Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41
Devanagari script
देवदवस्ततः प्राह देवि पश्य गिरींद्रजे । साधूनामीदृशी बुद्धिः परोपकरणोर्जिता
Transliteration
devadavastataḥ prāha devi paśya girīṃdraje | sādhūnāmīdṛśī buddhiḥ paropakaraṇorjitā
Translation
ତେବେ ଦେବଦେବ କହିଲେ—“ହେ ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଜେ ଦେବି, ଦେଖ; ସାଧୁମାନଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଏପରି, ପରୋପକାରର ଶକ୍ତିରେ ଉନ୍ନତ ହୁଏ।”
Word by Word
देवःthe god (Lord)
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
द्वः(particle)
द्वः:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootद्व (अव्यय/निपात)
Formनिपात; पाठभेद/दुर्लभ-रूप (unclear particle; likely emphatic/phonetic in transmission)
ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (from there/then)
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
पश्यsee
पश्य:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/Imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
गिरीन्द्रजेO daughter of the Lord of mountains
गिरीन्द्रजे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगिरीन्द्र (प्रातिपदिक; गिरि+इन्द्र) + जा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; ‘गिरीन्द्रस्य जा’
साधूनाम्of the good (people)
साधूनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
ईदृशीsuch
ईदृशी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootईदृश (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying बुद्धिः)
बुद्धिःintelligence, disposition
बुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
परोपकरणोर्जिताstrengthened by helping others
परोपकरणोर्जिता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरोपकरण (प्रातिपदिक; पर+उपकरण) + ऊर्जित (कृदन्त; ऊर्ज्/वृध्)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying बुद्धिः)
Speaker
Śiva
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī (Avimukta)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Śiva turns to Pārvatī (Giri-indra-jā) and points out Sulakṣaṇā as an exemplar; the gesture is instructive, calm, and affectionate.
Characters & Entities
Ś
ŚivaP
Pārvatī (Girīndrajā)S
Sulakṣaṇā (context)FAQs
Saintliness is measured by a mind trained for others’ welfare; paropakāra is the hallmark of sādhus.
The instruction occurs within Kāśīkhaṇḍa (Kāśī), where Śiva’s teachings define the dharmic culture of the sacred city.
None; it is a doctrinal praise of paropakāra as a spiritual attainment.