Adhyaya 3

Verse 1

अगस्तिरुवाच । अपूवेंयं कथा ख्याता ब्रह्मणो ब्रह्मवित्तम । किं चकार पुनः शंभुस्तत्र ब्रह्मण्यपि स्थिते

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମବିତ୍ତମ! ବ୍ରହ୍ମା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି ଅପୂର୍ବ କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ) ପୁନଃ କଣ କଲେ?

Verse 2

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य महाभाग काश्यां ब्रह्मण्यपिस्थिते । गिरिशश्चिंतयामास भृशमुद्विग्नमानसः

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଶୁଣ। କାଶୀରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗିରୀଶ (ଶିବ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ମନରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କରିଲେ।

Verse 3

पुरी सा यादृशी काशी वशीकरणभूमिका । न तादृशीदृशीहासीत्क्वचिन्मे प्रायशो ध्रुवम्

ସେଇ କାଶୀପୁରୀ ଏମିତି ଏକ ବଶୀକରଣ-ଭୂମି; ସତ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ନିଶ୍ଚିତଭାବେ, ତାହା ପରି ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମୁଁ ଦେଖିନାହିଁ।

Verse 4

यो यो याति पुरीं तां तु स स तत्रैव तिष्ठति । अभूवन्ननुयोगिन्योऽयोगिन्यः काशिसंगताः

ଯେ ଯେ ସେଇ ପୁରୀକୁ ଯାଏ, ସେ ସେ ସେଠାରେଇ ରହିଯାଏ; କାଶୀର ସଙ୍ଗରେ ଯେମାନେ ଯୋଗିନୀ ନଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗିନୀ ହେଲେ।

Verse 5

अकिंचित्करतां प्राप्तः स सहस्रकरोप्यरम् । विधिर्विधानदक्षोपि न मे स सविधोभवत्

ସହସ୍ର କିରଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅସହାୟତାକୁ ନୀତ ହୋଇଛି; ଏବଂ ବିଧାନରେ ନିପୁଣ ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା) ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସହାୟ ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 6

चिंतयन्निति देवेशो गणानारहूय भूरिशः । प्रेषयामास भो यात क्षिप्रं वाराणसीं पुरीम्

ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି ଦେବେଶ୍ୱର ମହାବଳୀ ଗଣମାନଙ୍କୁ ଡାକି ପଠାଇଲେ ଏବଂ କହିଲେ—“ଯାଅ, ଶୀଘ୍ରେ ବାରାଣସୀ ପୁରୀକୁ।”

Verse 7

किं कुर्वंति तु योगिन्यः किं करोति स भानुमान् । गत्वा वित्त त्वरायुक्ता विधिश्च विदधाति किम्

“ଯୋଗିନୀମାନେ କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି? ସେଇ ଭାନୁମାନ୍ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) କ’ଣ କରୁଛି? ତ୍ୱରାରେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ସବୁ କଥା ଜାଣିଆସ—ଏବଂ ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା) କ’ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଛନ୍ତି?”

Verse 8

नामग्राहं ततःऽप्रैषीद्बहुमान पुरःसरम् । शंकुकर्ण महाकाल घटाकर्ण महोदर

ତାପରେ ସେ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ ସହ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ନାମ ଧରି ଗଣମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ—ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ମହାକାଳ, ଘଟାକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମହୋଦର।

Verse 9

सोमनंदिन्नंदिषेण काल पिंगल कुक्कुट । कुंडोदर मयूराक्ष बाण गोकर्ण तारक

—ସୋମନନ୍ଦି, ନନ୍ଦିଷେଣ, କାଳ, ପିଙ୍ଗଳ, କୁକ୍କୁଟ, କୁଣ୍ଡୋଦର, ମୟୂରାକ୍ଷ, ବାଣ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଓ ତାରକ।

Verse 10

तिलपर्ण स्मृलकर्ण दृमिचंड प्रभामय । सुकेश विंदते छाग कपर्दिन्पिंगलाक्षक

ତିଲପର୍ଣ, ସ୍ମୃଲକର୍ଣ, ଦ୍ରୁମିଚଣ୍ଡ, ପ୍ରଭାମୟ, ସୁକେଶ, ବିଂଦତେ, ଛାଗ, କପର୍ଦୀ ଓ ପିଙ୍ଗଲାକ୍ଷକ—ଏହି (ଗଣ) ନାମ।

Verse 11

वीरभद्र किराताख्य चतुर्मुख निकुंभक । पंचाक्षभारभूताख्य त्र्यक्ष क्षेमक लांगलिन्

ବୀରଭଦ୍ର, କିରାତାଖ୍ୟ, ଚତୁର୍ମୁଖ, ନିକୁମ୍ଭକ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷ, ଭାରଭୂତାଖ୍ୟ, ତ୍ର୍ୟକ୍ଷ, କ୍ଷେମକ ଓ ଲାଙ୍ଗଲିନ—ଏହି (ଗଣ) ନାମ।

Verse 12

विराध सुमुखाषाढे भवंतो मम सूनवः । यथेमौ स्कंदहेरंबौ नैगमेयो यथा त्वयम्

ହେ ବିରାଧ, ହେ ସୁମୁଖ, ହେ ଆଷାଢ! ତୁମେ ମୋର ପୁତ୍ର; ଯେପରି ଏହି ଦୁଇଜଣ ସ୍କନ୍ଦ ଓ ହେରମ୍ବ, ଏବଂ ଯେପରି ତୁମେ ନୈଗମେୟ।

Verse 13

यथा शाखविशाखौ च यथेमौ नंदिभृंगिणौ । भवत्सु विद्यमानेषु महाविक्रमशालिषु

ଯେପରି ଶାଖ ଓ ବିଶାଖ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେପରି ଏହି ଦୁଇଜଣ ନନ୍ଦୀ ଓ ଭୃଙ୍ଗିନ—ସେପରି, ତୁମେ ମହାବିକ୍ରମଶାଳୀ ହୋଇ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୟମାନ…

Verse 14

काशीप्रवृत्तिं नो जाने दिवोदासनृपस्य च । योगिन्यर्कविधीनां च तद्द्वौ यातं भवत्स्वमू

ମୁଁ କାଶୀର ପ୍ରବୃତ୍ତି ଜାଣେନି, ରାଜା ଦିବୋଦାସଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କର, ଅର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଓ ବିଧି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ମୋର ନିଜ (ସେବକ) ମଧ୍ୟରୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଯାଅ।

Verse 15

शंकुकर्णमहाकालौ कालस्यापि प्रकंपनौ । ज्ञातुं वाराणसीवार्तामायातं चत्वरान्वितौ

କାଳକୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପାଇଦେଇପାରୁଥିବା ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମହାକାଳ, ବାରାଣସୀର ସତ୍ୟ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଚତ୍ୱରଚିହ୍ନିତ ସେହି ନଗରୀକୁ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଆସିଲେ।

Verse 16

कृतप्रतिज्ञौ तो तूर्णं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । शंकुकर्णमहाकालौ विस्मृत्य शांभवीं गिरम्

ଦୃଢ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ—ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମହାକାଳ—ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ବାରାଣସୀ ପୁରୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ)ଙ୍କ ବାଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୁଲିଗଲେ।

Verse 17

यथैंद्रजालिकीं दृष्ट्वा मायामिह विचक्षणः । क्षणेन मोहमायाति काशीं वीक्ष्य तथैव तौ

ଯେପରି ଜଣେ ବିଚକ୍ଷଣ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଜାଳିକର ମାୟା ଦେଖି କ୍ଷଣେ ମୋହରେ ପଡ଼େ, ସେପରି କାଶୀକୁ ଦେଖି ସେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 18

अहो मोहस्य माहात्म्यमहो भाग्यविपर्ययः । निर्वाणराशिं यत्काशीं प्राप्य यांत्यन्यतोऽबुधाः

ଆହୋ, ମୋହର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କେତେ! ଭାଗ୍ୟର ବିପର୍ୟୟ କେତେ! ନିର୍ବାଣର ନିଧି ସମ କାଶୀକୁ ପାଇ ମଧ୍ୟ ଅବୁଧମାନେ ଅନ୍ୟତ୍ର ଚାଲିଯାନ୍ତି।

Verse 19

तत्यजे यैरियं काशी महाशीर्वादभूभिका । तेषां करतलान्मुक्तिः प्राप्तापि परितो गता

ଯେମାନେ ଏହି କାଶୀକୁ—ମହାଆଶୀର୍ବାଦର ଭୂମିକୁ—ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ କରତଳରୁ ମୁକ୍ତି, ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସବୁଦିଗକୁ ସରି ଚାଲିଗଲା।

Verse 20

यत्र सर्वावभृथतः स्नानमात्रं विशिष्यते । अप्युष्णीकृतपानीयैस्तां काशीं कः परित्यजेत्

ଯେଉଁଠି କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ—ସେଠାର ଜଳ ଗରମ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ କାଶୀକୁ କିଏ ତ୍ୟାଗ କରିବ?

Verse 21

यत्रैकपुष्पदानेन शिवलिंगस्य मूर्धनि । दशसौवर्णिकं पुण्यं कस्तां काशीं परित्यजेत्

ଯେଉଁଠି ଶିବଲିଙ୍ଗର ମୁଣ୍ଡରେ ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କଲେ ଦଶ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନ ସମ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ—ସେଇ କାଶୀକୁ କିଏ ତ୍ୟାଗ କରିବ?

Verse 22

यत्र दंडप्रणामेन अप्येकेन शिवाग्रतः । तुच्छमेंद्रपदंप्राहुस्तां काशीं को विमुंचति

ଯେଉଁଠି ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗୋଟିଏ ଦଣ୍ଡପ୍ରଣାମ କଲେ ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ମଧ୍ୟ ତୁଚ୍ଛ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ସେଇ କାଶୀକୁ କିଏ ଛାଡ଼ିବ?

Verse 23

यत्रैकद्विजमात्रं तु भोजयित्वा यथेच्छया । वाजपेयाधिकं पुण्यं तां काशीं को विमुंचति

ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛାମତେ ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ—ସେଇ କାଶୀକୁ କିଏ ତ୍ୟାଗ କରିବ?

Verse 24

एकां गां यत्र दत्त्वा वै विधिवद्ब्राह्मणाय वै । लभेदयुत गोपुण्यं कस्तां काशीं त्यजेत्सुधीः

ଯେଉଁଠି ବିଧିବତ୍ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଗାଈ ଦାନ କଲେ ଦଶହଜାର ଗାଈଦାନର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ—ଏମିତି କାଶୀକୁ କେଉଁ ସୁଧୀ ତ୍ୟାଗ କରିବ?

Verse 25

एकलिंगं प्रतिष्ठाप्य यत्र संस्थापितं भवेत् । अपि त्रैलोक्यमखिलं तां काशीं कः समुज्झति

ଯେଉଁଠି ଏକମାତ୍ର ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସୁସ୍ଥିର ହୁଏ, ସେଇ କାଶୀକୁ—ସମଗ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ—କିଏ ତ୍ୟାଗ କରିବ?

Verse 26

परिनिश्चित्य तावित्थं लिंगे संस्थाप्य पुण्यदे । तत्रैव संस्थितिं प्राप्तौ काशीं नाद्यापि मुंचतः

ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଲିଙ୍ଗରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥାପିତ କରି ସେମାନେ ସେଠାରେ ନିତ୍ୟସ୍ଥିତି ପାଇଲେ; ଆଜି ମଧ୍ୟ କାଶୀକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 27

शंकुकर्णेश्वरं लिंगं शंकुकर्ण ग णार्चितम् । दृष्ट्वा न जायते जंतुर्जातु मातुर्महोदरे

ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଗଣମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଲେ, ଜୀବ ପୁଣି କେବେ ମାତୃଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।

Verse 28

विश्वेशाद्वायुदिग्भागे शंकुकर्णेश्वरं नरः । संपूज्य न विशेदत्र घोरे संसारसागरे

ବିଶ୍ୱେଶଠାରୁ ବାୟୁଦିଗ୍ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜେ, ସେ ଏହି ଘୋର ସଂସାର-ସାଗରରେ ପୁଣି ପ୍ରବେଶ କରେ ନାହିଁ।

Verse 29

महाकालेश्वरं लिंगं महाकालगणार्चितम् । अर्चयित्वा च नत्वा च स्तुत्वा कालभयं कुतः

ମହାକାଳଙ୍କ ଗଣମାନେ ଆରାଧନା କରୁଥିବା ମହାକାଳେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରି, ନମସ୍କାର ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ—କାଳ (ମୃତ୍ୟୁ) ଭୟ କେଉଁଠୁ ରହିବ?

Verse 30

स्कंद उवाच । शंकुकर्णे महाकाले चिरंतन विलंबिते । ज्ञात्वा सर्वज्ञनाथोथ प्राहैपीदपरौ गणौ

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମହାକାଳ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବିଳମ୍ବ କରିଥିବାରୁ, ସର୍ବଜ୍ଞ ନାଥ ସବୁ ଜାଣି ସେଇ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଣଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 31

घंटाकर्ण त्वमागच्छ महोदर महामते । काशीं यातं युवां तूर्णं ज्ञातुं तत्रत्य चेष्टितम्

ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—“ହେ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ, ଆସ; ହେ ମହାମତି ମହୋଦର, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଶୀଘ୍ର କାଶୀକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ କ’ଣ ଘଟିଛି ଜାଣ।”

Verse 32

इत्यगस्ते गणौ तौ तु गत्वा काशीं महापुरीम् । व्यावृत्याद्यापि नो यातौ क्वापि तत्रैव संस्थितौ

ହେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଏଭଳି ସେଇ ଦୁଇ ଗଣ କାଶୀ ମହାପୁରୀକୁ ଗଲେ; ଫେରିବାକୁ ଛାଡ଼ି ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେଉଁଠିକୁ ଯାଇନାହାନ୍ତି—ସେଠାରେଇ ସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 33

घंटाकर्णेश्वरं लिंगं घंटाकर्ण गणोत्तमः । काश्यां संस्थाप्य विधिवत्स्वयं तत्रैव निर्वृतः

ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ କାଶୀରେ ବିଧିମତେ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ ଏବଂ ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେଇ ତୃପ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କଲେ।

Verse 34

कुंडं तत्रैव संस्थाप्य लिंगस्नपनकर्मणे । नाद्यापि स त्यजेत्काशीं ध्यायंल्लिंगं तथैव हि

ଲିଙ୍ଗସ୍ନାପନ କର୍ମ ପାଇଁ ସେଠାରେଇ ଏକ କୁଣ୍ଡ ସ୍ଥାପନ କରି, ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେ କାଶୀ ଛାଡ଼େନି—ସେଇ ଲିଙ୍ଗକୁ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ କରେ।

Verse 35

महोदरोपि तत्प्राच्यां शिवध्यानपरायणः । महोदरेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि कुंभज

ହେ କୁମ୍ଭଜ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ), ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶିବଧ୍ୟାନରେ ପରାୟଣ ମହୋଦର ଆଜି ମଧ୍ୟ ‘ମହୋଦରେଶ୍ୱର’ ଲିଙ୍ଗକୁ ଧ୍ୟାନ କରେ।

Verse 36

महोदरेश्वरं दृष्ट्वा वाराणस्यां द्विजोत्तम । कदाचिदपि वै मातुः प्रविशेन्नौदरीं दरीम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ବାରାଣସୀରେ ମହୋଦରେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଲେ କେବେ ମଧ୍ୟ ମାତୃଗର୍ଭର ଉଦର-ଗୁହାରେ ପୁଣି ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ (ଅର୍ଥାତ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ)।

Verse 37

घंटाकर्ण ह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा व्यासेश्वरं विभुम् । यत्र कुत्र विपन्नोपि वाराणस्यां मृतो भवेत्

ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ବିଭୁ ବ୍ୟାସେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଲେ, ଯେଉଁଠି କେଉଁଠି ବିପଦ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ସେ ବାରାଣସୀରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଏ (ପୁଣ୍ୟମୟ ଶେଷ)।

Verse 38

घंटाकर्णे महातीर्थे श्राद्धं कृत्वा विधानतः । अपि दुर्गतिमापन्नानुद्धरेत्सप्तपूर्वजान्

ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ମହାତୀର୍ଥରେ ବିଧିମତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ, ଦୁର୍ଗତିରେ ପଡ଼ିଥିବା ସାତ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଏ।

Verse 39

निमज्ज्याद्यापि तत्कुंडे क्षण योवहितो भवेत् । विश्वेश्वरमहापूजा घंटारावाञ्शृणोति सः

ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଯେ ଡୁବି କ୍ଷଣମାତ୍ର ଏକାଗ୍ର ହୁଏ, ସେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହାପୂଜାର ଘଣ୍ଟାନାଦ ଶୁଣେ।

Verse 40

वदंति पितरः काश्यां घंटाकर्णेमलेजले । दाता तिलोदकस्यापि वंशे नः कोपि जायते

ପିତୃମାନେ କହନ୍ତି—କାଶୀରେ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ଯେ କେହି ତିଳୋଦକ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଆମ ବଂଶର ଲୋକ ହୋଇଯାଏ।

Verse 41

यद्वंश्या मुनयः काश्यां घंटाकर्णे महाह्रदे । कृतोदकक्रियाः प्राप्ताः परां सिद्धिं घटोद्भव

ହେ ଘଟୋଦ୍ଭବ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ)! ସେହି ବଂଶର ମୁନିମାନେ କାଶୀରେ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ମହାହ୍ରଦରେ ଜଳକ୍ରିୟା କରି ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ।

Verse 42

स्कंद उवाच । घंटाकर्णे गणे याते प्रयाते च महोदरे । विसिस्माय स्मरद्वेष्टा मौलिमांदोलयन्मुहुः

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣର ଗଣ ଚାଲିଗଲା ଏବଂ ମହୋଦର ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା; ତେବେ ସ୍ମରଦ୍ୱେଷୀ (ଶିବ) ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ପୁନଃପୁନଃ ମସ୍ତକ ହଲାଇଲେ।

Verse 43

उवाच च मनस्येव हरः स्मित्वा पुनःपुनः । महामोहनविद्यासि काशि त्वां पर्यवैम्यहम्

ଏବଂ ହର (ଶିବ) ପୁନଃପୁନଃ ହସି, ମନରେ ମନେ କହିଲେ—ହେ କାଶୀ! ତୁମେ ମହାମୋହନ-ବିଦ୍ୟା; ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୁଝିଛି।

Verse 44

पुराविदः प्रशंसंति त्वां महामोहहारिणीम् । काशींत्विति न जानंति महामोहनभूरियम्

ପୁରାତନ ବିଦ୍ୟାଜ୍ଞମାନେ ତୁମକୁ ‘ମହାମୋହହାରିଣୀ’ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ‘କାଶୀ’ ଭାବେ ତୁମକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ—କାରଣ ଏହା ମହାମୋହନର ନିଜ ଭୂମି ଅଟେ।

Verse 46

तथापि प्रेषयिष्यामि यावान्मेस्ति परिच्छदः । नोद्यमाद्विरमंतीह ज्ञानिनः साध्यकर्मणि

ତଥାପି ମୋ ପାଖରେ ଯେତେ ପରିଚ୍ଛଦ ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅଛି, ସେତେ ବଳ ମୁଁ ପ୍ରେଷଣ କରିବି। କାରଣ ଏହି ଲୋକରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସାଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ଉଦ୍ୟମରୁ ବିରତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 47

नोद्यमाद्विरतिः कार्या क्वापि कार्ये विचक्षणैः । प्रतिकूलोपि खिद्येत विधिस्तत्सततोद्यमात्

ବିଚକ୍ଷଣମାନେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉଦ୍ୟମରୁ ବିରତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସରେ ପ୍ରତିକୂଳ ବିଧି ମଧ୍ୟ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ନମିଯାଏ।

Verse 48

शीतोष्णभानू स्वर्भानु ग्रस्तावपि नभोंगणे । गतिं न त्यजतोद्यापि प्रक्रांतव्य कृतोद्यमौ

ନଭୋମଣ୍ଡଳରେ ଶୀତଳ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଉଷ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଗତି ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେପରି ଯେ ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ କରିଛି, ସେ ଆରମ୍ଭିତ ପଥରେ ଅବିଚଳ ଅଗ୍ରସର ହେଉ।

Verse 49

प्रेषयिष्याम्यहं सर्वान्भवती मोहयिष्यति । इति सम्यग्विजानामि काशि त्वां मोहनोषधिम्

ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରେଷଣ କରିବି; ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି ଭ୍ରମିତ କରିଦେବ—ଏହା ମୁଁ ସମ୍ୟକ୍ ଜାଣେ। ହେ କାଶୀ, ତୁମେ ମୋହନ ଔଷଧି ସଦୃଶ।

Verse 50

दैवं पूर्वकृतं कर्म कथ्यते नेतरत्पुनः । तन्निराकरणे यत्नः स्वयं कार्यो विपश्चिता

‘ଦୈବ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଯାହା, ସେହି ପୂର୍ବକୃତ କର୍ମ ମାତ୍ର; ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ତେଣୁ ତାହାକୁ ନିରାକରଣ କରିବା ପାଇଁ ବିପଶ୍ଚିତ୍ ନିଜେ ପ୍ରୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 51

भाजनोपस्थितं दैवाद्भोज्यं नास्यं स्वयं विशेत् । हस्तवक्त्रोद्यमात्तच्च प्रविशेदौदरीं दरीम्

ଦୈବବଶେ ପାତ୍ରରେ ରଖା ଭୋଜ୍ୟ ଆପେଆପେ ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କରେନାହିଁ। ହାତ ଓ ମୁଖର ଉଦ୍ୟମରେ ହିଁ ତାହା ଉଦର-ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।

Verse 52

इत्युद्यमं समर्थ्येशो निश्चितं दैवजित्वरम् । पुनश्च प्रेषयांचक्रे गणान्पंचमहारयान्

ଏଭଳି ଉଦ୍ୟମର ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଦୈବକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିହେବ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଈଶ୍ୱର ପୁନର୍ବାର ପଞ୍ଚ ମହାବୀର ଗଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେଷଣ କଲେ।

Verse 53

सोमनंदी नंदिषेणः कालपिंगलकुक्कुटाः । तेद्यापि न निवर्तंते काश्यां जीवामृता यथा

ସୋମନନ୍ଦୀ, ନନ୍ଦିଷେଣ ଓ କାଳପୀଙ୍ଗଳ-କୁକ୍କୁଟ—ସେ ଗଣମାନେ ଆଜି ମଧ୍ୟ କାଶୀରୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେନେ ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ ଅମୃତ, ଅମର।

Verse 54

तेपि स्वनाम्ना लिंगानि शंभुसंतुष्टि काम्यया । प्रतिष्ठाप्य स्थिताः काश्यां विश्वनिर्वाणजन्मनि

ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ନିଜ ନିଜ ନାମରେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ବିଶ୍ୱ-ନିର୍ବାଣର ଜନ୍ମଭୂମି କାଶୀରେ ବସିଲେ।

Verse 55

सोमनंदीश्वरं दृष्ट्वा लिंगं नंदवने परम् । सोमलोके परानंदं प्राप्नुयाद्भक्तिमान्नरः

ନନ୍ଦବନରେ ଅବସ୍ଥିତ ପରମ ସୋମନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କଲେ, ଭକ୍ତ ନର ସୋମଲୋକରେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 56

तदुत्तरे विलोक्याथ नंदिषेणेश्वरं नरः । आनंदसेनां संप्राप्य जयेन्मृत्युमपि क्षणात्

ତାହାପରେ ଅଳ୍ପ ଆଗକୁ ଦେଖି ଯେ ନର ନନ୍ଦିଷେଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଆନନ୍ଦସେନାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରେ।

Verse 57

कालेश्वरं महालिंगं गंगायाः पश्चिमोत्तरे । प्रणम्य कालपाशेन नो बध्येत कदाचन

ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମେ ଅବସ୍ଥିତ ମହାଲିଙ୍ଗ କାଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, କେବେ ମଧ୍ୟ କାଳ (ମୃତ୍ୟୁ)ର ପାଶରେ ବନ୍ଧିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 58

पिंगलेश्वरमभ्यर्च्य कालेशात्किंचिदुत्तरे । लभते पिंगलज्ञानं येन तन्मयतां व्रजेत्

କାଲେଶଠାରୁ ଅଳ୍ପ ଉତ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ ପିଙ୍ଗଲେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ୟା କଲେ ‘ପିଙ୍ଗଲ’ ଜ୍ଞାନ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେହି ପରମତତ୍ତ୍ୱରେ ତନ୍ମୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 59

कुक्कुटेश्वर लिंगस्य येत्र भक्तिं वितन्वते । कुक्कुटांडाकृतेस्तस्य न ते गर्भमवाप्नुयुः

ଯେଉଁଠାରେ କୁକ୍କୁଟ ଅଣ୍ଡାକୃତିର କୁକ୍କୁଟେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ଗର୍ଭ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 60

स्कंद उवाच । सोमनंदि प्रभृतिषु मुने पंचगणेष्वपि । आनंदकाननं प्राप्य स्थितेषु स्थाणुरब्रवीत्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ମୁନେ, ସୋମାନନ୍ଦି ଆଦି ପାଞ୍ଚ ଗଣ ଆନନ୍ଦକାନନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ତେବେ ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ) କହିଲେ।

Verse 61

कार्यमस्माकमेवैतद्यदि सम्यग्विमृश्यते । अनेनोपाधिनाप्येते तत्र तिष्ठंतु मामकाः

ଯଦି ସମ୍ୟକ୍ ବିଚାର କରାଯାଏ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ଆମର ହିଁ; ଏହି ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଗଣମାନେ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହୁନ୍ତୁ।

Verse 62

प्रमथेषु प्रविष्टेषु मायावीर्यमहत्स्वपि । अहमेव प्रविष्टोस्मि वाराणस्यां न संशयः

ପ୍ରମଥମାନେ ମହା ମାୟାବଳ ଓ ବୀର୍ୟ ସହ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ୱାରାଣସୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି ମୁଁ ନିଜେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 63

क्रमेण प्रेषयिष्यामि योस्ति मे स्वपरिच्छदः । तत्र सर्वेषु यातेषु ततो यास्याम्यहं पुनः

ମୁଁ କ୍ରମକ୍ରମେ ମୋର ନିଜ ପରିଚର-ଗଣମାନଙ୍କୁ ପଠାଇବି; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ, ତାପରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଯିବି।

Verse 64

संप्रधार्येति हृदये देवदेवेन शूलिना । प्रैषिष्ट प्रमथानां तु ततो गणचतुष्टयम्

ଏପରି ହୃଦୟରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଦେବଦେବ ଶୂଳଧାରୀ ତାପରେ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରି ଗଣର ଏକ ଦଳକୁ ପ୍ରେଷଣ କଲେ।

Verse 65

कुंडोदरो मयूराख्यो बाणो गोकर्ण एव च । मायाबलं समाश्रित्य काशीं प्रविविशुर्गणाः

କୁଣ୍ଡୋଦର, ମୟୂରାଖ୍ୟ, ବାଣ ଏବଂ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ—ଏହି ଗଣମାନେ ମାୟାବଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି କାଶୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 66

कृत्वोपायशतं तैस्तु दिवोदासस्य संभ्रमे । यदैकोपि समर्थो न तदा तत्रैव संस्थितम्

ଦିବୋଦାସଙ୍କ କାରଣରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଉଦ୍ବେଗରେ ସେମାନେ ଶତଶତ ଉପାୟ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ନହେଲେ ସେମାନେ ସେଠାରେଇ ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ।

Verse 67

अपराधशतेष्वीशः केन तुष्यति कर्मणा । संप्रधार्येति ते चक्रुर्लिंगाराधनमुत्तमम्

‘ଶତଶତ ଅପରାଧ ପରେ ପ୍ରଭୁ କେଉଁ କର୍ମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ?’—ଏମିତି ଚିନ୍ତା କରି ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗାରାଧନା କଲେ।

Verse 68

एकस्मिञ्शांभवे लिंगे विधिनात्र समर्चिते । क्षमेत्त्र्यक्षोपराधानां शतं मोक्षं च यच्छति

ଏଠାରେ ଏକ ଶାମ୍ଭବ ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିଲେ, ତ୍ରିନେତ୍ର ପ୍ରଭୁ ଶତ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରି ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 69

न तुष्यति तथा शंभुर्यज्ञदानतपोव्रतैः । यथा तुष्येत्सकृल्लिंगे विधिनाभ्यर्चिते सति

ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ ଓ ବ୍ରତରେ ଶମ୍ଭୁ ସେତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେତେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଏକଥର ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 70

लिंगार्चनविधानज्ञो लिंगार्चनरतः सदा । त्र्यक्ष एव स विज्ञेयः साक्षाद्द्व्यक्षोपि मानवः

ଯେ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନାର ବିଧି ଜାଣେ ଏବଂ ସଦା ଲିଙ୍ଗାରାଧନାରେ ରତ ରହେ, ସେ ବାହ୍ୟତଃ ଦ୍ୱିନେତ୍ର ମାନବ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ୍ ତ୍ରିନେତ୍ର ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 71

न गोशतप्रदानेन न स्वर्णशतदानतः । तत्फलं लभ्यते पुंभिर्यत्सकृल्लिंगपूजनात्

ଶତ ଗୋଦାନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଶତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଦାନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ପୁରୁଷ ଏକଥର ମାତ୍ର ଲିଙ୍ଗପୂଜା କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ, ସେହି ଫଳ ଅନ୍ୟଥା ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 72

अश्वमेधादिभिर्यागैर्न तत्फलमवाप्यते । यत्फलं लभ्यते मर्त्यैर्नित्यं लिंगप्रपूजनात्

ଅଶ୍ୱମେଧାଦି ଯାଗଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ; ମର୍ତ୍ୟମାନେ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତିସହ ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରପୂଜା କଲେ ଯେ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ସେହି ଫଳ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 73

स्नापयित्वा विधानेन यो लिंगस्नपनोदकम् । त्रिः पिबेत्त्रिविधं पापं तस्येहाशु प्रणश्यति

ଯେ ବିଧିମତେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ସେହି ସ୍ନାନଜଳକୁ ତିନିଥର ପାନ କରେ, ତାହାର ତ୍ରିବିଧ ପାପ ଏହି ଲୋକରେ ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଏ।

Verse 74

लिंग स्नपनवार्भिर्यः कुर्यान्मूर्ध्न्यभिषेचनम् । गंगास्नानफलं तस्य जायतेत्र विपाप्मनः

ଯେ ଲିଙ୍ଗସ୍ନାନର ଜଳଦ୍ୱାରା ନିଜ ମସ୍ତକରେ ଅଭିଷେକ କରେ, ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଏ।

Verse 75

लिंगं समर्चितं दृष्ट्वा यः कुर्यात्प्रणतिं सकृत् । संदेहो जायते तस्य पुनर्देहनिबंधने

ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜିତ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି ଯେ ଏକଥର ମାତ୍ର ପ୍ରଣାମ କରେ, ତାହାର ପୁନଃ ଦେହବନ୍ଧନ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ହେବା ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମେ।

Verse 76

लिंगं यः स्थापयेद्भक्त्या सप्तजन्मकृतादघात् । मुच्यते नात्र संदेहो विशुद्धः स्वर्गभाग्भवेत्

ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରେ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 77

विचार्येति गणैः काश्यां स्वामिद्रोहोपशांतये । प्रतिष्ठितानि लिंगानि महापातकभिंद्यपि

ସ୍ୱାମିଦ୍ରୋହ ଦୋଷ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଗଣମାନେ ବିଚାର କରି କାଶୀରେ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ସେହି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗମାନେ ମହାପାତକକୁ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି।

Verse 78

कुंडोदरेश्वरं लिंगं दृष्ट्वा लोलार्कसन्निधौ । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते

ଲୋଲାର୍କ ସନ୍ନିଧିରେ କୁଣ୍ଡୋଦରେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 79

कुंडोदरेश्वराल्लिंगात्प्रतीच्यामसिरोधसि । मयूरेश्वरमभ्यर्च्य न गर्भं प्रतिपद्यते

କୁଣ୍ଡୋଦରେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗର ପଶ୍ଚିମେ ଅସିରୋଧସ ଶିଖରରେ ମୟୂରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ ଜୀବ ପୁନଃ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରେନାହିଁ, ଅର୍ଥାତ୍ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏନାହିଁ।

Verse 80

मयूरेशप्रतीच्यां च लिंगं बाणेश्वरं महत् । तस्य दर्शनमात्रेण सर्वैः पापैः प्रमुच्यते

ମୟୂରେଶଙ୍କ ପଶ୍ଚିମେ ବାଣେଶ୍ୱର ନାମକ ମହାନ୍ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ତାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 81

गोकर्णेशं महालिंगमंतर्गेहस्य पश्चिमे । द्वारे समर्च्य वै काश्यां न विघ्नैरभिभूयते

କାଶୀର ଅନ୍ତର୍ଗୃହର ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରେ ଥିବା ମହାଲିଙ୍ଗ ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିଲେ ଭକ୍ତ ବିଘ୍ନରେ ପରାଜିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 82

गोकर्णेश्वर भक्तस्य पंचत्व समये सति । ज्ञानभ्रंशो न जायेत क्वचिदप्यंतमृच्छतः

ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପଞ୍ଚତ୍ୱ (ମୃତ୍ୟୁ) ସମୟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ତକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ କେବେ ଜ୍ଞାନଭ୍ରଂଶ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 83

स्कंद उवाच । चिरयत्सुगणेष्वेषु चतुर्ष्वपिगणेश्वरः । महिमानं महत्त्वं तु तत्काश्याः पर्यवर्णयत्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ଏହି ଚାରି ଉତ୍ତମ ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହି, ଗଣେଶ୍ୱର ସେହି କାଶୀର ମହିମା ଓ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 84

वैष्णव्या मायया विश्वं भ्राम्येतात्र ययाखिलम् । ध्रुवं मूर्तिमती सैषा काशी विश्वैकमोहिनी

ଯେଉଁ ବୈଷ୍ଣବୀ ମାୟାଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ, ସେହି ମାୟାଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ଜଗତ ମୋହିତ ହୁଏ; ନିଶ୍ଚୟ ସେଇ ମାୟା ମୂର୍ତ୍ତିମତୀ ହୋଇ କାଶୀରୂପେ—ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ମୋହିନୀ—ବିରାଜିତ।

Verse 85

अपास्य सोदरान्दारान्पुत्रं क्षेत्रं गृहं वसु । अप्यंगीकृत्य निधनं सर्वे काशीमुपासते

ଭାଇମାନେ, ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର, କ୍ଷେତ୍ର, ଗୃହ ଓ ଧନକୁ ତ୍ୟାଗ କରି—ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି—ଲୋକେ ତଥାପି କାଶୀର ଉପାସନା କରନ୍ତି।

Verse 86

मरणादपि नो काश्यां भयं यत्र मनागपि । गणास्तत्र तु तिष्ठंतः कुतो मत्तोपि बिभ्यति

କାଶୀରେ ମୃତ୍ୟୁର ମଧ୍ୟ ସାନାମାତ୍ର ଭୟ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ଦିବ୍ୟ ଗଣମାନେ ବସନ୍ତି, ସେଠାରେ ମୋତେ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଭୟ କିପରି ହେବ?

Verse 87

मरणं मंगलं यत्र विभूतिर्यत्र भूषणम् । कौपीनं यत्र कौशेयं काशी कुत्रोपमीयते

ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭୂତି ହିଁ ଭୂଷଣ; ଯେଉଁଠାରେ କୌପୀନ ମଧ୍ୟ ରେଶମ ସମ—ସେ କାଶୀ ସହ କେଉଁଠି ତୁଳନା?

Verse 88

निर्वाणरमणी यत्र रंकं वाऽरंकमेव वा । ब्राह्मणं वा श्वपाकं वा वृणीते प्रांत्यभूषणम्

ସେଠାରେ ନିର୍ବାଣ-ରମଣୀ ବଧୂ ପରି ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ତାହାକୁ ବରେ—ଦରିଦ୍ର ହେଉ କି ଅଦରିଦ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ କି ଶ୍ୱପାକ; ତାକୁ ନିଜ ସୀମାର ଭୂଷଣ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରେ।

Verse 89

मृतानां यत्र जंतूनां निर्वाणपदमृच्छताम् । कोट्यंशेनापि न समा अपि शक्रादयः सुराः

ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିର୍ବାଣପଦ ପାଆନ୍ତି, ସେଠାରେ ଶକ୍ରାଦି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ—କୋଟ୍ୟଂଶେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 90

यत्र काश्यां मृतो जंतुर्ब्रह्मनारायणादिभिः । प्रबद्ध मूर्धांजलिभिर्नमस्येतातियत्नतः

ଯେଉଁଠାରେ କାଶୀରେ ମୃତ ଜୀବକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା, ନାରାୟଣ ଆଦି ଦେବମାନେ ଅତିୟତ୍ନରେ—ମସ୍ତକ ଉପରେ ଅଞ୍ଜଳି ଧରି—ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।

Verse 91

यत्र काश्यां शवत्वेपि जंतुर्नाशुचितां व्रजेत् । अतस्तत्कर्णसंस्पर्शं करोम्यहमपि स्वयम्

ଯେଉଁଠି କାଶୀରେ ଶବାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଅଶୌଚକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ତାହାର କାନ ସ୍ପର୍ଶ କରେ।

Verse 92

यस्तु काशीति काशीति द्विस्त्रिर्जपति पुण्यवान् । अपि सर्वपवित्रेभ्यः स पवित्रतरो महान्

ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଯେ ‘କାଶୀ, କାଶୀ’ ବୋଲି ଦୁଇ-ତିନିଥର ଜପ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ରକରମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ମହାପବିତ୍ର ହୁଏ।

Verse 93

येन काशी हृदि ध्याता येन काशीह सेविता । तेनाहं हृदि संध्यातस्तेनाहं सेवितः सदा

ଯେ ହୃଦୟରେ କାଶୀକୁ ଧ୍ୟାନ କରେ ଏବଂ ଯେ ଏଠାରେ କାଶୀର ସେବା କରେ—ତାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ହୃଦୟରେ ସ୍ମରିତ ହୁଏ; ତାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସଦା ସେବିତ ହୁଏ।

Verse 94

काशीं यः सेवते जंतुर्निर्विकल्पेन चेतसा । तमहं हृदये नित्यं धारयामि प्रयत्नतः

ଯେ ପ୍ରାଣୀ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଅଚଳ ଚିତ୍ତରେ କାଶୀର ସେବା କରେ, ତାହାକୁ ମୁଁ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ନିତ୍ୟ ମୋ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରେ।

Verse 95

स्वयं वस्तुमशक्तोपि वासयेत्तीर्थवासिनम् । अप्येकमपि मूल्येन स वस्तुःफलभाग्ध्रुवम्

ନିଜେ ସେଠାରେ ବସିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥବାସୀ ଯାତ୍ରୀକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ଉଚିତ; ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ସେ ସେହି ବାସ-ଫଳର ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 96

काश्यां वसंति ये धीरा आपंचत्व विनिश्चयाः । जीवन्मुक्तास्तु ते ज्ञेया वंद्याः पूज्यास्त एव हि

ଯେ ଧୀର ପୁରୁଷମାନେ କାଶୀରେ ବସନ୍ତି ଏବଂ ପଞ୍ଚତ୍ୱାତୀତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ବୋଲି ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ; ନିଶ୍ଚୟ ସେମାନେ ହିଁ ବନ୍ଦନୀୟ ଓ ପୂଜନୀୟ।

Verse 97

इत्थं विमृश्य बहुशः स्थाणुर्वाराणसीगुणान् । गणानन्यान्समाहूय प्राहिणोत्प्रीतिपूर्वकम्

ଏହିପରି ବାରମ୍ବାର ବାରାଣସୀର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ବିଚାର କରି ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ) ଅନ୍ୟ ଗଣମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ପ୍ରୀତିପୂର୍ବକ ପଠାଇଲେ।

Verse 98

तारकत्वं समागच्छ गच्छाति स्वच्छमानस । दिवोदासो वृषावासो यामधीष्टे वरां पुरीम्

“ତାରକତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେ; ସ୍ୱଚ୍ଛ ମନେ ଗମନ କର। ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀକୁ ଦିବୋଦାସ—ବୃଷାବାସ—ଅଧିଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି...”

Verse 99

तिलपर्ण स्धूलकर्ण दृमिचंड प्रभामय । सुकेश विंदते छाग कपर्दिन्पिंगलाक्षक

ତିଲପର୍ଣ, ସ୍ଥୂଳକର୍ଣ, ଦ୍ରୁମିଚଣ୍ଡ, ପ୍ରଭାମୟ; ସୁକେଶ, ବିନ୍ଧତେ, ଛାଗ, କପର୍ଦୀ ଓ ପିଙ୍ଗଲାକ୍ଷକ—ଏମାନେ ଗଣମାନଙ୍କ ନାମ।

Verse 100

वीरभद्र किराताख्य चतुर्मुख निकुंभक । पंचाक्ष भारभूताख्य त्र्यक्ष क्षेमकलांगलिन्

ବୀରଭଦ୍ର, କିରାତାଖ୍ୟ, ଚତୁର୍ମୁଖ, ନିକୁମ୍ଭକ; ପଞ୍ଚାକ୍ଷ, ଭାରଭୂତାଖ୍ୟ, ତ୍ର୍ୟକ୍ଷ ଓ କ୍ଷେମକଲାଙ୍ଗଲିନ୍—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Verse 110

नाद्रीणां न समुद्राणां न द्रुमाणां महीयसाम् । भूतधात्र्यास्तथा भारो यथा स्वामिद्रुहां महान्

ନ ପର୍ବତ, ନ ସମୁଦ୍ର, ନ ମହାବୃକ୍ଷ—ଭୂତଧାତ୍ରୀ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଏତେ ଭାର ନ ପକାନ୍ତି, ଯେତେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ମହାଭାର ପଡ଼େ।

Verse 120

तारकेशं महालिंगं तारकाख्यो गणोत्तमः । तारकज्ञानदं पुंसां मुनेऽद्यापि समर्चयेत्

ହେ ମୁନେ, ଆଜି ମଧ୍ୟ ତାରକେଶ ନାମକ ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ଓ ତାରକ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଣକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ଏହା ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ତାରକ-ଜ୍ଞାନ (ଉଦ୍ଧାରକ ଜ୍ଞାନ) ଦାନ କରେ।