୋ ଚିତ୍ତକୁ ହରିନେଇଥାଏ, ସେପରି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ନୁହେଁ, ସ୍ୱର୍ଗ ନୁହେଁ, ନାଗଲୋକ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 17

स्थैर्यं बबंध न क्वापि भ्रमतो मे मनोगतिः । सर्वस्मिन्नपि भूभागे यथा स्थैर्यमगादिह

ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ ମୋ ମନର ଗତି କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିରତା ପାଇଲା ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ (କାଶୀରେ) ଏହା ସେହି ସ୍ଥୈର୍ୟ ପାଇଲା, ଯାହା ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭୂଭାଗରେ ମିଳିନଥିଲା।

Verse 18

रम्या पुरी भवेदेषा ब्रह्मांडादखिलादपि । परिष्टुत्येति दुर्वासाश्चेतोवृत्तिमवाप ह

ଏହି ପୁରୀ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ରମ୍ୟ—ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି ମୁନି ଦୁର୍ବାସା ଚିତ୍ତବୃତ୍ତିର ନବ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଲେ।

Verse 19

तप्यमानोपि हि तपः सुचिरं स महातपाः । यदा नाप फलं किंचिच्चुकोप च तदा भृशम्

ଦୀର୍ଘକାଳ ତପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଫଳ ପାଇଲେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

Verse 20

धिक्च मां तापसं दुष्टं धिक्च मे दुश्चरं तपः । धिक्च क्षेत्रमिदं शंभोः सर्वेषां च प्रतारकम्

ଧିକ୍ ମୋତେ, ଦୁଷ୍ଟ ତାପସକୁ! ଧିକ୍ ମୋର ଏହି ଦୁଶ୍ଚର ତପକୁ! ଧିକ୍ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ, ଯାହା ଯେନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରତାରଣା କରେ!

Verse 21

यथा न मुक्तिरत्र स्यात्कस्यापि करवै तथा । इति शप्तुं यदोद्युक्तः संजहास तदा शिवः

‘ଏଠାରେ କାହାରି ମୋକ୍ଷ ନ ହେଉ’—ଏପରି ଶାପ ଦେବାକୁ ସେ ଉଦ୍ୟତ ହେବାମାତ୍ରେ ଶିବ ଉଚ୍ଚହାସ କଲେ।

Verse 22

तत्र लिंगमभूदेकं ख्यातं प्रहसितेश्वरम् । तल्लिंगदर्शनात्पुंसामानंदः स्यात्पदेपदे

ସେଠାରେ ‘ପ୍ରହସିତେଶ୍ୱର’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲା। ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଲୋକମାନେ ପଦେ ପଦେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

Verse 23

उवाच विस्मयाविष्टो मनस्येव महेशिता । ईदृशेभ्यस्तपस्विभ्यो नमोस्त्विति पुनःपुनः

ସେ ବିସ୍ମୟରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ମନେ ମନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଚିନ୍ତନ କରି କହିଲା—“ଏପରି ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।”

Verse 24

यत्रैव हि तपस्यंति यत्रैव विहिताश्रमाः । लब्धप्रतिष्ठा यत्रैव तत्रैवामर्षिणो द्विजाः

ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପିତ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲଭନ୍ତି—ସେଠିଏ ସେଇ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୀଘ୍ର ଅପମାନବୋଧୀ (ସ୍ପର୍ଶସଂବେଦନଶୀଳ) ହୋଇଯାନ୍ତି।

Verse 25

मनाक्चिंतितमात्रं तु चेल्लभंते न तापसाः । क्रुधा तदैव जीयंते हारिण्या तपसां श्रियः

ତପସ୍ୱୀମାନେ ମନେ ଅତି ସାନା ଚିନ୍ତା କରିଥିବା ଜିନିଷଟି ମଧ୍ୟ ନ ପାଇଲେ, କ୍ରୋଧରେ ତପସ୍ୟାଜନିତ ତାଙ୍କ ଶ୍ରୀ ସେହିକ୍ଷଣେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ହରିତ ହୋଇଯାଏ।

Verse 26

तथापि तापसा मान्याः स्वश्रेयोवृद्धिकांक्षिभिः । अक्रोधनाः क्रोधना वा का चिंता हि तपस्विनाम्

ତଥାପି, ନିଜ ଶ୍ରେୟସ୍ ବୃଦ୍ଧି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ କ୍ରୋଧହୀନ ହେଉନ୍ତୁ କି କ୍ରୋଧୀ—ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ସାଧକଙ୍କୁ କଣ ଚିନ୍ତା?

Verse 27

इति यावन्महेशानो मनस्येव विचिंतयेत् । तावत्तत्क्रोधजो वह्निर्व्यानशे व्योममंडलम्

ମହେଶ୍ୱର ଯେତେବେଳେ ମନେ ମନେ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେଇ ସେଇ କ୍ରୋଧଜ ଅଗ୍ନି ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ ସମଗ୍ର ବ୍ୟୋମମଣ୍ଡଳକୁ ବ୍ୟାପିଗଲା।

Verse 28

तत्कोधानलधूमोघैर्व्यापितं यन्नभोंगणम् । तद्दधाति नभोद्यापि नीलिमानं महत्तरम्

ସେଇ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରୁ ଉଠିଥିବା ଧୂମର ଘନ ମେଘମାଳାରେ ଯେ ନଭୋମଣ୍ଡଳ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ସେଇ ଆକାଶ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ବିଶାଳ ଓ ଗଭୀର ନୀଳିମା ଧାରଣ କରୁଛି।

Verse 29

ततो गणाः परिक्षुब्धाः प्रलयार्णव नीरवत् । आः किमेतत्किमेतद्वै भाषमाणाः परस्परम्

ତାପରେ ଗଣମାନେ ପ୍ରଳୟକାଳୀନ ସମୁଦ୍ରଜଳ ପରି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ପରସ୍ପର କହିଲେ—“ଆଃ! ଏହା କ’ଣ, ଏହା ନିଜେ କ’ଣ?”

Verse 30

गर्जंतस्तर्जयंतश्च प्रोद्यता युधपाणयः । प्रमथाः परितस्थुस्ते परितो धाम शांभवम्

ଗର୍ଜନ କରି ଧମକ ଦେଇ, ହାତରେ ଉଠାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେଇ ପ୍ରମଥମାନେ ଶାମ୍ଭବ ଧାମକୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି ଦାଁଡ଼ିଲେ।

Verse 31

को यमः कोथवा कालः को मृत्युः कस्तथांतकः । को वा विधाता के लेखाः कुद्धेष्वस्मासु कः परः

“ଯମ କିଏ? କାଳ କିଏ? ମୃତ୍ୟୁ କିଏ, ଅନ୍ତକ କିଏ? ବିଧାତା କିଏ, ଭାଗ୍ୟଲେଖ କ’ଣ? ଆମେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଆମଠାରୁ ଉପରେ କିଏ ଦାଁଡ଼ିପାରିବ?”

Verse 32

अग्निं पिबामो जलवच्चूर्णीकुर्मोखिलान्गिरीन् । सप्तापि चार्णवांस्तूर्णं करवाम मरुस्थलीम्

“ଆମେ ଜଳ ପରି ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ପିଇପାରୁ; ସମସ୍ତ ପର୍ବତକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରୁ; ଏବଂ ସାତଟି ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ମରୁଭୂମି କରିଦେଇପାରୁ।”

Verse 33

पातालं चानयामोर्ध्वमधो दध्मोथवा दिवम् । एकमेव हि वा ग्रासं गगनं करवामहे

ଆମେ ପାତାଳକୁ ଉପରକୁ ଟାଣି ଆଣିପାରୁ, କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ତଳକୁ ଢକେଇପାରୁ; ଆକାଶକୁ ମଧ୍ୟ ଏକମାତ୍ର ଗ୍ରାସ କରି ଗିଳିପାରୁ।

Verse 34

ब्रह्मांडभांडमथवा स्फोटयामः क्षणेन हि । आस्फालयामो वान्योन्यं कालं मृत्युं च तालवत्

କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଆମେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ-ରୂପ ଭାଣ୍ଡକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇପାରୁ; କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ତାଳପତ୍ର ପଖା ପରି ଝଟକାରେ ପଟକି ଦୂର କରିପାରୁ।

Verse 35

ग्रसामो वाथ भुवनं मुक्त्वा वाराणसीं पुरीम् । यत्र मुक्ता भवंत्येव मृतमात्रेण जंतवः

ଆମେ ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ମଧ୍ୟ ଗିଳିପାରୁ; କିନ୍ତୁ ବାରାଣସୀ ପୁରୀକୁ ଛାଡ଼ିଦେବୁ, କାରଣ ସେଠାରେ ଜୀବମାନେ ମୃତ୍ୟୁମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 36

कुतोऽयं धूमसंभारो ज्वालावल्यः कुतस्त्वमूः । को वा मृत्युंजयं रुद्रं नो विद्यान्मदमोहितः

ଏହି ଧୂମର ସଂଭାର କେଉଁଠୁ, ଏହି ଜ୍ୱାଳାମାଳା କେଉଁଠୁ? ମଦ ଓ ମୋହରେ ମତ୍ତ କିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ—ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟଙ୍କୁ—ଚିହ୍ନିବାରେ ଭୁଲିବ?

Verse 37

इति पारिषदाः शंभोर्महाभय भयप्रदाः जल्पंतः कल्पयामासुः प्राकारं गगनस्पृशम्

ଏପରି କହି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପାରିଷଦମାନେ—ମହାଭୟକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଦେବା ଭୟଙ୍କର—ପରସ୍ପର ଜଳ୍ପନ କରୁଥିବାବେଳେ ଆକାଶସ୍ପର୍ଶୀ ପ୍ରାକାର ରଚିଲେ।

Verse 38

शकलीकृत्य बहुशः शिलावत्प्रलयानलम् । नंदी च नंदिषेणश्च सोमनंदी महोदरः

ସେମାନେ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ପଥର ସମାନ ଭାବି ପୁନଃପୁନଃ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ସେଠାରେ ନନ୍ଦୀ, ନନ୍ଦିଷେଣ, ସୋମନନ୍ଦୀ ଓ ମହୋଦର—ଶିବଗଣଙ୍କ ମହାବଳୀ ନେତାମାନେ ଥିଲେ।

Verse 39

महाहनुर्महाग्रीवो महाकालो जितांतकः । मृत्युप्रकंपनो भीमो घंटाकर्णो महाबलः

ମହାହନୁ, ମହାଗ୍ରୀବ, ମହାକାଳ ଓ ଜିତାନ୍ତକ; ମୃତ୍ୟୁପ୍ରକମ୍ପନ, ଭୀମ, ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମହାବଳ—ଏମାନେ ଶିବଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ପାଳକ ଗଣ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 40

क्षोभणो द्रावणो जृंभी पचास्यः पंचलोचनः । द्विशिरास्त्रिशिराः सोमः पंचहस्तो दशाननः

ସେଠାରେ କ୍ଷୋଭଣ, ଦ୍ରାବଣ ଓ ଜୃଂଭୀ; ପଚାସ୍ୟ ଓ ପଞ୍ଚଲୋଚନ; ଦ୍ୱିଶିରା ଓ ତ୍ରିଶିରା; ସୋମ; ପଞ୍ଚହସ୍ତ ଓ ଦଶାନନ—ଏମିତି ବିଚିତ୍ରରୂପ ଗଣ ଥିଲେ, ଯେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ବିସ୍ମିତ କରନ୍ତି।

Verse 41

चंडो भृंगिरिटिस्तुंडी प्रचंडस्तांडवप्रियः । पिचिंडिलः स्थूलशिराः स्थूलकेशो गभस्तिमान्

ଚଣ୍ଡ, ଭୃଙ୍ଗିରିଟି, ତୁଣ୍ଡୀ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ—ତାଣ୍ଡବପ୍ରିୟ; ଏବଂ ପିଚିଂଡିଲ, ସ୍ଥୂଳଶିରା, ସ୍ଥୂଳକେଶ ଓ ଗଭସ୍ତିମାନ—ଏମାନେ ଉଗ୍ର ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିତ ଶିବଗଣ ଥିଲେ।

Verse 42

क्षेमकः क्षेमधन्वा च वीरभद्रो रणप्रियः । चंडपाणिः शूलपाणिः पाशपाणिः करोदरः

କ୍ଷେମକ ଓ କ୍ଷେମଧନ୍ୱା; ରଣପ୍ରିୟ ବୀରଭଦ୍ର; ଚଣ୍ଡପାଣି, ଶୂଳପାଣି, ପାଶପାଣି ଓ କରୋଦର—ଏମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଗଣ, ଶିବାଜ୍ଞାର ସେବକ ଥିଲେ।

Verse 43

दीर्घग्रीवोथ पिंगाक्षः पिंगलः पिंगमूर्धजः । बहुनेत्रो लंबकर्णः खर्वः पर्वतविग्रहः

ତେବେ ଦୀର୍ଘଗ୍ରୀବ, ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ, ପିଙ୍ଗଲ ଓ ପିଙ୍ଗମୂର୍ଧଜ; ଏବଂ ବହୁନେତ୍ର, ଲମ୍ବକର୍ଣ୍ଣ, ଖର୍ବ, ପର୍ବତବିଗ୍ରହ—ବିଚିତ୍ର ଲକ୍ଷଣଧାରୀ ମହାକାୟ ଶିବଗଣ ଥିଲେ।

Verse 44

गोकर्णो गजकर्णश्च कोकिलाख्यो गजाननः । अहं वै नैगमेयश्च विकटास्योट्टहासकः

ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗଜକର୍ଣ୍ଣ, କୋକିଲାଖ୍ୟ ଓ ଗଜାନନ; ଏବଂ ମୁଁ ନିଜେ—ନୈଗମେୟ—ସହିତ ବିକଟାସ୍ୟ ଓ ଓଟ୍ଟହାସକ—ଏହିପରି ଗଣମାନଙ୍କ ନାମ କୁହାଗଲା।

Verse 45

सीरपाणिः शिवारावो वैणिको वेणुवादनः । दुराधर्षो दुःसहश्च गर्जनो रिपुतर्जनः

ସୀରପାଣି, ଶିବାରାବ, ବୈଣିକ ଓ ବେଣୁବାଦନ; ଦୁରାଧର୍ଷ ଓ ଦୁଃସହ; ଗର୍ଜନ ଓ ରିପୁତର୍ଜନ—ବଳ ଓ ନାଦରେ ଅଜେୟ ଶିବଗଣ ଏମାନେ।

Verse 46

इत्यादयो गणेशानाः शतकोटि दुरासदाः । काश्यां निवारयामासुरपि प्राभंजनीं गतिम्

ଏହିପରି ଆଦି ଅନେକ ଗଣନାୟକ—ଶତକୋଟି, ଦୁରାସଦ—କାଶୀରେ ସେମାନେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଝଡ଼-ସଦୃଶ ଗତିକୁ ମଧ୍ୟ ନିବାରଣ କରି, ତାହାର ବେଗକୁ ଅଟକାଇଦେଲେ।

Verse 47

क्षुब्धेषु तेषु वीरेषु चकंपे भुवनत्रयम् । दुर्वाससश्च कोपाग्नि ज्वालाभिर्व्याकुलीकृतम्

ସେହି ବୀରମାନେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେବାମାତ୍ରେ ତ୍ରିଭୁବନ କମ୍ପିଉଠିଲା; ଏବଂ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ କୋପାଗ୍ନି ନିଜ ଜ୍ୱାଳାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟାକୁଳ କରିଦେଲା।

Verse 48

तदा विविशतुः काश्यां सूर्याचंद्रमसावपि । न गणैरकृतानुज्ञौ तत्तेजः शमितप्रभौ

ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଧ୍ୟ କାଶୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଶିବଗଣଙ୍କ ଅନୁମତି ନଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ତେଜ ଶମିତ ହୋଇ ପ୍ରଭା ଶାନ୍ତ ହେଲା।

Verse 49

निवार्य प्रमथानीकमतिक्षुब्धमुमाधवः । मदंश एव हि मुनीरानसूये य एष वै

ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁବ୍ଧ ପ୍ରମଥସେନାକୁ ରୋକି ଉମାଧବ କହିଲେ— “ହେ ଅନସୂୟ ମୁନି, ଏହି ଋଷି ମୋର ଶକ୍ତିର ଅଂଶ ଅଟେ।”

Verse 50

अथो दुर्वाससे लिंगादाविरासीत्कृपानिधिः । महातेजोमयः शंभुर्मुनिशापात्पुरीमवन्

ତାପରେ ଦୁର୍ବାସା ପାଇଁ କୃପାନିଧି ପ୍ରଭୁ ଲିଙ୍ଗରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ମହାତେଜୋମୟ ଶମ୍ଭୁ ମୁନିଙ୍କ ଶାପରୁ ପୁରୀକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

Verse 51

माभूच्छापो मुनेः काश्यां निर्वाणप्रतिबंधकः । इत्यनुक्रोशतो देवस्तस्य प्रत्यक्षतां गतः

“କାଶୀରେ ମୁନିଙ୍କ ଶାପ ନିର୍ବାଣରେ ବାଧା ନ ହେଉ”—ଏହି କରୁଣାରୁ ଦେବ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ।

Verse 52

उवाच च प्रसन्नोस्मि महाक्रोधन तापस । वरयस्व वरः कस्ते मया देयो विशंकितः

ପ୍ରଭୁ କହିଲେ— “ହେ ମହାକ୍ରୋଧୀ ତପସ୍ବୀ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ବର ମାଗ—ତୋତେ କେଉଁ ବର ଦେବି? ସଙ୍କୋଚ କରନି।”

Verse 53

ततो विलज्जितोगस्त्य शापोद्यतकरो मुनिः । अपराद्धं बहु मया क्रोधांधेनेति दुर्धिया

ତେବେ ଶାପ ଦେବାକୁ ହାତ ଉଠାଇଥିବା ମୁନି, ହେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ କହିଲେ—“କ୍ରୋଧାନ୍ଧ ହୋଇ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିରେ ମୁଁ ବହୁତ ବଡ଼ ଅପରାଧ କରିଛି।”

Verse 54

उवाच चेति बहुशो धिङ्मां क्रोधवशंगतम् । त्रैलोक्याभयदां काशीं शप्तुमुद्यतचेतसम्

ଏବଂ ସେ ପୁନଃ ପୁନଃ କହିଲେ—“ଧିକ୍ ମୋତେ, କ୍ରୋଧବଶ ହୋଇଗଲି; ତ୍ରିଲୋକକୁ ଅଭୟ ଦେଉଥିବା କାଶୀକୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ମୋ ମନ ମଧ୍ୟ ଉଠିଲା!”

Verse 55

दुःखार्णव निमग्नानां यातायातेति खेदिनाम् । कर्मपाशितकंठानां काश्येका मुक्तिसाधनम्

ଯେମାନେ ଦୁଃଖ-ସମୁଦ୍ରରେ ନିମଗ୍ନ, ଆସା-ଯାଆର ଚକ୍ରରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ଏବଂ କର୍ମପାଶରେ କଣ୍ଠରୁଦ୍ଧ—ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାଶୀ ଏକା ମୋକ୍ଷସାଧନ।

Verse 56

सर्वेषां जंतुजातानां जनन्येकैक्काशिका । महामृतस्तन्यदात्री नेत्री च परमं पदम्

ସମସ୍ତ ଜୀବଜାତ ପାଇଁ କାଶିକା ଏକା ଜନନୀ; ସେ ମହାମୃତ (ଅମୃତ) ର ସ୍ତନ୍ୟ ଦେଇ, ପରମ ପଦକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ନେତ୍ରୀ।

Verse 57

जनन्या सह नो काशी लभेदुपमितिं क्वचित् । धारयेज्जननी गर्भे काशी गर्भाद्विमोचयेत्

ନିଜ ଜନନୀ ସହିତ ମଧ୍ୟ କାଶୀର ଉପମା କେଉଁଠି ମିଳେନାହିଁ। ଜନନୀ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରେ; କିନ୍ତୁ କାଶୀ ଜୀବକୁ ଗର୍ଭ—ପୁନର୍ଜନ୍ମ—ରୁ ବିମୋଚିତ କରେ।

Verse 58

एवंभूतां तु यः काशीमन्योपि हि शपिष्यति । तस्यैव शापो भविता न तु काश्याः कथंचन

ଏପରି ପବିତ୍ର କାଶୀକୁ ଯଦି କେହି ଶାପ ଦେଉଥାଏ, ସେଇ ଶାପ ଶାପଦାତାଙ୍କ ଉପରେ ହିଁ ପଡ଼େ; କାଶୀର କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅନିଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 59

इति दुर्वाससो वाक्यं श्रुत्वा देवस्त्रिलोचनः । अतीव तुषितो जातः काशीस्तवन लब्धमुत्

ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ତ୍ରିଲୋଚନ ଦେବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; କାଶୀ-ସ୍ତବନରୂପ ସ୍ତୋତ୍ର ସେ ଲାଭ କଲେ।

Verse 60

यः काशीं स्तौति मेधावी यः काशीं हृदि धारयेत् । तेन तप्तं तपस्तीव्रं तेनेष्टं क्रतुकोटिभिः

ଯେ ମେଧାବୀ କାଶୀକୁ ସ୍ତୁତି କରେ ଓ କାଶୀକୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରେ, ସେ ଯେନ ତୀବ୍ର ତପ କଲା ଓ କୋଟି କ୍ରତୁ (ଯଜ୍ଞ) କଲା ବୋଲି ଫଳ ପାଏ।

Verse 61

जिह्वाग्रे वर्तते यस्य काशीत्यक्षरयुग्मकम् । न तस्य गर्भवासः स्यात्क्वचिदेव सुमेधसः

ଯାହାର ଜିହ୍ୱାଗ୍ରେ ‘କାଶୀ’ ଏହି ଦ୍ୱ୍ୟକ୍ଷରୀ ନାମ ବିରାଜେ, ସେହି ସୁମେଧାବୀଙ୍କୁ ପୁଣି କେବେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭବାସ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 62

यो मंत्रं जपति प्रातः काशी वर्णद्वयात्मकम् । स तु लोकद्वयं जित्वा लोकातीतं व्रजेत्पदम्

ଯେ ପ୍ରାତଃକାଳେ ‘କାଶୀ’ ଏହି ଦ୍ୱିବର୍ଣ୍ଣାତ୍ମକ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଜପେ, ସେ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ଜୟ କରି ଲୋକାତୀତ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 63

आनुसूयेय ते ज्ञानं काशीस्तवन पुण्यतः । यथेदानीं समुत्पन्नं तथा न तपसः पुरा

ହେ ଅନସୂୟାପୁତ୍ର! କାଶୀ-ସ୍ତବନର ପୁଣ୍ୟପ୍ରଭାବରୁ ତୋର ମନେ ଯେ ଜ୍ଞାନ ଏବେ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇଛି, ସେପରି ଜ୍ଞାନ ପୂର୍ବେ କେବଳ ତପସ୍ୟାରୁ କେବେ ହୋଇନଥିଲା।

Verse 64

मुने न मे प्रियस्तद्वद्दीक्षितो मम पूजकः । यादृक्प्रियतरः सत्यं काशीस्तवन लालसः

ହେ ମୁନି! ମୋର ଦୀକ୍ଷିତ ଭକ୍ତ କିମ୍ବା ମୋର ପୂଜକ ମଧ୍ୟ ସେପରି ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ; ସତ୍ୟକଥା—କାଶୀ-ସ୍ତବନ ପାଇଁ ଲାଲସା ଧରିଥିବା ଲୋକଟିଏ ମୋତେ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।

Verse 65

तादृक्तुष्टिर्न मे दानैस्तादृक्तुष्टिर्न मे मखैः । न तुष्टिस्तपसा तादृग्यादृशी काशिसंस्तवैः

ଦାନରେ ମୋତେ ସେପରି ତୁଷ୍ଟି ମିଳେନାହିଁ, ଯଜ୍ଞରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ତପସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ପ୍ରସନ୍ନତା ନାହିଁ—ଯେପରି କାଶୀ-ସଂସ୍ତବରେ ମିଳେ।

Verse 66

आनंदकाननं येन स्तुतमेतत्सुचेतसा । तेनाहं संस्तुतः सम्यक्सर्वैः सूक्तैः श्रुतीरितैः

ଯେ ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ ଲୋକ ଏହି ଆନନ୍ଦକାନନକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୁତିରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ସମସ୍ତ ସୁକ୍ତଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସ୍ତୁତ ହୋଇଛି।

Verse 67

तव कामाः समृद्धाः स्युरानुसूयेय तापस । ज्ञानं ते परमं भावि महामोहविनाशनम्

ହେ ଅନସୂୟାପୁତ୍ର ତାପସ! ତୋର ସମସ୍ତ କାମନା ସମୃଦ୍ଧ ହେଉ; ଏବଂ ତୋର ମନେ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଉଦିତ ହେଉ—ଯାହା ମହାମୋହକୁ ନାଶ କରେ।

Verse 68

अपरं च वरं ब्रूहि किं दातव्यं तवानघ । त्वादृशा एव मुनयः श्लाघनीया यतः सताम्

ଆଉ ଗୋଟିଏ ବର କୁହ—ହେ ନିଷ୍ପାପ! ତୁମକୁ କ’ଣ ଦେବା ଉଚିତ? କାରଣ ତୁମ ପରି ମୁନିମାନେ ହିଁ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ।

Verse 69

यस्यास्त्वेव हि सामर्थ्यं तपसः क्रुद्ध्यतीहसः । कुपितोप्यसमर्थस्तु किं कर्ता क्षीणवृत्तिवत्

ଯାହାର ତପସ୍ୟାର ସତ୍ୟ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅଛି, ତାହାର କ୍ରୋଧ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯେ ଅସମର୍ଥ, ସେ କ୍ଷୀଣ ଜୀବିକା ପରି କ’ଣ କରିପାରିବ?

Verse 70

इति श्रुत्वा परिष्टुत्य दुर्वासाः कृत्तिवाससम् । वरं च प्रार्थयामास परिहृष्ट तनूरुहः

ଏହା ଶୁଣି ଦୁର୍ବାସା କୃତ୍ତିବାସ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସର୍ବଦିଗରୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ହର୍ଷରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ ବର ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

Verse 71

दुर्वासा उवाच । देवदेव जगन्नाथ करुणाकर शंकर । महापराधविध्वंसिन्नंधकारे स्मरांतक

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବ, ଜଗନ୍ନାଥ, କରୁଣାକର ଶଙ୍କର! ହେ ମହାପରାଧବିଧ୍ୱଂସୀ, ହେ ଅନ୍ଧକାରସଂହାରକ, ହେ ସ୍ମରାନ୍ତକ!

Verse 72

मृत्युंजयोग्रभूतेश मृडानीश त्रिलोचन । यदि प्रसन्नो मे नाथ यदि देयो वरो मम

ହେ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ, ହେ ଉଗ୍ର ଭୂତେଶ, ହେ ମୃଡାନୀଶ ତ୍ରିଲୋଚନ! ହେ ନାଥ, ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ହୁଏ…

Verse 73

तदिदं कामदं नाम लिगमस्त्विह धूर्जटे । इदं च पल्वलं मेत्र कामकुंडाख्यमस्तु वै

ଏହେତୁ, ହେ ଧୂର୍ଜଟି, ଏଠାରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗର ନାମ ‘କାମଦ’ (ଇଷ୍ଟଫଳଦାତା) ହେଉ; ଏବଂ ହେ ସଖା, ଏହି ପୋଖରୀ ନିଶ୍ଚୟ ‘କାମକୁଣ୍ଡ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ।

Verse 74

देवदेव उवाच । एवमस्तु महातेजो मुने परमकोपन । यत्त्वया स्थापितं लिंगं दुर्वासेश्वरसंज्ञितम्

ଦେବଦେବ କହିଲେ—“ଏବମସ୍ତୁ, ହେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ମୁନେ, ହେ ପରମକୋପନ। ତୁମେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ଏହି ଲିଙ୍ଗ ‘ଦୁର୍ବାସେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଉ।”},{

Verse 75

तदेव कामकृन्नृणां कामेश्वरमिहास्त्विति । यः प्रदोषे त्रयोदश्यां शनिवासरसंयुजि

ସେହି ଲିଙ୍ଗଟି ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକାରୀ ‘କାମେଶ୍ୱର’ ହେଉ। ଯେ କେହି ପ୍ରଦୋଷକାଳେ, ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥି ଶନିବାର ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ…

Verse 76

संस्नास्यति नरो धीमान्कामकुंडे त्वदास्पदे । त्वत्स्थापितं च कामेशं लिंगं द्रक्ष्यति मानवः

ଯେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନର ତୁମ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ‘କାମକୁଣ୍ଡ’ରେ ସ୍ନାନ କରିବ, ଏବଂ ତୁମେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ‘କାମେଶ’ ଲିଙ୍ଗର ଦର୍ଶନ କରିବ…

Verse 77

स वै कामकृताद्दोषाद्यामीं नाप्स्यति यातनाम् । बहवोपि हि पाप्मानो बहुभिर्जन्मभिः कृताः

ସେ କାମଜନିତ ଦୋଷ ହେତୁ ଯମଙ୍କ ଯାତନାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ ନାହିଁ। ଅନେକ ଜନ୍ମରେ କରାଯାଇଥିବା ବହୁ ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ…

Verse 78

कामतीर्थांबु संस्नानाद्यास्यंति विलयं क्षणात् । कामाः समृद्धिमाप्स्यंति कामेश्वर निषेवणात्

କାମତୀର୍ଥର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ କ୍ଲେଶ ଲୟ ପାଏ। ଏବଂ କାମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ସେବା-ଆରାଧନା କଲେ ଇଷ୍ଟ କାମନା ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 79

इति दत्त्वा वराञ्शंभुस्तल्लिंगे लयमाययौ । स्कंद उवाच । तल्लिंगाराधनात्कामाः प्राप्ता दुर्वाससा भृशम्

ଏଭଳି ବର ଦେଇ ଶମ୍ଭୁ ସେହି ଲିଙ୍ଗରେ ଲୟ ପାଇଲେ। ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ସେହି ଲିଙ୍ଗର ଆରାଧନାରୁ ଦୁର୍ବାସା ନିଜ ଇଷ୍ଟ କାମନା ବହୁତ ମାତ୍ରାରେ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 80

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काश्यां कामेश्वरः सदा । पूजनीयः प्रयत्नेन महाकामाभिलाषुकैः

ଏହେତୁ କାଶୀରେ ଥିବା କାମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସଦା ସର୍ବପ୍ରୟତ୍ନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ବିଶେଷକରି ମହାଫଳ ଓ ସିଦ୍ଧି ଆକାଂକ୍ଷୀମାନେ ଅଧିକ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ଆରାଧନା କରନ୍ତୁ।

Verse 81

कामकुंडकृतस्नानैर्महापातकशांतये । इदं कामेश्वराख्यानं यः पठिष्यति पुण्यवान् । यः श्रोष्यति च मेधावी तौ निष्पापौ भविष्यतः

କାମକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମହାପାତକ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ଯେ ପୁଣ୍ୟବାନ ଏହି କାମେଶ୍ୱରାଖ୍ୟାନ ପଢ଼ିବେ ଏବଂ ଯେ ମେଧାବୀ ଶୁଣିବେ—ସେ ଦୁଇଜଣେ ନିଷ୍ପାପ ହେବେ।

Verse 85

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे दुर्वाससो वरप्रदानं नाम पंचाशीतितमोऽध्यायः

ଏଭଳି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତି-ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗସ୍ଥ କାଶୀଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତରାର୍ଧରେ ‘ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ବରପ୍ରଦାନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚାଶୀତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।