Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

तंदृष्ट्वा नारदं सर्वे विनम्रतरकंधराः । प्रबद्ध मूर्धांजलयः प्रणेमुर्वृष्णिनंदनाः

Transliteration

taṃdṛṣṭvā nāradaṃ sarve vinamratarakaṃdharāḥ | prabaddha mūrdhāṃjalayaḥ praṇemurvṛṣṇinaṃdanāḥ

Translation

ସେହି ନାରଦ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶୀୟ କୁମାରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିନମ୍ର ହୋଇ, ମସ୍ତକ ଅବନତ କରି ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययम् (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया; ‘having seen’

• नारदम्: Nārada
• नारदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनामवत्; ‘all (of them)’

• विनम्रतरकन्धराः: with very bowed necks
• विनम्रतरकन्धराः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विनम्र (प्रातिपदिक) + तर (तद्धित-प्रत्यय) + कन्धरा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; बहुव्रीहिः (विनम्रतरा कन्धरा यस्य)

• प्रबद्ध: joined/held together
• प्रबद्ध: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + बन्ध् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम् (मूर्धाञ्जलयः)

• मूर्धाञ्जलयः: hands folded at the head (reverential salutation)
• मूर्धाञ्जलयः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक) + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (मूर्ध्नि अञ्जलिः/मूर्ध्ना कृतः अञ्जलिः)

• प्रणेमुः: bowed down
• प्रणेमुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + नम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• वृष्णिनन्दनाः: the Vṛṣṇi descendants
• वृष्णिनन्दनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष्णि (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (वृष्णीनां नन्दनाः = descendants/sons of the Vṛṣṇis)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Vṛṣṇi princes collectively bow to Nārada: necks bent low, hands joined and raised to the head in reverence, forming a semicircle in a palace hall.

Characters & Entities

• Nārada
• Vṛṣṇis

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring sages is a core Purāṇic ethic—humility and reverence protect dharma and invite spiritual welfare.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is Dvārakā, but the verse focuses on conduct (how to receive a sage) rather than praising a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied practice is praṇāma with añjali (joined hands), a standard dharmic form of respectful greeting.