Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

Devanagari script

नान्यं नमामि गौरीश नान्याख्यामाददे शिव । मूकोन्यनामग्रहणे बधिरोन्यकथाश्रुतौ

Transliteration

nānyaṃ namāmi gaurīśa nānyākhyāmādade śiva | mūkonyanāmagrahaṇe badhironyakathāśrutau

Translation

ହେ ଗୌରୀଶ! ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନମସ୍କାର କରେନି; ହେ ଶିବ! ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାମ ଗ୍ରହଣ କରେନି। ଅନ୍ୟ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ମୁଁ ମୂକ ହେଉ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାରେ ବଧିର ହେଉ।

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• अन्यम्: another
• अन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• नमामि: I bow to
• नमामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद

• गौरीश: O Lord of Gaurī
• गौरीश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: गौरीश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गौर्याः ईशः)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• अन्याख्याम्: another name/appellation
• अन्याख्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य + आख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (अन्या आख्या)

• आददे: I take/accept
• आददे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; आत्मनेपद (आददे)

• शिव: O Śiva
• शिव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• मूकः: mute
• मूकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मूक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• अन्यनामग्रहणे: in taking another name
• अन्यनामग्रहणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्य + नाम + ग्रहण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अन्यस्य नाम्नः ग्रहणम्)

• बधिरः: deaf
• बधिरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बधिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• अन्यकथाश्रुतौ: in hearing another’s talk/story
• अन्यकथाश्रुतौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्य + कथा + श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अन्यस्य कथायाः श्रुतिः)

Speaker

Jaigīṣavya (addressing Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim in Kāśī ties a simple vow-thread, touching ears and lips in symbolic restraint; behind, Śiva with Pārvatī (Gaurīśa) blesses, while distracting marketplace chatter fades into muted silhouettes.

Characters & Entities

• Gaurīśa (Śiva)
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Single-pointed devotion (ananya-bhakti): the devotee seeks unwavering focus on Śiva alone.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the background of the hymn, presenting the city as a field for intense Śiva-bhakti.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite is prescribed; it emphasizes disciplined speech and hearing as inner austerity.