Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 74

Devanagari script

अपुत्राश्च मृता ये वै येषां नास्त्युकप्रदः । तेपि तृप्तिं परां यांति मधुस्रवसि तर्पिताः

Transliteration

aputrāśca mṛtā ye vai yeṣāṃ nāstyukapradaḥ | tepi tṛptiṃ parāṃ yāṃti madhusravasi tarpitāḥ

Translation

ଯେମାନେ ଅପୁତ୍ର ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଉକ-ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ କେହି ନାହିଁ—ସେମାନେ ମଧୁସ୍ରବାରେ କୃତ ତର୍ପଣରେ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ପରମ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Word by Word

• अपुत्राः: sonless
• अपुत्राः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अपुत्र (प्रातिपदिक; अ- + पुत्र)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (Masculine, Nominative plural; adjective)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• मृताः: dead
• मृताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मृत (कृदन्त; √मृ मरणे + क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन (Masculine, Nominative plural)

• ये: who
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धसूचक (Masculine, Nominative plural)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-निपात (particle)

• येषाम्: of whom
• येषाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्धे (Masculine, Genitive plural)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम् (Present, 3rd singular)

• उक: (uk-)
• उक: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: उक (प्रातिपदिक; पाठान्तर/दुर्लभ-शब्द)
• Form: समासपूर्वपदम्; अर्थे अनिश्चितम् (compound member; meaning uncertain)

• प्रदः: giver/bestower
• प्रदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रद (कृदन्त; √दा दाने + क)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि-प्रयोग (Masculine, Nominative singular; agent noun)

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन (Masculine, Nominative plural)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-अर्थक-निपात (particle: also/even)

• तृप्तिम्: satisfaction
• तृप्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन (Feminine, Accusative singular)

• पराम्: supreme
• पराम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (Feminine, Accusative singular; adjective)

• यान्ति: go/attain
• यान्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम् (Present, 3rd plural)

• मधु: honey
• मधु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपदम् (compound member)

• स्रवसि: in the flow/stream
• स्रवसि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्रवस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन (Neuter, Locative singular)

• तर्पिताः: being satisfied/propitiated
• तर्पिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तर्पित (कृदन्त; √तृप् तर्पणे + णिच् + क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मणि-भूतकृदन्त (Masculine, Nominative plural; 'having been satisfied/propitiated')

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Madhusravā

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: At Madhusravā, water is poured in steady streams (‘honey-flow’ symbolism); the scene feels sweet, soothing, and inclusive, with offerings dedicated to the unremembered dead.

Characters & Entities

• Skanda
• Madhusravā Tīrtha
• Tarpaṇa
• Śrāddha
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī provides compassionate dharmic support even when family lineage-based rites cannot be performed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Madhusravā Tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tarpaṇa (water oblations) at Madhusravā for departed ancestors, especially those lacking heirs.