Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40

Devanagari script

ये त्वां भजंति सततं भुविशेषशायिंस्ताञ्छ्रीपते पितृपतींद्र कुबेरमुख्याः । वृंदारका दिवि सदैव सभाजयंति स्वर्गापवर्गसुखसंततिदानदक्ष

Transliteration

ye tvāṃ bhajaṃti satataṃ bhuviśeṣaśāyiṃstāñchrīpate pitṛpatīṃdra kuberamukhyāḥ | vṛṃdārakā divi sadaiva sabhājayaṃti svargāpavargasukhasaṃtatidānadakṣa

Translation

ହେ ଶ୍ରୀପତେ! ବିଶେଷ ଶୟ୍ୟାରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ଯେମାନେ ସତତ ଭଜନ୍ତି, ସେଇ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପିତୃପତି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ କୁବେର ଆଦିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବଗଣ ସଦା ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; କାରଣ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅପବର୍ଗ (ମୋକ୍ଷ)ର ଅବିରତ ସୁଖ ଦାନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ।

Word by Word

• ye: those who
• ye: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम

• tvām: you
• tvām: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: yusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन

• bhajanti: worship/serve
• bhajanti: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: bhaj (धातु; भजति)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• satatam: constantly
• satatam: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: satatam (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: constantly)

• bhuvi: on the earth
• bhuvi: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: bhū (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• śeṣa: Śeṣa (Ananta)
• śeṣa: Adhikaraṇa (Support/आधार)
• Type: Noun
• Root: śeṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, समासाङ्ग; अनन्त-नाग

• śāyinam: the one who reclines (on Śeṣa)
• śāyinam: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: śī (धातु; शेते) + in (कृदन्त; इन्)
• Form: कृदन्त-प्रातिपदिक (इन्), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—शेषे शयते इति (reclining on Śeṣa)

• tān: them
• tān: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• śrīpate: O lord of Śrī
• śrīpate: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: śrī + pati (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः—श्रियाः पतिः

• pitṛpati: lord of the Pitṛs (Yama)
• pitṛpati: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pitṛ + pati (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—पितॄणां पतिः (यम)

• indra: Indra
• indra: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: indra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• kubera: Kubera
• kubera: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kubera (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, समासाङ्ग

• mukhyāḥ: with (Kubera) as chief
• mukhyāḥ: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mukhya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—कुबेरः मुख्यो येषां ते (with Kubera as chief)

• vṛṃdārakāḥ: the gods
• vṛṃdārakāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vṛṃdāraka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; देवविशेषाः

• divi: in heaven
• divi: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: div (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• sadaiva: always
• sadaiva: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: sadā + eva (अव्यय)
• Form: अव्ययसमूह (adverb: always indeed)

• sabhājayanti: honour
• sabhājayanti: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: sam + bhaj (धातु; सभाजयति)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; causative/denominative sense ‘honour’

• svarga: heaven
• svarga: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: svarga (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, समासाङ्ग

• apavarga: liberation
• apavarga: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: apavarga (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, समासाङ्ग; मोक्ष

• sukha: happiness
• sukha: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: sukha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग

• saṃtati: continuous series
• saṃtati: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: saṃtati (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, समासाङ्ग; continuity/series

• dāna: granting
• dāna: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: dāna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग; giving

• dakṣa: O skillful giver
• dakṣa: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: dakṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः—स्वर्ग-अपवर्ग-सुख-संतति-दाने दक्षः (skilled in granting...)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context)

Characters & Entities

• Śrīpati
• Śeṣa (implied)
• Pitṛpati
• Indra
• Kubera
• Vṛndārakas (Devas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady worship brings both worldly-divine honor and the highest end—apavarga (liberation)—since the Lord grants the full spectrum of auspicious results.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśī Khaṇḍa framework is the locus; the verse emphasizes devotional results rather than a named Kāśī tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Satata-bhajana (constant worship/adoration) of the Lord is prescribed as the means to svarga and apavarga.