Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

भारद्वाजेश्वरं लिंगं लिंगं माद्रीश्वरं वरम् । एकत्र संस्थिते द्वे तु द्रष्टव्ये सुकृतात्मना

Transliteration

bhāradvājeśvaraṃ liṃgaṃ liṃgaṃ mādrīśvaraṃ varam | ekatra saṃsthite dve tu draṣṭavye sukṛtātmanā

Translation

ଭାରଦ୍ୱାଜେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଦ୍ରୀଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ—ଏହି ଦୁଇଟି ଏକେ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ; ସୁକୃତାତ୍ମା ଲୋକ ଏମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।

Word by Word

• भारद्वाजेश्वरम्: Bhāradvājeśvara (name of the Lord/liṅga)
• भारद्वाजेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भारद्वाज + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: 'भारद्वाजस्य ईश्वरः'); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• माद्रीश्वरम्: Mādrīśvara (name of the Lord/liṅga)
• माद्रीश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माद्री + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: 'माद्र्याः ईश्वरः'); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वरम्: excellent, boon-giving
• वरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• एकत्र: in one place
• एकत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: एकत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक (locative adverb: 'in one place')

• संस्थिते: (two) situated
• संस्थिते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), द्विवचन; 'स्थित' = placed

• द्वे: two
• द्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; संख्यावाचक

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अन्वयार्थक (particle: 'but/indeed')

• द्रष्टव्ये: to be seen
• द्रष्टव्ये: Karya (Obligation/कार्य)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
• Form: कृत्य-प्रत्यय (gerundive/obligatory, तव्यत्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; 'द्रष्टव्य' = to be seen

• सुकृतात्मना: by a person of meritorious nature
• सुकृतात्मना: Karana (Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: सुकृत + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास ('सुकृतः आत्मा यस्य' = one whose soul is meritorious); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa narrative, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhāradvājeśvara–Mādrīśvara twin-liṅga sthāna

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Primary interlocutor of the Uttarārdha frame (likely Agastya)

Visual Art Cues

Scene: Two liṅgas in one courtyard shrine—Bhāradvājeśvara and Mādrīśvara—garlanded; a pilgrim with a pure, radiant aura performs darśana and pradakṣiṇā.

Characters & Entities

• Bhāradvājeśvara
• Mādrīśvara
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī concentrates many forms of Śiva; the pilgrim gains merit through reverent darśana of multiple liṅgas even in a single locale.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A single shared location in Kāśī where Bhāradvājeśvara and Mādrīśvara liṅgas are jointly established.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (visiting/seeing) of both liṅgas; no separate rite is specified here.