Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

Devanagari script

कलिंदमेश्वरं लिंगं लिंगमक्रोधनेश्वरम् । लिंगं कपोतवृत्तीशं कंकेशं कुंतलेश्वरम

Transliteration

kaliṃdameśvaraṃ liṃgaṃ liṃgamakrodhaneśvaram | liṃgaṃ kapotavṛttīśaṃ kaṃkeśaṃ kuṃtaleśvarama

Translation

ସେଠାରେ କଲିନ୍ଦମେଶ୍ୱର, ଅକ୍ରୋଧନେଶ୍ୱର, କପୋତବୃତ୍ତୀଶ, କଂକେଶ ଏବଂ କୁନ୍ତଲେଶ୍ୱର ନାମକ ଶିବଲିଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Word by Word

• कलिंदमेश्वरम्: Kaliṃdama-Īśvara (name)
• कलिंदमेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कलिंदम-ईश्वर (प्रातिपदिक; कलिंदम + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कलिंदमस्य ईश्वरः)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अक्रोधनेश्वरम्: Akrodhana-Īśvara (name)
• अक्रोधनेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्रोधन-ईश्वर (प्रातिपदिक; अक्रोधन + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अक्रोधनस्य ईश्वरः)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कपोतवृत्तीशम्: Kapotavṛtti-Īśa (name)
• कपोतवृत्तीशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कपोत-वृत्ति-ईश (प्रातिपदिक; कपोत + वृत्ति + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (कपोतस्य वृत्तेः ईशः)

• कंकेशम्: Kaṅkeśa (name)
• कंकेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कंक-ईश (प्रातिपदिक; कंक + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कंकस्य ईशः)

• कुंतलेश्वरम्: Kuṃtala-Īśvara (name)
• कुंतलेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुंतल-ईश्वर (प्रातिपदिक; कुंतल + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कुंतलस्य ईश्वरः)

Speaker

Skanda (contextual, Kāśīkhaṇḍa norm: Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-kṣetra (Kāśī) — Kaliṃdameśvara etc. liṅga cluster

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A scroll-like panorama of Kāśī shrines: Kaliṃdameśvara, Akrodhaneśvara, Kapotavṛttīśvara, Kaṅkeśa, Kuṃtaleśvara—each represented by a liṅga with distinct emblematic cues (river motif, dove motif, ascetic motif) while pilgrims move in a continuous line.

Characters & Entities

• Kaliṃdameśvara
• Akrodhaneśvara
• Kapotavṛttīśvara
• Kaṅkeśa
• Kuṃtaleśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is portrayed as a dense sacred landscape where many forms of Śiva are accessible through named liṅgas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), especially the cluster of shrines associated with Jyeṣṭhasthāna.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the emphasis is on knowing/reciting the names as part of devotional remembrance.