Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 99

Devanagari script

कांस्यस्य नियमे दद्यात्कांस्यं सर्पिः प्रपूरितम् । ऊर्जे न भक्षयेत्क्षौद्रमतिक्षुद्रगतिप्रदम्

Transliteration

kāṃsyasya niyame dadyātkāṃsyaṃ sarpiḥ prapūritam | ūrje na bhakṣayetkṣaudramatikṣudragatipradam

Translation

କାଂସ୍ୟ-ତ୍ୟାଗ ନିୟମ ପାଳନ କରୁଥିବା ଲୋକ ଘିଅରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ର ଦାନ କରୁ। ଊର୍ଜ (କାର୍ତ୍ତିକ) ମାସରେ ମଧୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ଅତି ନୀଚ ଗତି ପ୍ରଦାନ କରେ।

Word by Word

• कांस्यस्य: of bronze (kāṃsya)
• कांस्यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कांस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• नियमे: in the observance/at the rule
• नियमे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• कांस्यम्: a bronze vessel
• कांस्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कांस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• सर्पिः: ghee
• सर्पिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्पिस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• प्रपूरितम्: filled completely
• प्रपूरितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र-पूॄ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (Past Passive Participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कांस्यं ... प्रपूरितम्)

• ऊर्जे: in Ūrjā (vow/month)
• ऊर्जे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• भक्षयेत्: should eat
• भक्षयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भक्ष् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• क्षौद्रम्: honey
• क्षौद्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अतिक्षुद्रगतिप्रदम्: giving an extremely base fate
• अतिक्षुद्रगतिप्रदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अति + क्षुद्र + गति + प्रद (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (अतिक्षुद्रा गतिः यस्य तत् प्रदम्=giving very low/mean destiny)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ūrja/Kārtika-vrata (Kāśī context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim in Kāśī offers a bronze pot brimming with ghee to a priest/poor devotee; nearby, honey is set aside untouched, symbolizing abstention; lamps and ghats frame the act.

Characters & Entities

• Ūrja
• Dāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True vrata includes both restraint and giving; charity sanctifies austerity, while prohibited foods are avoided to preserve spiritual uplift.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching occurs within the Kāśī Khaṇḍa setting; the verse emphasizes Ūrja-vrata rules rather than a particular tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Donate a bronze vessel filled with ghee when observing the bronze-avoidance rule; avoid consuming honey during Ūrja/Kārtika.