Adhyaya 44

Verse 1

स्कंद उवाच । अथ मंदरकंदरोदरोल्लसद समद्युति रत्नमंदिरे । परितः समधिष्ठितामरे निजशिखरैर्वसनीकृतांबरे

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ତାପରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ଗୁହାଗର୍ଭରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସମଦ୍ୟୁତି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ରତ୍ନମନ୍ଦିରେ, ଚାରିଦିଗରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା, ଏବଂ ନିଜ ଶିଖରମାନେ ଯେନେ ଆକାଶକୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକିଦେଇଥିବା ପରି—

Verse 2

निवसञ्जगदीश्वरो हरः कृशरजनीश कलामनोहरः । लभते स्म न शर्म शंकरः प्रसरत्काशिवियोगज ज्वरः

ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜଗଦୀଶ୍ୱର ହର—ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କ୍ଷୀଣ କଳାରେ ମନୋହର—ଶଙ୍କର ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ; କାଶୀ-ବିୟୋଗଜ ଜ୍ୱର ଅନ୍ତରେ ଅନ୍ତରେ ପ୍ରସରିତ ହେଉଥିଲା।

Verse 3

विरहानलशांतये तदा समलेपि त्रिपुरारिणापि यः । मलयोद्भव पंक एष स प्रतिपेदेह्यधुना पिपांसुताम्

ବିରହାଗ୍ନି ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଯେ ମଲୟଜ ଚନ୍ଦନଲେପ ଏକଦା ତ୍ରିପୁରାରି (ଶିବ) ମଧ୍ୟ ଲଗାଇଥିଲେ, ସେହି ଲେପ ଏବେ ଶୁଖି ଯେନେ ପୁନର୍ବାର ଆର୍ଦ୍ରତା ପାଇଁ ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 4

परितापहराणि पद्मिनीनां मृदुलान्यपि कंकणीकृतानि । गदितानि यदीश्वरेण सर्पास्तदभूत्सत्यमहोमहेश्वरेच्छा

ପଦ୍ମିନୀମାନଙ୍କ ତାପ ହରଣକାରୀ କୋମଳ ପଦ୍ମତନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ, ଈଶ୍ୱର କହିବାମାତ୍ରେ ସର୍ପ ହୋଇ କଙ୍କଣରୂପେ ଗଢ଼ିଗଲେ। ତାହା ସତ୍ୟ ହେଲା—ଆହା, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ!

Verse 5

यदु दुग्धनिधिं निमथ्यदेवैर्मृदुसारः समकर्षि पूर्णचंद्रः । स बभूव कृशो वियोगतप्तेश्वरमूर्धोष्मपरिक्षरच्छरीरः

ଦେବମାନେ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ମନ୍ଥନ କରି ମୃଦୁ ସାର—ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର—କୁ ଆହରଣ କଲେ; ସେତେବେଳେ କାଶୀ-ବିରହେ ତପ୍ତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଶିରଃରୁ ଉଠୁଥିବା ଉଷ୍ମାରେ ଦଗ୍ଧ ପ୍ରାୟ ହୋଇ ସେ ମଧ୍ୟ କୃଶ ହେଲା, ଯେନେ ତାହାର ଶରୀର ଗଳି ଝରୁଥିଲା।

Verse 6

यददीधरदेष जाततापः पृथुले मौलिजटानि कुंजकोणे । परितापहरां हरस्तदानीं द्युनदीं तामधुनापि नोज्जिहीते

ଯେତେବେଳେ ସେହି ପର୍ବତପ୍ରଦେଶରେ ତାପ (ବିଷାଦ) ଜାଗ୍ରତ ହେଲା, ହର ନିଜ ମୌଳିର ଘନ ଜଟାକୁ ଅରଣ୍ୟ-କୁଞ୍ଜର କୋଣେ ପ୍ରସାରିତ କଲେ; ଏବଂ ସେତେବେଳେ ଧାରିତ ପରିତାପହରା ଦ୍ୟୁନଦୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ସେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 7

महतो विरहस्य शंकरः प्रसभंतस्यवशी वशंगतः । विविदेन सुरैः सदोगतैरपि संवीतसुतापवेष्टितः

ସେହି ମହା ବିରହ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ—ସ୍ୱାମୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ବଳପୂର୍ବକ ନିଜ ବଶରେ ଆଣିଲା; ଏବଂ ଦେବମାନେ ନାନାପ୍ରକାରେ ଘେରି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତୀବ୍ର ଅନ୍ତସ୍ତାପରେ ଆବୃତ ହୋଇ ରହିଲେ।

Verse 8

अतिचित्रमिदं यदात्मना शुचिरप्येष कृपीटयोनिना । स्वपुरीविरहोद्भवेन वै परिताप्येत जगत्त्रयेश्वरः

ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ: ଯେ ନିଜେ ପରମ ଶୁଚି, ଅଗ୍ନିଜ (କୃପୀଟଯୋନି) ଓ ଜଗତ୍ତ୍ରୟେଶ୍ୱର, ସେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ୱପୁରୀ କାଶୀର ବିରହଜନିତ ପୀଡାରେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ତପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 9

निजभालतलं कलानिधेः कलया नित्यमलंकरोति यः । स तदीश्वरमप्यतापयद्विधुरेको विपरीत एव तु

ଯେ ନିଜ ଭାଳତଳକୁ କଳାନିଧି (ଚନ୍ଦ୍ର) ଙ୍କ ଏକ କଳାଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ଅଳଙ୍କୃତ କରନ୍ତି, ସେହି ଚନ୍ଦ୍ର ଏକା—ବିପରୀତ ଘଟଣାରେ—ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାପରେ ଦହାଇଦେଲା।

Verse 10

गरलं गलनालिकातले विलसेदस्य न तेन तापितः । अमृतांशु तुषारदीधिति प्रचयैरेव तु तापितोऽद्भुतम्

ତାଙ୍କ କଣ୍ଠନାଳୀରେ ବିଷ ଝଲମଲ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ସେ ଦଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଯେ ଅମୃତକିରଣ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହିମଶୀତଳ କିରଣସଞ୍ଚୟ ଦ୍ୱାରାହି ସେ ତାପିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 11

विलसद्धरिचंदनोदकच्छटया तद्विरहापनुत्तये । हृदया हि तयाप्यदूयत प्रसरद्भोगिफटाभवैर्न तु

ସେହି ବିରହ ହଟାଇବାକୁ ହରିଚନ୍ଦନମିଶ୍ରିତ ଜଳର ଝଲମଲ ଛିଟା ଲଗାଗଲା; ତଥାପି ତାହାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲା—କିନ୍ତୁ ଏହା ପ୍ରସାରିତ ସର୍ପଫଣାର କାରଣରୁ ନୁହେଁ।

Verse 12

सकलभ्रममेष नाशयेत्स्रगहित्वाद्यपदेशजं हरः । इदमद्भुतमस्य यद्भ्रमः स्फुटमाल्येपि महाहिसंभवः

ମାଳା ଧରିବା ଆଦି ନିମିତ୍ତଜ ଯେ ସମସ୍ତ ଭ୍ରମ, ହର ତାହା ନାଶ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ—ସ୍ପଷ୍ଟ ମାଳା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭ୍ରମ ମହାସର୍ପରୁ ଜନ୍ମେ।

Verse 13

स्मृतिमात्रपथंगतोपि यस्त्रिविध तापमपाकरोत्यलम् । स हि काशिवियोगतापितः स्वगतं किंचिदजल्पदित्यजः

ଯିଏ କେବଳ ସ୍ମୃତିପଥରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିବିଧ ତାପକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହଟାନ୍ତି, ସେଇ ଅଜ ପ୍ରଭୁ କାଶୀ-ବିୟୋଗରେ ତାପିତ ହୋଇ ନିଜେ ନିଜକୁ କିଛି କହିଲେ।

Verse 14

अपि काशि समागतोऽनिलो यदि गात्राणि परिष्वजेन्मम । दवथुः परिशांतिमेति तन्नहि मानी परिगाहनैरपि

କାଶୀରୁ ଆସିଥିବା ପବନ ଯଦି ମୋ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ, ତେବେ ଏହି ଦାହବ୍ୟଥା ଶାନ୍ତ ହେବ; କାରଣ ଏହି ଅଭିମାନୀ ପୀଡ଼ା ପୁନଃପୁନଃ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 15

अगमिष्यदहोकथं सतापो ननु दक्षांगजयाय एधितः । ममजीवातुलता झटित्यलं ह्यभविष्यन्न हिमाद्रिजा यदि

ହାୟ! ଦକ୍ଷକନ୍ୟାଙ୍କ କାରଣରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ଏହି ସନ୍ତାପକୁ ମୁଁ କିପରି ସହ୍ୟ କରିଥାଆନ୍ତି? ଯଦି ହିମାଳୟକନ୍ୟା (ପାର୍ବତୀ) ନଥାନ୍ତେ, ତେବେ ମୋର ପ୍ରାଣ ତତକ୍ଷଣାତ୍ ଚାଲିଯାଇଥାନ୍ତା।

Verse 16

न तथोज्झितदेहयातया मम दक्षोद्भवयामनोऽदुनोत् । अविमुक्तवियोगजन्मनापरि दूयेत यथा महोष्मणा

ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଦକ୍ଷକନ୍ୟାଙ୍କ ବିଚ୍ଛେଦରେ ମୋ ମନ ଏତେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇନଥିଲା, ଯେତେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅବିମୁକ୍ତ (କାଶୀ) କ୍ଷେତ୍ରର ବିଚ୍ଛେଦ ଜନିତ ମହାତାପରେ ଜଳୁଅଛି।

Verse 17

अयि काशि मुदा कदा पुनस्तव लप्स्ये सुखमंगसंगजम् । अतिशीतलितानि येन मेऽद्भुतगात्राणि भवंति तत्क्षणात्

ହେ କାଶୀ! ତୁମର ଅଙ୍ଗ ସ୍ପର୍ଶ ଜନିତ ସୁଖ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର କେବେ ଆନନ୍ଦର ସହ ଲାଭ କରିବି? ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ଶରୀର ତତକ୍ଷଣାତ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୀତଳ ହୋଇଯାଏ।

Verse 18

अयि काशि विनाशिताघसंघे तवविश्लेषजआशुशुक्षणिः । अमृतांशुकलामृदुद्रवैरतिचित्रंहविषेव वर्धते

ହେ ପାପନାଶିନୀ କାଶୀ! ତୁମର ବିଚ୍ଛେଦ ଜନିତ ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ସଦୃଶ କୋମଳ ଘୃତ ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞର ଅଗ୍ନି ପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।

Verse 19

अगमन्मम दक्षजा वियोगजो दवथुः प्राग्घिमवत्सुतौषधेन । अधुना खलु नैव शांतिमीयां यदि काशीं न विलोकयेहमाशु

ପୂର୍ବରୁ ଦକ୍ଷକନ୍ୟାଙ୍କ ବିଚ୍ଛେଦ ଜନିତ ମୋର ସନ୍ତାପ ହିମାଳୟକନ୍ୟା (ପାର୍ବତୀ) ରୂପକ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶମିତ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯଦି ମୁଁ ଶୀଘ୍ର କାଶୀ ଦର୍ଶନ ନ କରେ, ତେବେ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ।

Verse 20

मनसेति गृणंस्तदा शिवः सुतरां संवृततापवैकृतः । जगदंबिकया धियां जनन्या कथमप्येष वियुक्त इत्यमानि

ତେବେ ଶିବ ମନେମନେ କାଶୀକୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଦାହଜନିତ ତାପର ବିକାରକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଢାକି ରଖିଲେ। ତଥାପି ଜଗଦମ୍ବିକା—ଧୀର ଜନନୀ—ଭାବିଲେ, “ଏ କିପରି ଏଭଳି ବିୟୋଗୀ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ?”

Verse 21

प्रियया वपुषोर्धयानयाप्यपरिज्ञात वियोगकारणः । वचनैरुपचर्यते स्म सप्रणतप्राणिनिदाघदारणः

ପ୍ରିୟା—ଯେ ତାଙ୍କ ଦେହର ଅର୍ଧଭାଗ—ବିୟୋଗର କାରଣ ଜାଣିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃଦୁ ବଚନରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ସେବା କଲେ; ତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ପ୍ରଣତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାରର ଦାହକ ନିଦାଘକୁ ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 22

श्रीपार्वत्युवाच । तव सर्वग सर्वमस्ति हस्ते विलसद्योग वियोग एव कस्ते । तव भूतिरहो विभूतिदात्री सकलापत्कलिकापि भूतधात्री

ଶ୍ରୀ ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ହେ ସର୍ବଗ! ସବୁକିଛି ତୁମ ହାତରେ—ଯୋଗ ଓ ବିୟୋଗ ମଧ୍ୟ। ତୁମ ପାଇଁ ‘ବିୟୋଗ’ କିଏ କରିପାରିବ? ଅହୋ, ତୁମ ଶକ୍ତି ବିଭୂତିଦାତ୍ରୀ; ସେଇ ସକଳ ଆପତ୍କଲିକାକୁ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଧାତ୍ରୀ।

Verse 23

त्वदनीक्षणतः क्षणाद्विभो प्रलयं यांति जगंति शोच्यवत् । च्यवते भवतः कृपालवादितरोपीशनयस्त्वयोंकृतः

ହେ ବିଭୋ! ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ନ ପଡିଲେ ଜଗତ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଦୟନୀୟ ଭାବେ ପ୍ରଳୟକୁ ଯାଏ। ତୁମ କୃପାର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ବିନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ‘ଇଶ୍ୱର’ ମଧ୍ୟ ଟିକିପାରେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ତୁମେଇ ସ୍ଥାପିତ କରିଛ।

Verse 24

भवतः परितापहेतवो न भवंतींदु दिवाकराग्नयः । नयनानियतस्त्रिनेत्र तेऽमी प्रणयिन्यस्तिलसज्जला च मौलौ

ତୁମ ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାପର କାରଣ ନୁହେଁ। ହେ ତ୍ରିନେତ୍ର! ତୁମ ନୟନ ନିୟମରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ; ତୁମ ମୌଳିରେ ରାତିର କଳା ତିଳତେଲ ସଦୃଶ ତମସ ଓ ଶୀତଳ କୃପାଜଳ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା—ଦୁଇ ପ୍ରିୟ ଅଳଙ୍କାର ପରି ଶୋଭା ପାଉଛି।

Verse 25

भुजगाभुजगाः सदैव तेऽमी न विषं संक्रमते च नीलकंठ । अहमस्मि च वामदेव वामा तव वामंवपुरत्र चित्तयुक्ता

ହେ ନୀଳକଣ୍ଠ! ଏହି ସର୍ପମାନେ ସଦା ତୁମ ଅଙ୍ଗରେ ରହିଥାନ୍ତି, ତଥାପି ସେମାନଙ୍କ ବିଷ ତୁମ ଭିତରେ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଆଉ ମୁଁ—ହେ ବାମଦେବ—ତୁମ ପ୍ରିୟା ବାମା, ଏଠାରେ ତୁମ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚିତ୍ତ ଯୋଗାଇ, ତୁମ ମଙ୍ଗଳମୟ ଶିବରୂପ ସହ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ଅଛି।

Verse 26

इति संसृतिसंबीजजनन्याभिहिते हिते । गिरां निगुंफे गिरिशो वक्तुमप्याददे गिरम्

ଏପରି ସଂସାର-ଭବର ବୀଜକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଥିବା ଜନନୀ ଗିରାମାଳାରେ ଗୁଁଥା ହିତକର ବଚନ କହିଲେ; ତାପରେ ଗିରିଶ (ଶିବ) ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେବାକୁ ବାଣୀ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 27

ईश्वर उवाच । अयि काशीत्यष्टमूर्तिर्भवो भावाष्टकोभवत् । सत्वरं शिवयाज्ञायि ध्रुवं काश्याहृतोहरः

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ଶିବଯାଜ୍ଞାୟି! ‘କାଶୀ!’ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ହେବାମାତ୍ରେ ଭବ (ଶିବ) ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ହୋଇ ଭାବର ଅଷ୍ଟକ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ଶିବବିଦେ, ହର ନିଶ୍ଚୟ ତୁରନ୍ତ କାଶୀ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 28

अथबालसखी भूत तत्तत्काननवीरुधम् शिवाप्रस्तावयांचक्रे विमुक्तां मुक्तिदां पुरीम्

ତାପରେ ସେ (ପାର୍ବତୀ) ଯେନେ ବାଳସଖୀ ହୋଇ, ନାନା ପ୍ରକାର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଲତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସ୍ୱୟଂ ବିମୁକ୍ତ ଏବଂ ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ ସେହି ପୁରୀ—କାଶୀ—ର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 29

पार्वत्युवाच । गगनतलमिलितसलिले प्रलयेपि भव त्रिशूलपरि विधृताम् । कृतपुंडरीकशोभां स्मरहरकाशीं पुरीं यावः

ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ହେ ଭବ! ପ୍ରଳୟକାଳରେ ମଧ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ଜଳ ଗଗନତଳ ସହ ମିଶିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ତ୍ରିଶୂଳ ଉପରେ ଧୃତ, ପଦ୍ମସଦୃଶ ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତ, ହେ ସ୍ମରହର, ସେହି କାଶୀପୁରୀକୁ ଆମେ ଯାଉ।

Verse 30

धराधरेंद्रस्य धरातिसुंदरा न मां तथास्यापि धिनोति धूर्जटे । धरागतापीह न या ध्रुवंधरा पुरीधुरीणा तव काशिका यथा

ହେ ଧୂର୍ଜଟେ! ପର୍ବତେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅତିସୁନ୍ଦର ଧରାଭୂମି ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସେପରି ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ; ଧରାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧ୍ରୁବ ଓ ଅନୁପମ କାଶିକା ଯେପରି ଦେଉଛି।

Verse 31

न यत्र काश्यां कलिकालजं भयं न यत्र काश्यां मरणात्पुनर्भवः । न यत्र काश्यां कलुषोद्भवं भयं कथं विभो सा नयनातिथिर्भवेत्

କାଶୀରେ କଳିକାଳଜ ଭୟ ନାହିଁ, କାଶୀରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୁନର୍ଭବ ନାହିଁ; କାଶୀରେ କଳୁଷଜନିତ ଭୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ହେ ବିଭୋ! ସେ ନଗରୀ ମୋ ନୟନର ପ୍ରିୟ ଅତିଥି କିପରି ନ ହେବ?

Verse 32

किमत्र नो संति पुरः सहस्रशः पदेपदे सर्वसमृद्धिभूमयः । परं न काशी सदृशीदृशोः पदं क्वचिद्गता मे भवता शपे शिव

ଏଠାରେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ନଗର ନାହିଁ କି—ପଦେପଦେ ସର୍ବସମୃଦ୍ଧିର ଭୂମି? ତଥାପି କାଶୀ ସମାନ କେହି ନୁହେଁ; ସେଇ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଯଦି କେବେ ମୁଁ ଭିନ୍ନ କହିଥାଏ, ହେ ଶିବ, ମୋତେ ଦଣ୍ଡ ଦିଅ।

Verse 33

त्रिविष्टपे संति न किं पुरः शतं समस्तकौतूहलजन्मभूमयः । तृणी भवंतीह च ताः पुरःपुरः पदं पुरारे भवतो भवद्विषः

ତ୍ରିବିଷ୍ଟପରେ ଶତଶଃ ନଗର ନାହିଁ କି—ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ଜନ୍ମଭୂମି? ତଥାପି ଏଠାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଏକେକରି ତୃଣସମ ହୋଇଯାଏ, ହେ ପୁରାରି—ତୁମ ସେଇ ପଦ, ତୁମ କାଶୀ ସମ୍ମୁଖରେ, ହେ ଭବଦ୍ୱିଷମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ!

Verse 34

न केवलं काशिवियोगजो ज्वरः प्रबाधते त्वां तु तथा यथात्र माम् । उपाय एषोत्र निदाघशांतये पुरी तु सा वा ममजन्मभूरथ

କେବଳ କାଶୀ-ବିୟୋଗଜ ଜ୍ୱର ତୁମକୁ ନୁହେଁ, ଏଠାରେ ମୋତେ ଆଉ ଅଧିକ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି। ଏହି ଦାହ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଉପାୟ ଏହି—ଚଳ, ସେଇ ନଗରୀକୁ ଯାଉ; ସେ ମୋର ଜନ୍ମଭୂମି ହେଉ କି ନ ହେଉ।

Verse 35

मया न मेने ममजन्मभूमिका वियोगजन्मा परिदाघईशितः । अवाप्यकाशीं परितः प्रशांतिदां समस्तसंतापविघातहेतुकाम्

ମୁଁ ମୋର ଜନ୍ମଭୂମିରୁ ବିୟୋଗଜନିତ ଦାହକୁ ଏତେ ପ୍ରବଳ ବୋଲି ଭାବିନଥିଲି; କିନ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତିଦାୟିନୀ କାଶୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ସେହି ଦାହ ହିଁ ସମସ୍ତ ସନ୍ତାପ ନାଶର କାରଣ ହୁଏ।

Verse 36

न मोक्षलक्ष्म्योत्र समक्षमीक्षितास्तनूभृता केनचिदेव कुत्रचित् । अवैम्यहं शर्मद सर्वशर्मदा सरूपिणी मुक्तिरसौ हि काशिका

ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ‘ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ଏତେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ମୁଁ ବୁଝିଲି—ସର୍ବ ଶର୍ମଦା, ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ କାଶିକା ହିଁ ଦୃଶ୍ୟରୂପେ ମୁକ୍ତି।

Verse 37

न मुक्तिरस्तीह तथा समाधिना स्थिरेंद्रियत्वोज्झित तत्समाधिना । क्रतुक्रियाभिर्न न वेदविद्यया यथा हि काश्यां परिहाय विग्रहम्

ଏପରି ମୁକ୍ତି ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମିଳେ ନାହିଁ—ଇନ୍ଦ୍ରିୟସ୍ଥୈର୍ୟହୀନ ସେହି ସମାଧିରେ ନୁହେଁ, ଯଜ୍ଞରେ ନୁହେଁ, କ୍ରିୟାକର୍ମରେ ନୁହେଁ, ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯେପରି କାଶୀରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମିଳେ।

Verse 38

न नाकलोके सुखमस्ति तादृशं कुतस्तु पातालतलेऽतिसुंदरे । वार्तापि मर्त्ये सुखसंश्रया क्व वा काश्यां हि यादृक्तनुमात्रधारिणि

ସେପରି ସୁଖ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ତେବେ ଅତିସୁନ୍ଦର ପାତାଳତଳରେ କେଉଁଠି ହେବ! ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ସେ ଆନନ୍ଦର କଥା ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି—ଯାହା କାଶୀରେ କେବଳ ଦେହଧାରୀକୁ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 39

क्षेत्रे त्रिशूलिन्भवतोऽविमुक्ते विमुक्तिलक्ष्म्या न कदापि मुक्ते । मनोपि यः प्राणिवरः प्रयुंक्ते षडंगयोगं स सदैव युंक्ते

ହେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ! ଆପଣଙ୍କ ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁକ୍ତିଲକ୍ଷ୍ମୀ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅନୁପସ୍ଥିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାଣୀ ସେଠାରେ କେବଳ ମନକୁ ମଧ୍ୟ ଲଗାଏ, ସେ ସତ୍ୟରେ ସଦା ଷଡଙ୍ଗ-ଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ରହେ।

Verse 40

षडंगयोगान्नहि तादृशी नृभिः शरीरसिद्धिः सहसात्र लभ्यते । सुखेन काशीं समवाप्य यादृशीदृशौ स्थिरीकृत्य शिव त्वयि क्षणम्

ଷଡଅଙ୍ଗ-ଯୋଗରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ ସେପରି ଶରୀରସିଦ୍ଧି ସହସା ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସହଜରେ କାଶୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ହେ ଶିବ, କ୍ଷଣମାତ୍ର ତୁମପରେ ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ଥିର କଲେ ସେଇ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।

Verse 41

वरं हि तिर्यक्त्वमबुद्धिवैभवं न मानवत्वं बहुबुद्धिभाजनम् । अकाशिसंदर्शननिष्फलोदयं समंततः पुष्करबुद्बुदोपमम्

ବୁଦ୍ଧି-ବୈଭବ ନଥିବା ତିର୍ୟକ୍-ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କିନ୍ତୁ ବହୁ ବୁଦ୍ଧିଧାରୀ ମାନବଜନ୍ମ ଯଦି କାଶୀ-ଦର୍ଶନ ବିନା ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ଜଳର ବୁଦ୍ବୁଦ ପରି ସର୍ବଥା ଅସ୍ଥିର।

Verse 42

दृशौ कृतार्थे कृतकाशिदर्शने तनुःकृतार्था शिवकाशिवासिनी । मनःकृतार्थं धृतकाशिसंश्रयं मुखं कृतार्थं कृतकाशिसंमुखम्

କାଶୀ-ଦର୍ଶନରେ ଚକ୍ଷୁ କୃତାର୍ଥ ହୁଏ; ଶିବଙ୍କ କାଶୀରେ ବାସ କଲେ ଦେହ କୃତାର୍ଥ ହୁଏ। କାଶୀର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ମନ କୃତାର୍ଥ ହୁଏ; କାଶୀଦିଗକୁ ମୁଖ କଲେ ମୁଖ କୃତାର୍ଥ ହୁଏ।

Verse 43

वरं हि तत्काशिरजोति पावनं रजस्तमोध्वंसि शशिप्रभोज्ज्वलम् । कृतप्रणामैर्मणिकर्णिका भुवे ललाटगंयद्बहुमन्यते सुरैः

ଧନ୍ୟ ହେଉଛି କାଶୀର ସେଇ ଧୂଳି—ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାବନ, ରଜ-ତମ ନାଶକ, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ପୃଥିବୀର ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଯେ ଧୂଳି ଲଲାଟକୁ ଉଠେ, ତାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।

Verse 44

न देवलोको न च सत्यलोको न नागलोको मणिकर्णिकायाः । तुलां व्रजेद्यत्र महाप्रयाणकृच्छ्रुतिर्भवेद्ब्रह्मरसायनास्पदम्

ନ ଦେବଲୋକ, ନ ସତ୍ୟଲୋକ, ନ ନାଗଲୋକ—କୌଣସି ଲୋକ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ସମାନ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠାରେ କଠିନ ‘ମହାପ୍ରୟାଣ’ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୁତି-ପ୍ରମାଣିତ ପଥ ପରି ହୋଇଯାଏ, କାରଣ ସେଠା ବ୍ରହ୍ମରସାମୃତର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥାନ।

Verse 45

महामहोभूर्मणिकर्णिकास्थली तमस्ततिर्यत्र समेति संक्षयम् । परः शतैर्जन्मभिरेधितापि या दिवाकराग्नींदुकरैरनिग्रहा

ମହାମହିମାମୟ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା-ସ୍ଥଳୀ ସେହି ପବିତ୍ର ଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ଧକାରର ରାଶି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୟ ପାଏ। ଶତଶତ ଜନ୍ମରେ ବଳବତୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତମ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଅଗ୍ନି-ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ତେଜକୁ ସହିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 46

किमु निर्वाणपदस्य भद्रपीठं मृदुलं तल्पमथोनुमोक्षलक्ष्म्याः । अथवा मणिकर्णिकास्थली परमानंदसुकंदजन्मभूमिः

ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା କି ନିର୍ବାଣପଦର ମଙ୍ଗଳାସନ, ତାହାର କୋମଳ ଶୟ୍ୟାସଦୃଶ ଆଶ୍ରୟ ନୁହେଁ? କିମ୍ବା ସେହିଠାରେ ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷ୍ମୀର ଜନ୍ମଭୂମି—ପରମାନନ୍ଦ ଓ ସତ୍ୟସୁଖର ମୂଳସ୍ଥାନ।

Verse 47

समतीतविमुक्तजंतुसंख्या क्रियते यत्र जनैः सुखोपविष्टैः । विलसद्द्युति सूक्ष्मशर्कराभिः स्ववपुःपातमहोत्सवाभिलाषैः

ସେଠାରେ ଲୋକେ ସୁଖରେ ବସିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଯେନେ ପୂର୍ବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଗଣାଯାଉଛି—ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବାଲୁକାକଣା ଦ୍ୱାରା—ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ କାଶୀରେ ଦେହପାତନ (ମୃତ୍ୟୁ) ମହୋତ୍ସବକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 48

स्कंद उवाच । अपर्णापरिवर्ण्येति पुरीं वाराणसीं मुने । पुनर्विज्ञापयामास काशीप्राप्त्यै पिनाकिनम्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ମୁନେ! ଏଭଳି ଭାବେ ବାରାଣସୀ ପୁରୀର ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ଅପର୍ଣ୍ଣା (ପାର୍ବତୀ) କାଶୀପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପିନାକିନ୍ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 49

श्रीपार्वत्युवाच । प्रमथाधिप सर्वेश नित्यस्वाधीनवर्तन । यथानंदवनं यायां तथा कुरु वरप्रद

ଶ୍ରୀ ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରମଥାଧିପ, ହେ ସର୍ବେଶ୍ୱର, ଯାହାଙ୍କ ଗତି ସଦା ସ୍ୱାଧୀନ! ହେ ବରପ୍ରଦ, ଏମିତି କରନ୍ତୁ ଯେ ମୁଁ ନନ୍ଦବନକୁ ଯାଇପାରିବି।

Verse 50

स्कन्द उवाच । जितपीयूषमाधुर्यां काशीस्तवनसुंदरीम् । अथाकर्ण्याहमुदितो गिरिशो गिरिजां गिरम्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—କାଶୀସ୍ତବରେ ସୁଶୋଭିତ, ଅମୃତମାଧୁର୍ୟକୁ ଜିତିଥିବା ଗିରିଜାଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି ଗିରୀଶ (ଶିବ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 51

श्रीदेवदेव उवाच । अयि प्रियतमे गौरि त्वद्वा गमृतसीकरैः । आप्यायितोस्मि नितरां काशीप्राप्त्यै यतेधुना

ଶ୍ରୀ ଦେବଦେବ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରିୟତମେ ଗୌରୀ! ତୁମ ବାଣୀର ଅମୃତବିନ୍ଦୁମାନେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଷ୍ଟ କରିଛି; ତେଣୁ ଏବେ କାଶୀପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ଯତ୍ନ କରିବି।

Verse 52

त्वं जानासि महादेवि मम यत्तन्महद्व्रतम् । अभुक्तपूर्वमन्येन वस्तूपाश्नामि नेतरत्

ହେ ମହାଦେବୀ! ତୁମେ ଜାଣ—ଏହା ମୋର ମହାବ୍ରତ: ଅନ୍ୟେ ପୂର୍ବେ ଭୋଗ କରିନଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ମାତ୍ର ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରେ; ନହେଲେ କେବେ ନୁହେଁ।

Verse 53

पितामहस्य वचनाद्दिवोदासे महीपतौ । धर्मेण शासति पुरीं क उपायो विधीयताम्

ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଯେତେବେଳେ ମହୀପତି ଦିବୋଦାସ ଧର୍ମରେ ପୁରୀକୁ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଏବେ କେଉଁ ଉପାୟ ବିଧାନ କରାଯାଉ?

Verse 54

कथं स राजा धर्मिष्ठः प्रजापालनतत्परः । वियोज्यते पुरः काश्या दिवोदासो महीपतिः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଜାପାଳନରେ ତତ୍ପର ସେଇ ମହୀପତି ଦିବୋଦାସଙ୍କୁ କାଶୀନଗରୀରୁ କିପରି ବିୟୋଗ କରାଯିବ?

Verse 55

अधर्मवर्तिनो यस्माद्विघ्नः स्यान्नेतरस्य तु । तस्मात्कं प्रेषयामीशे यस्तं काश्या वियोजयेत्

ଅଧର୍ମପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାତ୍ର ବିଘ୍ନ ଆସେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠଙ୍କୁ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ହେ ଈଶ୍ୱର, ମୁଁ ଏମିତି ଜଣକୁ ପଠାଇବି ଯେ ତାକୁ କାଶୀରୁ ବିୟୋଗ କରିଦେବ।

Verse 56

धर्मवर्त्मानुसरतां यो विघ्नं समुपाचरेत् । तस्यैव जायते विघ्नः प्रत्युत प्रेमवर्धिनि

ଧର୍ମପଥ ଅନୁସରଣକାରୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଯେ କେହି ବିଘ୍ନ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେହି ବିଘ୍ନ ତାହାର ଉପରେ ହିଁ ଜନ୍ମେ; ଶେଷେ ତାହା ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପ୍ରେମ ଓ ଦୃଢତାକୁ ଅଧିକ ବଢ଼ାଏ।

Verse 57

विनाच्छिद्रेण तं भूपं नोत्सादयितुमुत्सहे । मयैव हि यतो रक्ष्याः प्रिये धर्मधुरंधराः

ଦୋଷ ନ ମିଳିଲେ ମୁଁ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାଦନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; କାରଣ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ଧର୍ମର ଭାର ବହୁଥିବା ଧୁରନ୍ଧରମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ରକ୍ଷାର ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 58

न जरा तमतिक्रामेन्न तं मृत्युर्जिर्घांसति । व्याधयस्तं न बाधंते धर्मवर्त्मभृदत्रयः

ଜରା ତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେନାହିଁ; ମୃତ୍ୟୁ ତାକୁ ଘାତ କରିବାକୁ ଚାହେନାହିଁ। ବ୍ୟାଧିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ବାଧନ୍ତି ନାହିଁ—ସେ ଧର୍ମପଥଧାରୀ, ନିର୍ଭୟ।

Verse 59

इति संचिंतयन्देवो योगिनीचक्रमग्रतः । ददर्शातिमहाप्रौढं गाढकार्यस्य साधनम्

ଏପରି ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବା ଦେବ ଯୋଗିନୀଚକ୍ରର ସମ୍ମୁଖରେ, ସେ ଗାଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଉପାୟକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 60

अथ देव्या समालोच्य व्योमकेशो महामुने । योगिनीवृंदमाहूय जगौ वाक्यमिदं हरः

ତେବେ ଦେବୀଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, ହେ ମହାମୁନେ, ବ୍ୟୋମକେଶ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ଗଣକୁ ଡାକିଲେ; ଏବଂ ହର ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 61

सत्वरं यात योगिन्यो मम वाराणसीं पुरीम् । यत्र राजा दिवोदासो राज्यं धर्मेण शास्त्यलम्

ହେ ଯୋଗିନୀମାନେ, ସତ୍ୱରେ ମୋର ବାରାଣସୀ ପୁରୀକୁ ଯାଅ; ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ଦିବୋଦାସ ଧର୍ମାନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 62

स्वधर्मविच्युतः काशीं यथा तूर्णं त्यजेन्नृपः । तथोपचरत प्राज्ञा योगमायाबलान्विताः

ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଯୋଗିନୀମାନେ, ଯୋଗମାୟାବଳରେ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ ଏମିତି ଉପାୟ କର, ଯେ ରାଜା ସ୍ୱଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର କାଶୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁ।

Verse 63

यथा पुनर्नवीकृत्य पुरीं वाराणसीमहम् । इतः प्रयामि योगिन्यस्तथा क्षिप्रं विधीयताम्

ହେ ଯୋଗିନୀମାନେ, ଶୀଘ୍ର ଏମିତି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉ, ଯେ ମୁଁ ବାରାଣସୀ ପୁରୀକୁ ପୁନଃ ନବୀକୃତ କରି ଏଠାରୁ ପ୍ରୟାଣ କରିପାରିବି।

Verse 64

इति प्रसादमासाद्य शासनं शिरसा वहन् । कृतप्रणामो निर्यातो योगिनीनां गणस्ततः

ଏହିପରି ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ପାଇ, ଆଜ୍ଞାକୁ ଶିରୋଧାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପ୍ରଣାମ କରି ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ଗଣ ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 65

ययुराकाशमाविश्य मनसोप्य तिरंहसा । परस्परं भाषमाणा योगिन्यस्ता मुदान्विताः

ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେଇ ଯୋଗିନୀମାନେ ପରସ୍ପର କଥାହେଉଥିବାବେଳେ, ମନସମ ବେଗରେ ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 66

अद्य धन्यतराः स्मो वै देवदेवेन यत्स्वयम् । कृतप्रसादाः प्रहिताः श्रीमदानंदकाननम्

“ଆଜି ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ୍ୟ; କାରଣ ଦେବଦେବ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆମକୁ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଆନନ୍ଦ-କାନନକୁ ପ୍ରେରଣ କରିଛନ୍ତି।”

Verse 67

अद्य सद्यो महालाभावभूतां नोतिदुर्लभौ । त्रिनेत्रराजसंमानस्तथा काशी विलोकनम्

“ଆଜି ଆମେ ସତ୍ୱରେ ଦୁଇଟି ମହାଲାଭ ପାଇଲୁ; ତାଙ୍କ କୃପାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ—ତ୍ରିନେତ୍ର-ରାଜଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଏବଂ କାଶୀର ପବିତ୍ର ଦର୍ଶନ।”

Verse 68

इति मुदितमनाः स योगिनीनां निकुरंवस्त्वथमंदराद्रिकुंजात् । नभसि लघुकृतप्रयाणवेगो नयनातिथ्यमलंभयत्पुरीं ताम्

ଏପରି ଆନନ୍ଦିତମନା ସେଇ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ଦଳ ମନ୍ଦରାଦ୍ରିର କୁଞ୍ଜରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା; ଆକାଶରେ ଯାତ୍ରାବେଗକୁ ଲଘୁ କରି ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ତାହିଁ ପବିତ୍ର ପୁରୀର ନିର୍ମଳ ‘ନୟନାତିଥ୍ୟ’—ଅର୍ଥାତ୍ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦର୍ଶନ—ଲାଭ କଲେ।