Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

Devanagari script

अविमुक्तेश्वरं लिंगं स्मृत्वा दूरगतोपि च । जन्मद्वयकृतात्पापात्क्षणादेव विमुच्यते

Transliteration

avimukteśvaraṃ liṃgaṃ smṛtvā dūragatopi ca | janmadvayakṛtātpāpātkṣaṇādeva vimucyate

Translation

ଦୂରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଦୁଇ ଜନ୍ମରେ କୃତ ପାପରୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷଣେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Word by Word

• अविमुक्तेश्वरम्: Avimukteśvara
• अविमुक्तेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अविमुक्त-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुष-समास

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• स्मृत्वा: having remembered
• स्मृत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive)

• दूर-गतः: gone far away
• दूर-गतः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दूर (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारय-समास (दूरः गतः)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि-भाव (even)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• जन्म-द्वय-कृतात्: from that done in two births
• जन्म-द्वय-कृतात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Adjective
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; तत्पुरुष-समास (द्वयोः जन्मनोः कृतम्)

• पापात्: from sin
• पापात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन

• क्षणात्: in a moment
• क्षणात्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; कालवाचक

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (indeed/just)

• विमुच्यते: is freed
• विमुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-मुच् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः ‘is released’

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukteśvara Liṅga

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee far from Kāśī closes the eyes and visualizes the Avimukteśvara liṅga; a subtle thread of light connects the heart to the Kāśī sanctum, burning away two-lifetime sins.

Characters & Entities

• Avimukteśvara
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Smaraṇa (remembrance) of the kṣetra-deity works beyond distance, purifying deep karmic residue.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Avimukta-kṣetra through its liṅga, Avimukteśvara, whose remembrance carries the kṣetra’s grace.

What ritualistic prescription is mentioned?

Smaraṇa (devotional recollection) of Avimukteśvara is the practice indicated.