Adhyaya 32

Verse 1

पार्वत्युवाच । वीरेशस्य महेशान श्रूयते महिमा महान् । परां सिद्धिं परोपतुस्तत्र सिद्धाः परः शताः

ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ହେ ମହେଶାନ! ବୀରେଶଙ୍କ ମହିମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ। ସେଠାରେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇ ଶତାଧିକ ସିଦ୍ଧ ପରମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।

Verse 2

कथमाविर्भवस्तस्य काश्यां लिंगवरस्य तु । आशुसिद्धिप्रदस्येह तन्मे ब्रूहि जगत्पते

କାଶୀରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗର ଆବିର୍ଭାବ କିପରି ହେଲା—ଯାହା ଏଠାରେ ଶୀଘ୍ର ସିଦ୍ଧି ଦିଏ? ହେ ଜଗତ୍ପତେ, ତାହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 3

महेश्वर उवाच । निशामय महादेवि वीरेशाविर्भवं परम् । यं श्रुत्वापि नरः पुण्यं प्राप्नोति विपुलं शिवे

ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ, ବୀରେଶଙ୍କ ପରମ ଆବିର୍ଭାବର କଥା ଶୁଣ। ହେ ଶିବେ, ଏହା ଶୁଣିଲେ ମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ବିପୁଳ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 4

आसीदमित्रजिन्नाम राजा परपुरंजयः । धार्मिकः सत्त्वसंपन्नः प्रजारंजनतत्परः

ଅମିତ୍ରଜିତ ନାମରେ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁ-ନଗର ଜୟ କରୁଥିଲେ। ସେ ଧାର୍ମିକ, ସତ୍ତ୍ୱସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ପ୍ରଜାକୁ ଆନନ୍ଦିତ ରଖିବାରେ ତତ୍ପର ଥିଲେ।

Verse 5

यशोधनो वदान्यश्च सुधीर्ब्राह्मणदैवतः । सदैवावभृथस्नानपरिक्लिन्न शिरोरुहः

ସେ ଯଶ-ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଦାନଶୀଳ ଓ ସୁଧୀ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେବତାତୁଲ୍ୟ ଥିଲେ। ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ତାଙ୍କ କେଶ ସଦା ଭିଜା ଥାଉଥିଲା।

Verse 6

विनीतो नीतिसंपन्नः कुशलः सर्वकर्मसु । विद्याब्धिपारदृश्वा च गुणवान्गुणिवत्सलः

ସେ ବିନୀତ, ନୀତିସମ୍ପନ୍ନ ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ କୁଶଳ ଥିଲେ। ବିଦ୍ୟା-ସମୁଦ୍ରର ପାର ଦେଖି ସେ ଗୁଣବାନ୍ ଓ ଗୁଣୀଜନପ୍ରିୟ ଥିଲେ।

Verse 7

कृतज्ञो मधुरालापः पापकर्मपराङ्मुखः । सत्यवाक्छौचनिलयः स्वल्पवाग्विजितेंद्रियः

ସେ କୃତଜ୍ଞ ଓ ମଧୁରଭାଷୀ, ପାପକର୍ମରୁ ପରାଙ୍ମୁଖ ଥିଲେ। ସତ୍ୟବାକ୍, ଶୌଚରେ ନିଷ୍ଠିତ, ଅଳ୍ପଭାଷୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଥିଲେ।

Verse 8

रणांगणे कृतांताभः संख्यावांश्च सदोजिरे । कामिनीकामकेलिज्ञो युवापि स्थविरप्रियः

ରଣାଙ୍ଗଣରେ ସେ ଯେନ କୃତାନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ; ଗଣନା ଓ ପରାମର୍ଶରେ ସେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ। କାମକେଳିର କଳା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯୌବନରେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧମାନ୍ୟ ମାର୍ଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିଲେ।

Verse 9

धर्मार्थैधितकोशश्च समृद्धबलवाहनः । सुभगश्च सुरूपश्च सुमेधाः सुप्रजाश्रयः

ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଅର୍ଥରେ ତାଙ୍କର କୋଷ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା; ବଳ ଓ ବାହନସମ୍ପଦରେ ସେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲେ। ସୁଭଗ, ସୁରୂପ, ସୁମେଧାବାନ୍ ଓ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଥିଲେ।

Verse 10

स्थैर्य धैर्य समापन्नो देशकालविचक्षणः । मन्यमानप्रदो नित्यं सर्वदूषणवर्जितः

ସେ ସ୍ଥୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଦେଶ-କାଳ ବିଚାରରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ। ସଦା ଯଥୋଚିତ ମାନ ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୂଷଣରୁ ବର୍ଜିତ ଥିଲେ।

Verse 11

वासुदेवांघ्रियुगले चेतोवृत्तिं निधाय सः । चकार राज्यं निर्द्वंद्वं विष्वगीति विवर्जितम्

ବାସୁଦେବଙ୍କ ପାଦଯୁଗଳରେ ଚିତ୍ତବୃତ୍ତିକୁ ନିଧାନ କରି ସେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ-କଳହରହିତ, ସର୍ବତ୍ର ବୈରୀନାଦଶୂନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।

Verse 12

अलंघ्यशासनः श्रीमान्विष्णुभक्तिपरायणः । अभुनक्प्रचुरान्भोगान्समंताद्विष्णुसात्कृतान्

ତାଙ୍କ ଶାସନ ଅଲଂଘ୍ୟ ଥିଲା; ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ। ବିଷ୍ଣୁପ୍ରସାଦରୁ ଲଭ୍ୟ, ସମସ୍ତଦିଗରେ ପବିତ୍ରୀକୃତ, ପ୍ରଚୁର ଭୋଗ ସେ ଉପଭୋଗ କଲେ।

Verse 13

हरेरायतनान्युच्चैः प्रतिसौधं पदेपदे । तस्य राज्ये समभवन्महाभाग्यनिधेः शिवे

ହେ ଶିବେ! ସେଇ ମହାଭାଗ୍ୟନିଧିଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ହରିଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ଆୟତନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ସୌଧରେ, ପଦେପଦେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା।

Verse 14

गोविंदगोपगोपाल गोपीजनमनोहर । गदापाणे गुणातीत गुणाढ्य गरुडध्वज

ହେ ଗୋବିନ୍ଦ! ଗୋପମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ହେ ଗୋପାଳ! ଗୋପୀଜନମନୋହର! ହେ ଗଦାପାଣି! ଗୁଣାତୀତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଗୁଣାଢ୍ୟ, ହେ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ!

Verse 15

केशिहृत्कैटभाराते कंसारे कमलापते । कृष्णकेशव कंजाक्ष कीनाश भयनाशन

ହେ କେଶିହନ୍ତା, କୈଟଭଶତ୍ରୁ, କଂସନାଶକ, କମଲାପତେ! ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ କେଶବ, ହେ କଞ୍ଜାକ୍ଷ! ହେ ମୃତ୍ୟୁଭୟନାଶକ!

Verse 16

पुरुषोत्तम पापारे पुंडरीकविलोचन । पीतकौशेयवसन पद्मनाभ परात्पर

ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ପାପର ଶତ୍ରୁ, ପୁଣ୍ଡରୀକ-ନୟନ; ପୀତ କୌଶେୟ ବସନଧାରୀ; ହେ ପଦ୍ମନାଭ, ପରାତ୍ପର ପରମେଶ୍ୱର!

Verse 17

जनार्दन जगन्नाथ जाह्नवीजलजन्मभूः । जन्मिनां जन्महरण जंजपूकाघनाशन

ହେ ଜନାର୍ଦନ, ଜଗନ୍ନାଥ; ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ଜଳସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବବାନ; ଜନ୍ମୀମାନଙ୍କ ଜନ୍ମହର; ଘନ ଅଶୁଚି-ରାଶି ନାଶକ!

Verse 18

श्रीवत्सवक्षः श्रीकांत श्रीकर श्रेयसां निधे । श्रीरंगशार्ङ्गकोदंड शौरे शीतांशुलोचन

ଶ୍ରୀବତ୍ସଚିହ୍ନିତ ବକ୍ଷଧାରୀ, ଶ୍ରୀକାନ୍ତ, ମଙ୍ଗଳଦାତା, ଶ୍ରେୟସର ନିଧି; ଶ୍ରୀରଙ୍ଗନାଥ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ ଧାରୀ; ହେ ଶୌରି, ଶୀତାଂଶୁ-ନୟନ!

Verse 19

दैत्यारे दानवाराते दामोदर दुरंतक । देवकीहृदयानंद दंदशूकेश्वरेशय

ହେ ଦୈତ୍ୟାରି, ଦାନବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ; ହେ ଦାମୋଦର, ଦୁର୍ଜେୟ-ସଂହାରକ; ଦେବକୀହୃଦୟାନନ୍ଦ; ନାଗରାଜମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଧୀଶ୍ୱର, ଈଶ୍ୱରେଶ୍ୱର!

Verse 20

विष्णो वैकुंठनिलय बाणारे विष्टरश्रवः । विष्वक्सेन विराधारे वनमालिन्वनप्रिय

ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ବୈକୁଣ୍ଠନିବାସୀ; ବାଣାସୁର-ଶତ୍ରୁ; ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ହେ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ; ବିରାଧ-ସଂହାରକ; ବନମାଳାଧାରୀ, ବନପ୍ରିୟ!

Verse 21

त्रिविक्रमत्रिलोकीश चक्रपाणे चतुर्भुज । इत्यादीनि पवित्राणि नामानि प्रतिमंदिरम्

‘ତ୍ରିବିକ୍ରମ’, ‘ତ୍ରିଲୋକୀଶ’, ‘ଚକ୍ରପାଣି’, ‘ଚତୁର୍ଭୁଜ’—ଏପରି ଆଦି ପବିତ୍ର ନାମ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ଦିରରେ ମିଳେ।

Verse 22

स्त्रीवृद्धबालगोपाल वदनोदीरितानि तु । श्रूयते यत्रकुत्रापि रम्याणि मधुविद्विषः

ସ୍ତ୍ରୀ, ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ ଓ ଗୋପାଳଙ୍କ ମୁଖରୁ—ଯେଉଁଠି ସେଉଁଠି, ସର୍ବତ୍ର—ମଧୁବିଦ୍ୱେଷୀ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ରମ୍ୟ ନାମ ଶୁଣାଯାଏ।

Verse 23

सुरसाकाननान्येव विलोक्यंते गृहेगृहे । चरित्राणि विचित्राणि पवित्राण्यब्धिजापतेः

ଘରେ ଘରେ ଦେବ-ଉଦ୍ୟାନ ପରି ରମ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ; ଏବଂ ଅବ୍ଧିଜାପତି (ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ବିଚିତ୍ର, ପବିତ୍ର ଚରିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୁଏ।

Verse 24

सौधभित्तिषु दृश्यंते चित्रकृन्निर्मितानि तु । ऋते हरिकथायास्तु नान्या वार्ता निशम्यते

ସୌଧର ଭିତ୍ତିରେ ଚିତ୍ରକାରମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଚିତ୍ର ଦେଖାଯାଏ; ହରିକଥା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କଥା ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 25

हरिणा नैव विध्यंते हरिनामांशधारिणः । तस्य राज्ञो भयाद्व्याधैररण्यसुखचारिणः

ଯେମାନେ ହରିନାମର ଅଂଶମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ହରିଣ (ହରିଣା) ଆଘାତ କରେ ନାହିଁ; ସେହି ରାଜା (ହରି)ଙ୍କ ଭୟରେ ଅରଣ୍ୟରେ ସୁଖେ ଚାଲୁଥିବା ବ୍ୟାଧ (ଶିକାରୀ)ମାନେ ମଧ୍ୟ ପଛକୁ ହଟନ୍ତି।

Verse 26

न मत्स्या नैव कमठा न वराहाश्च केनचित् । हन्यंते क्वापि तद्भीत्या मत्स्यमांसाशिनापि वै

ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଶାସନଭୟରୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେହି ମାଛ, କଚ୍ଛପ କିମ୍ବା ବରାହକୁ ମାରୁନଥିଲେ; ମାଛ‑ମାଂସ ଭୋଜୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ହିଂସା କରୁନଥିଲେ।

Verse 27

अप्युत्तानशयास्तस्य राष्ट्रे मित्रजितः क्वचित् । स्तनपानं न कुर्वंति संप्राप्य हरिवासरम्

ମିତ୍ରଜିତ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ କେବେ କେବେ ପିଠି ଉପରେ ଶୋଇଥିବା ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନ ଆସିଲେ ସ୍ତନପାନ କରୁନଥିଲେ।

Verse 28

पशवोपि तृणाहारं परित्यज्य हरेर्दिने । उपोषणपरा जाता अन्येषां का कथा नृणाम्

ହରିଙ୍କ ଦିନେ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତୃଣାହାର ଛାଡ଼ି ଉପବାସପରାୟଣ ହେଲେ; ତେବେ ଅନ୍ୟ ଜୀବ, ବିଶେଷକରି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ କଥା କଣ!

Verse 29

महामहोत्सवः सर्वैः पुरौकोभिर्वितन्यते । तस्मिन्प्रशासति भुवं संप्राप्ते हरिवासरे

ସେ ରାଜା ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନ ଆସିଲେ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ମିଶି ମହାମହୋତ୍ସବ ପାଳନ କରୁଥିଲେ।

Verse 30

स एव दंड्योऽभूत्तस्य राज्ञो मित्रजितः क्षितौ । यो विष्णुभक्तिरहितः प्राणैरपि धनैरपि

ମିତ୍ରଜିତ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନରେ ପୃଥିବୀରେ ସେଇ ଲୋକଟିଏ ମାତ୍ର ଦଣ୍ଡନୀୟ ଥିଲା, ଯେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିହୀନ—ପ୍ରାଣରେ ହେଉ କି ଧନରେ।

Verse 31

अंत्यजा अपि तद्राष्ट्रे शंखचक्रांकधारिणः । संप्राप्य वैष्णवीं दीक्षां दीक्षिता इव संबभुः

ସେଇ ରାଜ୍ୟରେ ଅନ୍ତ୍ୟଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ରର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ; ବୈଷ୍ଣବୀ ଦୀକ୍ଷା ପାଇ ସେମାନେ ଯେନେ ବିଧିବତ୍ ଦୀକ୍ଷିତ ପରି ଦିଶୁଥିଲେ।

Verse 32

शुभानि यानि कर्माणि क्रियंतेऽनुदिनं जनैः । वासुदेवे समर्प्यंते तानि तैरफलेप्सुभिः

ଲୋକମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଯେଉଁ ଶୁଭ କର୍ମ କରୁଥିଲେ, ଫଳାଶା ନଥିବା ସେମାନେ ସେସବୁକୁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 33

विना मुकुंदं गोविदं परमानंदमच्युतम् । नान्यो जप्येतमन्येत न भज्येत जनैः क्वचित्

ମୁକୁନ୍ଦ—ଗୋବିନ୍ଦ, ପରମାନନ୍ଦ, ଅଚ୍ୟୁତ—ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଲୋକେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କାହାର ଜପ କରୁନଥିଲେ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଭଜୁନଥିଲେ।

Verse 34

कृष्ण एव परो देव कृष्णएव परागतिः । कृष्ण एव परो बंधुस्तस्यासीदवनीपतेः

ସେଇ ଅବନୀପତିଙ୍କ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଦେବ; କୃଷ୍ଣ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଗତି; କୃଷ୍ଣ ଏକମାତ୍ର ପରମ ବନ୍ଧୁ ଓ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ।

Verse 35

एवं तस्मिन्महीपाले राज्यं सम्यक्प्रशासति । एकदा नारदः श्रीमांस्तं दिदृक्षुः समाययौ

ଏଭଳି ସେଇ ମହୀପାଳ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକଦିନ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 36

राज्ञा समर्चितः सोथ मधुपर्क विधानतः । नारदो वर्णयामास तममित्रजितं नृपम्

ରାଜା ମଧୁପର୍କ-ବିଧାନାନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ କଲେ; ତାପରେ ନାରଦ ଶତ୍ରୁଜିତ ସେହି ନୃପଙ୍କୁ ସ୍ତୁତିପୂର୍ବକ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 37

नारद उवाच । धन्योसि कृतकृत्योसि मान्योप्यसि दिवौकसाम् । सर्वभूतेषु गोविंदं परिपश्यन्विशांपते

ନାରଦ କହିଲେ—ତୁମେ ଧନ୍ୟ, କୃତକୃତ୍ୟ; ଦିବୌକସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟ। ହେ ମନୁଷ୍ୟପତେ, କାରଣ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂତରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କର।

Verse 38

यो वेद पुरुषो विष्णुर्यो यज्ञपुरुषो हरिः । योंतरात्मास्य जगतः कर्ता हर्ताविता विभुः

ଯିଏ ବେଦପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ହରି; ଯିଏ ଏହି ଜଗତର ଅନ୍ତରାତ୍ମା—ସେଇ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ ଓ ପାଳକ।

Verse 39

तन्मयं पश्यतो विश्वं तव भूपालसत्तम । दर्शनं प्राप्य शुभदं शुचित्वमगमं परम्

ହେ ଭୂପାଳଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ବିଶ୍ୱକୁ ତାଙ୍କରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଭାବେ ଦେଖୁଥିବାରୁ ଶୁଭଦ ଦର୍ଶନ ପାଇଛ; ଏବଂ ସେହି ଦର୍ଶନଦ୍ୱାରା ପରମ ପବିତ୍ରତାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ।

Verse 40

एक एव हि सारोत्र संसारे क्षणभंगुरे । कमलाकांत पादाब्ज भक्तिभावोऽखिलप्रदः

କ୍ଷଣଭଙ୍ଗୁର ଏହି ସଂସାରରେ ସତ୍ୟ ସାର ଏକଟି—କମଲାକାନ୍ତଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତିଭାବ; ସେଇ ସର୍ବକଲ୍ୟାଣଦାୟକ।

Verse 41

परित्यज्य हि यः सर्वं विप्णुमेकं सदा भजेत् । सुमेधसं भजंते तं पदार्थाः सर्व एव हि

ଯେ ସମସ୍ତକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସଦା ଏକମାତ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭଜେ, ସେ ସୁମେଧାବୀ ଭକ୍ତଙ୍କ ସେବାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ପଦାର୍ଥ ଆପେଇ ଆସେ।

Verse 42

हृषीकेशे हृषीकाणि यस्य स्थैर्यं गतान्यहो । स एव स्थैर्यमाप्नोति ब्रह्मांडेऽतीव चंचले

ଆହା! ଯାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ହୃଷୀକେଶଙ୍କଠାରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ, ସେଇ ଅତି ଚଞ୍ଚଳ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ସ୍ଥୈର୍ୟ ପାଏ।

Verse 43

यौवनं धनमायुष्यं पद्मिनीजलबिंदुवत् । अतीव चपलं ज्ञात्वाऽच्युतमेकं समाश्रयेत्

ଯୌବନ, ଧନ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ କମଳପତ୍ରରେ ଜଳବିନ୍ଦୁ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ ବୋଲି ଜାଣି, ମନୁଷ୍ୟ ଏକମାତ୍ର ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ।

Verse 44

वाचि चेतसि सर्वत्र यस्य देवो जनार्दनः । स एव सर्वदा वंद्यो नररूपी जनार्दनः

ଯାହାର ବାଣୀ ଓ ଚେତନାରେ ସର୍ବତ୍ର ଦେବ ଜନାର୍ଦନ ହିଁ ବିରାଜିତ, ସେ ସଦା ବନ୍ଦନୀୟ; କାରଣ ତାହାରେ ନରରୂପେ ସ୍ୱୟଂ ଜନାର୍ଦନ ବସନ୍ତି।

Verse 45

निर्व्याज प्रणिधानेन शीलयित्वा श्रियःपतिम् । पुरुषोत्तमतां को न प्राप्तवानिह भूतले

ନିର୍ବ୍ୟାଜ, ନିଷ୍କପଟ ସମର୍ପଣରେ ଶ୍ରୀୟଃପତିଙ୍କୁ ସେବା-ଭଜନ କଲେ, ଏହି ଭୂତଳରେ କିଏ ପୁରୁଷୋତ୍ତମତା ପ୍ରାପ୍ତି କରିବ ନାହିଁ?

Verse 46

अनया विष्णुभक्त्या ते संतुष्टेंद्रियमानसः । उपकर्तुमना ब्रूयां तन्निशामय भूपते

ତୁମର ଏହି ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ତୁମ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ତୁମର ଉପକାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ମୁଁ କହୁଛି—ହେ ଭୂପତେ, ସାବଧାନରେ ଶୁଣ।

Verse 47

बाला विद्याधरसुता नाम्ना मलयगंधिनी । क्रीडंती पितुराक्रोडे हृता कंकालकेतुना

ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କ କନ୍ୟା, ‘ମଲୟଗନ୍ଧିନୀ’ ନାମକ ଏକ ବାଳିକା, ପିତାଙ୍କ କୋଳରେ ଖେଳୁଥିଲା—ସେଇ ସମୟରେ କଙ୍କାଳକେତୁ ତାକୁ ଅପହରଣ କଲା।

Verse 48

कपालकेतुपुत्रेण दानवेन बलीयसा । आगामिन्यां तृतीयायां तस्याः पाणिग्रहृं किल

କପାଳକେତୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏକ ଅତିବଳବାନ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା, ଆସନ୍ତା ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ତାହାର ପାଣିଗ୍ରହଣ (ବିବାହ) ହେବ—ଏମିତି କୁହାଯାଏ।

Verse 49

पाताले चंपकावत्यां नगर्यां सास्ति सांप्रतम् । हाटकेशात्समागच्छंस्तया हंसाश्रुनेत्रया

ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପାତାଳର ‘ଚମ୍ପକାବତୀ’ ନାମକ ନଗରୀରେ ଅଛି। ହାଟକେଶରୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ତାକୁ ଦେଖିଲି—ତାର ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁଧାରାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 50

दृष्टः प्रणम्य विज्ञप्तो यथा तच्च निथामय । ब्रह्मचारिन्मुनिश्रेष्ठ गंधमादनशैलतः

ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ସମସ୍ତ କଥା ନିବେଦନ କଲି—ଦୟାକରି ଶୁଣନ୍ତୁ। ହେ ବ୍ରହ୍ମଚାରିନ୍, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରୁ ଆସିଛି।

Verse 51

बालक्रीडनकासक्तां मोहयित्वा निनाय सः । कंकालकेतुर्दुर्वृत्तो दुर्जयोन्यास्त्रघाततः

ଶିଶୁକ୍ରୀଡାରେ ମଗ୍ନ ତାକୁ ମୋହିତ କରି ସେ ନେଇଗଲା। ଦୁର୍ବୃତ୍ତ କଙ୍କାଳକେତୁ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଘାତରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ ଥିଲା।

Verse 52

स्वस्य त्रिशूलघातेन म्रियते नान्यथा रणे । जगत्पर्याकुलीकृत्य निद्रात्यत्रविनिर्भयः

ରଣରେ ସେ କେବଳ ନିଜ ତ୍ରିଶୂଳଘାତରେ ମରେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଜଗତକୁ ଅସ୍ଥିର କରି ଏଠାରେ ସେ ନିର୍ଭୟ ଶୋଇଛି।

Verse 53

यदि कोपि कृतज्ञो मां हत्वेमं दुष्टदानवम् । मद्दत्तेन त्रिशूलेन नयेद्भद्रं भवेन्नरः

ଯଦି କେହି କୃତଜ୍ଞ ନର ମୋ ନିମିତ୍ତେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବକୁ ମୋ ଦତ୍ତ ତ୍ରିଶୂଳରେ ବଧ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମଙ୍ଗଳ ଓ କଲ୍ୟାଣ ପାଇବ।

Verse 54

यदत्रोपचिकीर्षुस्त्वं रक्ष मां दुष्टदानवात् । ममापि हि वरो दत्तो भगवत्या महामुने

ଯଦି ତୁମେ ଏଠାରେ ଉପକାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବଠାରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ହେ ମହାମୁନେ, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଭଗବତୀଙ୍କ ଠାରୁ ବର ମିଳିଛି।

Verse 55

विष्णुभक्तो युवा धीमान्पुत्रि त्वां परिणेष्यति । आ तृतीया तिथि यथा तद्वाक्यं तथ्यतां व्रजेत्

ହେ କନ୍ୟେ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଯୁବ ଧୀମାନ୍ ନର ତୁମକୁ ବିବାହ କରିବ; ଯେପରି ତୃତୀୟା ତିଥି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ବଚନ ସତ୍ୟ ହୋଇଯାଉ।

Verse 56

तथा निमित्तमात्रं त्वं भव यत्नं समाचर । इति तद्वचनाद्राजन्विष्णुभक्तिपरायणम् । युवानं चापि धीमंतं त्वामनु प्राप्तवानहम्

ଏହେତୁ ତୁମେ କେବଳ ନିମିତ୍ତମାତ୍ର ହେଉ, ତଥାପି ଯତ୍ନପୂର୍ବକ କର୍ମ କର। ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ଉପଦେଶାନୁସାରେ ମୁଁ ତୁମ ପଛେ ଆସିଛି—ଯୁବକ, ଧୀମାନ ଓ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ।

Verse 57

तद्गच्छ कार्यसिद्ध्यै त्वं हत्वा तं दुष्टदानवम् । आनयाशु महाबाहो शुभां मलयगंधिनीम्

ତେବେ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମେ ଯାଅ; ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବକୁ ବଧ କର। ହେ ମହାବାହୋ, ମଲୟ-ସୁଗନ୍ଧ ପରି ସୁବାସିତ ସେଇ ଶୁଭ କନ୍ୟାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ।

Verse 58

सा तु विद्याधरी जीवेद्विलोक्य त्वां नरेश्वर । पार्वतीवचनाद्दुष्टं घातयिष्यत्ययत्नतः

ହେ ନରେଶ୍ୱର, ସେଇ ବିଦ୍ୟାଧରୀ ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ଜୀବିତ ରହିବ; ଏବଂ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବଚନବଳରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଅୟତ୍ନରେ ବଧ କରାଇଦେବ।

Verse 59

इति नारदवाक्यं स निशम्यामित्रजिन्नृपः । अनल्पोत्कलिको जातो विद्याधरसुतां प्रति

ନାରଦଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସେଇ ଅମିତ୍ରଜିତ୍ ରାଜା ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କ କନ୍ୟା ପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଭରିଗଲେ।

Verse 60

उपायं चापि पप्रच्छ गंतुं तां चंपकावतीम् । नारदेन पुनः प्रोक्तः स राजा गिरिराजजे

ସେ ଚମ୍ପକାବତୀକୁ ଯିବାର ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ପଚାରିଲା। ତେବେ, ହେ ଗିରିରାଜକନ୍ୟେ, ନାରଦ ପୁନର୍ବାର ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।

Verse 61

तूर्णमर्णवमासाद्य पूर्णिमादिवसे नृप । भवान्द्रक्ष्यति पोतस्थः कल्पवृंदारथस्थितम्

ହେ ନୃପ! ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ଶୀଘ୍ର ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚ। ନୌକାରେ ବସି ତୁମେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ-କୁଞ୍ଜମଧ୍ୟରେ ରଥସ୍ଥିତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବ।

Verse 62

तत्र दिव्यांगना काचिद्दिव्यपर्यंक संस्थिता । वीणामादाय गायंती गाथां गास्यति सुस्वरम्

ସେଠାରେ ଜଣେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ଦିବ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଙ୍କରେ ଆସୀନ ରହିବେ। ସେ ବୀଣା ଧରି ମଧୁର ମଙ୍ଗଳ ସ୍ୱରେ ଗାଥା ଗାଇବେ।

Verse 63

यत्कर्मविहितं येन शुभं वाथ शुभेतरम् । स एव भुंक्ते तत्तथ्यं विधिसूत्रनियंत्रितः

ଯେ କେହି ଯେପରି କର୍ମ କରେ—ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ—ତାହାର ଫଳ ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ଭୋଗେ; ବିଧି-ସୂତ୍ରରେ ସେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ।

Verse 64

गाथामिमां सा संगीय सरथा स महीरुहा । सपर्यंका क्षणादेव मध्ये सिंधुं प्रवेक्ष्यति

ଏହି ଗାଥା ଗାଇ ସେ—ରଥସହ, ସେଇ ମହାବୃକ୍ଷସହ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଙ୍କସହ—କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସମୁଦ୍ରମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।

Verse 65

भवानप्यविशंकं च ततः पोतान्महार्णवे । तामनु व्रजतु क्षिप्रं यज्ञवाराहमास्तुवन्

ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ପରେ ନୌକାରୁ ମହାସମୁଦ୍ରରେ ଅବତରି ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଯାଅ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ-ବରାହଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଚାଲ।

Verse 66

ततो द्रक्ष्यसि पाताले नगरीं चंपकावतीम् । महामनोहरा राजन्सहितां बालयानया

ତତଃ, ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ପାତାଳରେ ଚମ୍ପକାବତୀ ନାମକ ଅତିମନୋହର ନଗରୀକୁ ଦେଖିବ; ଏହି କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ରହି ତୁମକୁ ସେଠାକୁ ନେଇଯିବ।

Verse 67

इत्युक्त्वांतर्हितो देवि स चतुर्मुखनंदनः । राजाप्यर्णवमासाद्य यथोक्तं परिलक्ष्य च

ହେ ଦେବୀ, ଏହିପରି କହି ସେ ଚତୁର୍ମୁଖ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା। ରାଜା ମଧ୍ୟ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, କୁହାଯାଇଥିବା ପରି ସାବଧାନରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲା।

Verse 68

विवेशांतःसमुद्रं च नगरीमाससाद ताम् । साथ विद्याधरी बाला नेत्रप्राघुणकी कृता

ସେ ସମୁଦ୍ରର ଅନ୍ତର୍ଭାଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସେହି ନଗରୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ସେଠାରେ ସେ ଵିଦ୍ୟାଧରୀ କନ୍ୟା ଯେନ ଚକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଜନ, ନେତ୍ରୋତ୍ସବ ହୋଇ ଦିଶିଲା।

Verse 69

तेन राज्ञा त्रिजगती सौंदर्यश्रीरिवैकिका । पातालदेवतेयं वा ममनेत्रोत्सवाय किम्

ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଲାଗିଲା ଯେ ତ୍ରିଜଗତୀର ସୌନ୍ଦର୍ୟଶ୍ରୀ ଏକାକୀ ଏକ ରୂପରେ ସାକାର ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। କିମ୍ବା ଏହା ପାତାଳର କୌଣସି ଦେବୀ—ମୋ ନେତ୍ରୋତ୍ସବ ପାଇଁ ପ୍ରକଟିତ?

Verse 70

निरणायि मधुद्वेष्ट्रा स्रष्टुः सृष्टिविलक्षणा । कुहूराहुभयादेषा कांतिश्चांद्रमसी किमु

ଏହା କି ମଧୁଦ୍ୱେଷ୍ଟା (ବିଷ୍ଣୁ) ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, ସ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କ ସାଧାରଣ ସୃଷ୍ଟିଠାରୁ ବିଲକ୍ଷଣ ଏକ ଅପୂର୍ବ ରଚନା? କିମ୍ବା ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ରାହୁର ଭୟରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରସମ କାନ୍ତି?

Verse 71

योषिद्रूपं समाश्रित्य तिष्ठतेऽत्राकुतोऽभया । इत्थं क्षणं तां निर्वर्ण्य स राजागात्तदंतिकम्

ନାରୀରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ଏଠାରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଦାଁଡ଼ିଥିଲା—ଭୟ କେଉଁଠି? କ୍ଷଣମାତ୍ର ତାକୁ ନିରୀକ୍ଷି ରାଜା ତାହାର ସମୀପକୁ ଗଲେ।

Verse 72

सा विलोक्याथ तं बाला नितरां मधुराकृतिम् । विशालोरस्थलतलं प्रलंबतुलसीस्रजम्

ତାପରେ ସେ ବାଳା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁରାକୃତି, ବିଶାଳ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଥିବା, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ତୁଳସୀମାଳା ଲମ୍ବିଥିବା।

Verse 73

शंखचक्रांकसुभग भुजद्वयविराजितम् । हरिनामाक्षरसुधा सुधौत रदनावलिम्

ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଭୁଜା ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ରର ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା; ଦନ୍ତପଙ୍କ୍ତି ହରିନାମର ଅକ୍ଷରାମୃତରେ ଧୋଇଥିବା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।

Verse 74

भवानीभक्तिबीजोत्थं भूरुहं पुरुषाकृतिम् । मनोरथफलैः पूर्णमासीद्धृष्टतनूरुहा

ସେ ଭବାନୀଭକ୍ତିର ବୀଜରୁ ଉଦ୍ଭୂତ, ପୁରୁଷାକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଏକ ବୃକ୍ଷ ପରି—ମନୋରଥଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ ହେଲେ; ତାହା ଦେଖି ତାହାର ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା।

Verse 75

दोलापर्यंकमुत्सृज्य ह्रीभरा नम्रकंधरा । वेपथुं च परिष्टभ्य बाला प्रोवाच भूपतिम्

ଦୋଳା-ପର୍ଯ୍ୟଙ୍କକୁ ଛାଡ଼ି, ଲଜ୍ଜାଭାରେ ନମ୍ର କଣ୍ଠ ହୋଇ, କମ୍ପନକୁ ସମ୍ଭାଳି ସେ ବାଳା ଭୂପତିଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 76

कस्त्वमत्र कृतांतस्य भवनं मधुराकृते । प्राप्तो मे मंदभाग्यायाश्चेतोवृत्तिं निरुंधयन्

ହେ ମଧୁରାକୃତି! କୃତାନ୍ତ (ମୃତ୍ୟୁ)ଙ୍କ ଭବନରେ ଏଠାରେ ତୁମେ କିଏ? ତୁମେ ଆସି ମୋ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବତୀର ଚିତ୍ତର ଚଞ୍ଚଳ ବୃତ୍ତିକୁ ରୋକି ସ୍ଥିର କରୁଛ।

Verse 77

यावन्नायाति सुभग स कठोरतराकृतिः । अतिपर्याकुलीकृत्य त्रिलोकीं दानवो मुहुः

ହେ ସୁଭଗ! ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଆକୃତିର ସେ ଦାନବ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ—ଯେ ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ ତ୍ରିଲୋକୀକୁ ଅତିଶୟ ଅଶାନ୍ତ କରେ—(ତୁମେ) ଏବେଇ (ଯଥୋଚିତ) କାର୍ଯ୍ୟ କର।

Verse 78

कंकालकेतुर्दुर्वृत्तस्त्ववध्यः परहेतिभिः । तावद्गुप्तं समातिष्ठ शस्त्रागारेति गह्वरे

କଙ୍କାଳକେତୁ ଦୁର୍ବୃତ୍ତ; ପରଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସେ ଅବଧ୍ୟ। ତେଣୁ, ଏହି ଗହ୍ୱରରେ ଥିବା ଶସ୍ତ୍ରାଗାରରେ କିଛିକାଳ ଗୁପ୍ତ ରୁହ।

Verse 79

न मे कन्याव्रतं भंक्तुं स समर्थ उमा वरात् । आगामिन्यां तृतीयायां परश्वः पाणिपीडनम्

ଉମାଙ୍କ ବରଦାନରୁ ସେ ମୋ କନ୍ୟାବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ଆସନ୍ତା ତୃତୀୟାରେ—ପରଶୁ—ପାଣିପୀଡନ (ବିବାହବିଧି) ହେବ।

Verse 80

संचिकीर्षति दुष्टात्मा गतायुर्मम शापतः । मा तद्भीतिं कुरु युवंस्तत्कार्यं भविताचिरम्

ସେ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କିଛି ଅନିଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହେ; କିନ୍ତୁ ମୋ ଶାପରୁ ତାହାର ଆୟୁ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି। ତେଣୁ ଭୟ କରନି; ତାହାର ଅନ୍ତ ଶୀଘ୍ର ହେବ।

Verse 81

विद्याधर्येति चोक्तः स शस्त्रागारे निगूढवत् । स्थितो वीरो महाबाहुर्दानवागमने क्षणः

ବିଦ୍ୟାଧରୀ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେହି ମହାବାହୁ ବୀର ଅସ୍ତ୍ରାଗାରରେ ଲୁଚି ରହି ଦାନବର ଆଗମନକୁ ଅପେକ୍ଷା କଲେ।

Verse 82

अथ सायं समायातो दानवो भीषणाकृतिः । त्रिशूलं कलयन्पाणौ मृत्योरपि भयावहम्

ତତ୍ପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ ହାତରେ ଧରି ସେହି ଭୀଷଣାକୃତି ଦାନବ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 83

आगत्य दानवो रौद्रः प्रलयांबुदनिस्वनः । विद्याधरीं जगादेति मदाघूर्णितलोचनः

ପ୍ରଳୟକାଳୀନ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସେହି ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଆସି, ମଦରେ ଘୂରୁଥିବା ଆଖିରେ ବିଦ୍ୟାଧରୀଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲା।

Verse 84

गृहाणेमानि रत्नानि दिव्यानि वरवर्णिनि । कन्यात्वं च परश्वस्ते पाणिग्राहादपैष्यति

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ଏହି ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ପଅରଦିନ ମୁଁ ତୁମକୁ ବିବାହ କଲାପରେ ତୁମର କୁମାରୀତ୍ୱ ଦୂର ହେବ।

Verse 85

दासीनामयुतं प्रातर्दास्यामि तव सुंदरि । आसुरीणां सुरीणां च दानवीनां मनोहरम्

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ଆସନ୍ତାକାଲି ସକାଳେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦଶ ହଜାର ମନୋହର ଦାସୀ ଦେବି, ଯେଉଁଥିରେ ଆସୁରୀ, ଦେବୀ ଏବଂ ଦାନବୀ ନାରୀମାନେ ରହିବେ।

Verse 86

गंधर्वीणां नरीणां च किन्नरीणां शतंशतम् । विद्याधरीणां नागीनां यक्षिणीनां शतानि षट्

ଗନ୍ଧର୍ବୀ ନାରୀ ଓ ମାନବ କନ୍ୟାମାନେ ଶତଶତ ହେବେ; କିନ୍ନରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶତଶତ ହେବେ; ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧରୀ, ନାଗିନୀ, ଯକ୍ଷିଣୀମାନେ ଛଅଶତ (ହେବେ)।

Verse 87

राक्षसीनां शतान्यष्टौ शतमप्सरसां वरम् । एतास्ते परिचारिण्यो भविष्यंत्यमलाशये

ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଆଠଶତ ହେବେ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏକଶତ ହେବେ। ହେ ନିର୍ମଳାଶୟେ! ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ତୋର ପରିଚାରିକା ହେବେ।

Verse 88

यावत्संपत्तिसंभारो दिक्पालानां गृहेषु वै । मत्परिग्रहतां प्राप्य तावतस्त्वमिहेश्वरी

ଦିକ୍ପାଳମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ସଞ୍ଚିତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଯେତେଦିନ ରହିବ, ସେତେଦିନ—ମୋର ଆଶ୍ରୟ ପାଇ—ତୁମେ ଏଠାରେ ଅଧୀଶ୍ୱରୀ ହୋଇ ରହିବ।

Verse 89

दिव्यान्भोगान्मया सार्धं भोक्ष्यसे मत्परिग्रहात् । कदा परश्वो भविता यस्मिन्वैवाहिको विधिः

ମୋର ଆଶ୍ରୟରେ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିବ। ଯେଦିନ ବିବାହ ବିଧି ହେବ, ସେ ‘ପରଶ୍ୱ’ (ପରଦିନ ପରେ) କେବେ ଆସିବ?

Verse 90

त्वदंगसंगसंस्पर्श सुखसंदोह मेदुरः । परां निर्वृतिमाप्स्यामि परश्वो निकटं यदि

ତୋର ଅଙ୍ଗସଙ୍ଗ ଓ ସ୍ପର୍ଶଜନିତ ସୁଖସମୂହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୁଁ ପରମ ନିର୍ବୃତି ପାଇବି—ଯଦି ‘ପରଶ୍ୱ’ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ନିକଟ ଥାଏ।

Verse 91

मनोरथाश्चिरं यावद्यं मे हृदि समेधिताः । तान्कृतार्थी करिष्यामि परश्वस्तव संगमात्

ମୋ ହୃଦୟରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ପୋଷିତ ଯେ ମନୋରଥ ଅଛି, ପରଶ୍ୱ ତୋ ସଙ୍ଗମରେ ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କୃତାର୍ଥ କରିଦେବି।

Verse 92

जित्वा देवान्रणे सर्वानिंद्रादीन्मृगलोचने । त्रैलोक्यैश्वर्यसंपत्तेस्त्वां करिष्यामि चेश्वरीम्

ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ରଣରେ ଜିତି, ହେ ମୃଗଲୋଚନେ, ତ୍ରିଲୋକର ଐଶ୍ୱର୍ୟ-ସମ୍ପତ୍ତିର ଉପରେ ତୋତେ ଅଧୀଶ୍ୱରୀ କରିବି।

Verse 93

आधायांके त्रिशूलं स्वे सुष्वापेति प्रलप्य सः । नरमांसवसास्वाद प्रमत्तो वीतसाध्वसः

ନିଜ କୋଳରେ ନିଜ ତ୍ରିଶୂଳ ରଖି ସେ ପ୍ରଲାପ କରି କରି ଶୋଇପଡ଼ିଲା—ନରମାଂସ ଓ ବସାର ସ୍ୱାଦରେ ମତ୍ତ, ନିର୍ଭୟ ଓ ନିରାଶଙ୍କ।

Verse 94

वरं स्मरंती सा गौर्या विद्याधरकुमारिका । विज्ञाय तं प्रमत्तं च सुसुप्तं चातिनिर्भयम्

ଗୌରୀବର୍ଣ୍ଣା ସେଇ ବିଦ୍ୟାଧର କୁମାରୀ ନିଜ ବରକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ପ୍ରମତ୍ତ, ଗାଢ଼ ନିଦ୍ରାରେ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଭୟ ବୋଲି ଜାଣିଲା।

Verse 95

आहूय तं नरवरं वरं सर्वांगसुंदरम् । विष्णुभक्तिकृतत्राणं प्राणनाथेति जल्प्य च

ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଯାହାର ରକ୍ଷା ହୋଇଥିଲା, ସେଇ ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରବରକୁ ଡାକି ସେ କହିଲା—“ହେ ପ୍ରାଣନାଥ!”

Verse 96

शूलं तदंकादादाय गृहाणेमं जहि द्रुतम् । इति त्रिशूलं बालातो बालार्कसदृशद्युति

“ତାହାର କୋଳରୁ ଶୂଳଟି ଉଠା; ଏହା ଧରି ଶୀଘ୍ର ତାକୁ ବଧ କର!” ଏମିତି କହିବା ସହ, ନବୋଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଦ୍ୟୁତିମାନ ତ୍ରିଶୂଳ କନ୍ୟାଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲା।

Verse 97

समादाय महाबाहुः स तदा मित्रजिन्नृपः । जहर्ष च जगादोच्चैर्बालायाश्चाभयं दिशन्

ତେବେ ମହାବାହୁ ମିତ୍ରଜିତ୍ ରାଜା ତାହାକୁ ଉଠାଇଲେ; ହର୍ଷିତ ହୋଇ କନ୍ୟାକୁ ଅଭୟ ଦେଇ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କହିଲେ।

Verse 98

वामपादप्रहारेण तमाताड्य स निर्भयः । संस्मरंश्चक्रिणं चित्ते जगद्रक्षामणिं हरिम्

ବାମ ପାଦର ପ୍ରହାରରେ ତାକୁ ଆଘାତ କରି ସେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଦଢ଼ ହେଲା—ଚିତ୍ତରେ ଚକ୍ରଧାରୀ, ଜଗତ୍‌ର ରକ୍ଷାମଣି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲା।

Verse 99

जर्गाद तिष्ठ रे दुष्ट कन्याधर्षणलालस । युध्यस्वात्र मया सार्धं न सुप्तं हन्म्यहं रिपुम्

ସେ କହିଲା—“ଠିଆ ହେ ଦୁଷ୍ଟ, କନ୍ୟାଧର୍ଷଣରେ ଲୋଭୀ! ଏଠି ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର; ଶୁଇଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ମୁଁ ମାରେ ନାହିଁ।”

Verse 100

इति संश्रुत्य संभ्रांत उत्थाय स दनोः सुतः । त्रिशूलं देहि मे कांते प्रोवाचेति मुहुर्मुहुः

ଏହା ଶୁଣି ଦନୁର ପୁତ୍ର ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଉଠିଦାଁଡ଼ିଲା ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ କହିଲା—“ପ୍ରିୟେ, ମୋତେ ତ୍ରିଶୂଳ ଦେ!”

Verse 110

त्वया कपटरूपेण बलिनः कैटभादयः । न बलेन हताः संख्ये हता एवच्छलेन हि

ତୁମେ କପଟରୂପ ଧାରଣ କରି କୈଟଭ ଆଦି ବଳବାନମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲ; ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବଳ ବଳରେ ନୁହେଁ, ନିଶ୍ଚୟ ଯୁକ୍ତି ଓ ଛଳରେ ହତ ହେଲେ।

Verse 120

निजघान महाबाहुः स च प्राणाञ्जहौ क्षणात् । इत्थं कंकालकेतुं स निहत्य सुरकंपनम्

ମହାବାହୁ ତାକୁ ପ୍ରହାର କରି ପତିତ କଲେ, ଏବଂ ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲା। ଏହିପରି ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପାଇଦେଉଥିବା କଙ୍କାଳକେତୁକୁ ସେ ବଧ କଲେ।

Verse 130

अपि स्मृत्वा पुरीं यां वै काशीं त्रैलोक्यकांक्षिताम् । न नरो लिप्यते पापैस्तां विवेश स भूपतिः

ତ୍ରିଲୋକକାଙ୍କ୍ଷିତ କାଶୀପୁରୀକୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମାତ୍ରେ ମଣିଷ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେହି କାଶୀରେ ହିଁ ସେ ଭୂପତି ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 140

इति राज्ञोदिता राज्ञी प्रवक्तुमुपचक्रमे । इति कर्तव्यतां तस्य व्रतस्य सरहस्यकाम्

ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ରାଣୀ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—ସେହି ବ୍ରତର କର୍ତ୍ତବ୍ୟବିଧିକୁ ତାହାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ରହସ୍ୟ ସହିତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ।