Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 68
Devanagari script
स जीवति पुमान्योऽत्र बहुभिश्चोपजीव्यते । जीवन्मृतोथ विज्ञेयः पुरुषः स्वोदरंभरिः
Transliteration
sa jīvati pumānyo'tra bahubhiścopajīvyate | jīvanmṛtotha vijñeyaḥ puruṣaḥ svodaraṃbhariḥ
Translation
ଏହି ଲୋକରେ ସେଇ ପୁରୁଷ ନିଜେ ସତ୍ୟରେ ଜୀବନ୍ତ, ଯେ ଅନେକଙ୍କର ଆଧାର ହୁଏ। ଯେ କେବଳ ନିଜ ପେଟ ଭରିବାକୁ ବଞ୍ଚେ, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)
जीवतिlives
जीवति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular), परस्मैपदम्
पुमान्a man
पुमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुमांस्/पुमान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)
यःwho
यः:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (locative adverb: 'here')
बहुभिःby many (people)
बहुभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम् (Plural)
चand
च:
Samuccaya (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction: 'and')
उपजीव्यतेis supported/lived upon
उपजीव्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-जीव् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular), आत्मनेपदम्, कर्मणि-प्रयोगः (Passive)
जीवन्living
जीवन्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजीव् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्तः वर्तमान-कृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
मृतःdead
मृतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्तः भूतकृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अथthen/indeed
अथ:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्ययम् (particle: 'then/indeed')
विज्ञेयःshould be known (as)
विज्ञेयः:
Vidhi (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formतव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थे (gerundive: 'to be known'), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
पुरुषःa person
पुरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)
स्वोदरंभरिःone who fills only his own belly (selfish)
स्वोदरंभरिः:
Samjna/Predicate noun (संज्ञा)
TypeNoun
Rootस्व + उदरंभरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य उदरं भरति इति)
Speaker
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)
FAQs
A meaningful life is measured by how much one supports others; selfish living is spiritually lifeless.
The broader context is Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśīkhaṇḍa, though this verse teaches general dharma rather than naming a specific tīrtha.
No specific rite is prescribed; it gives an ethical standard supporting dāna and social responsibility.