Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 89

Devanagari script

कार्तिके वर्जयेत्तैलं कार्तिके वर्जये न्मधु । कार्तिके वर्जयेत्कांस्यं कार्तिके चापिसंधितम्

Transliteration

kārtike varjayettailaṃ kārtike varjaye nmadhu | kārtike varjayetkāṃsyaṃ kārtike cāpisaṃdhitam

Translation

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ତେଲ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; କାର୍ତ୍ତିକରେ ମଧୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। କାର୍ତ୍ତିକରେ କାଂସ୍ୟ (ଘଣ୍ଟାଧାତୁ) ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକରେ ସନ୍ଧିତ—ଅର୍ଥାତ୍ ମିଶ୍ରିତ/ସଂଯୁକ୍ତ ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

Word by Word

• कार्तिके: in (the month of) Kārtika
• कार्तिके: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; कालवाचक-प्रयोगः (in the month of Kārtika)

• वर्जयेत्: should avoid
• वर्जयेत्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: वर्ज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्

• तैलम्: oil
• तैलम्: कर्म (Karman/Object)
• Type: Noun
• Root: तैल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• कार्तिके: in Kārtika
• कार्तिके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; कालवाचकः

• वर्जयेत्: should avoid
• वर्जयेत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वर्ज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• मधु: honey
• मधु: कर्म
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• कार्तिके: in Kārtika
• कार्तिके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• वर्जयेत्: should avoid
• वर्जयेत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वर्ज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• कांस्यम्: bronze (vessel/metal)
• कांस्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कांस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• कार्तिके: in Kārtika
• कार्तिके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle; also/too)

• संधितम्: fermented/kept (prepared)
• संधितम्: कर्म (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: संधित (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्+धा धातोः क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम् (past passive participle)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A Kārttika-vratin in Kāśī, seated near a ghat with simple leaf-plate fare, refusing rich foods; temple spires and lamps in the background, suggesting disciplined abstinence.

Characters & Entities

• Kārttika
• Taila
• Madhu
• Kāṃsya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kārttika emphasizes austerity and purity; renunciation of certain comforts is treated as an offering to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tirtha is named; the verse is part of Kāśī Khaṇḍa’s Kārttika-vrata guidance.

What ritualistic prescription is mentioned?

Avoid oil, honey, bell-metal usage, and mixed/compounded preparations during Kārttika.