Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81

Devanagari script

कंबलाश्वतरेशं च तत्तीर्थात्पश्चिमे शुभम् । तस्मिंस्तीर्थे कृतस्नानस्तल्लिंगं यः समर्चयेत्

Transliteration

kaṃbalāśvatareśaṃ ca tattīrthātpaścime śubham | tasmiṃstīrthe kṛtasnānastalliṃgaṃ yaḥ samarcayet

Translation

ସେହି ତୀର୍ଥର ପଶ୍ଚିମେ ଶୁଭ ‘କମ୍ବଲାଶ୍ୱତରେଶ’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି। ଯେ ଲୋକ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରେ—

Word by Word

• कंबलाश्वतरेशम्: the Lord of Kambalāśvatara
• कंबलाश्वतरेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कंबल + अश्वतर + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कंबलाश्वतरयोः ईशः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (तीर्थम् इत्यस्य)

• तीर्थात्: from the tīrtha
• तीर्थात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• पश्चिमे: in the west
• पश्चिमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; दिशावाचक-विशेषण (स्थाने)

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (तत्/तीर्थम्)

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; निर्देशक (तीर्थे)

• तीर्थे: at the tīrtha
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• कृतस्नानः: having bathed
• कृतस्नानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (कृत = done) + षष्ठी-तत्पुरुषः (स्नानं कृतवान्)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (लिङ्गम्)

• लिङ्गम्: the liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• समर्चयेत्: should worship duly
• समर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष? (न), तृतीयपुरुष, एकवचन; धातु: अर्च् (पूजायाम्) उपसर्ग: सम्

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kambalāśvatareśa (associated tīrtha unnamed here)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim approaches a westward Śiva shrine after bathing; the liṅga is garlanded, with bilva leaves and a small oil lamp; the nearby tīrtha glints behind, framed by Kāśī’s lanes and ghāṭ steps.

Characters & Entities

• Kambalāśvatareśa
• Liṅga
• Kambalāśvatara Tīrtha
• Kāśī (Varanasi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography and devotion unite: bathing at a tīrtha becomes complete through liṅga-worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kambalāśvatareśa (Śiva) and the associated Kambalāśvatara tīrtha area in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna at the tīrtha and worship the liṅga of Kambalāśvatareśa.