Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71
Devanagari script
योषिद्रूपं समाश्रित्य तिष्ठतेऽत्राकुतोऽभया । इत्थं क्षणं तां निर्वर्ण्य स राजागात्तदंतिकम्
Transliteration
yoṣidrūpaṃ samāśritya tiṣṭhate'trākuto'bhayā | itthaṃ kṣaṇaṃ tāṃ nirvarṇya sa rājāgāttadaṃtikam
Translation
ନାରୀରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ଏଠାରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଦାଁଡ଼ିଥିଲା—ଭୟ କେଉଁଠି? କ୍ଷଣମାତ୍ର ତାକୁ ନିରୀକ୍ଷି ରାଜା ତାହାର ସମୀପକୁ ଗଲେ।
Word by Word
योषित्-रूपम्the form of a woman
योषित्-रूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोषित् (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (योषितः रूपम्)
समाश्रित्यhaving assumed / having taken refuge in
समाश्रित्य:
Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभावे), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having resorted to/assuming’
तिष्ठतेstands / remains
तिष्ठते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
अकुतःfrom where / how
अकुतः:
Sambandha (Interrogative modifier)
TypeIndeclinable
Rootअकुतः (अव्यय)
Formनिपात/प्रश्नार्थ-अव्यय; ‘from where?/whence?’ (often idiomatic: ‘how/why’)
अभयाfearless
अभया:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअभया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (निर्भया)
इत्थम्thus
इत्थम्:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
क्षणम्for a moment
क्षणम्:
Karma (Extent of time/कालकर्म)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे नपुंसकवत्), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालपरिमाण
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
निर्वर्ण्यhaving examined / having looked at
निर्वर्ण्य:
Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्-√वर्ण् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभावे), पूर्वकालिक; ‘having observed/described/examined’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अगात्went
अगात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलुङ्-लकार (अनद्यतनभूत/अोरिस्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तत्-अन्तिकम्to her/his vicinity
तत्-अन्तिकम्:
Karma (Goal/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य अन्तिकम् = near him/her)
Speaker
Skanda (deduced for Kāśī Khaṇḍa context)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A king, momentarily arrested by wonder, sees a figure in a woman’s form standing fearlessly in a sacred setting; after a brief gaze he steps closer, the space charged with divine concealment.
Characters & Entities
T
The kingV
Vidyādharī maiden (implied)FAQs
Outer form can conceal deeper realities; discernment is needed even when circumstances appear harmless.
No named tīrtha appears in this verse.
None.