Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 56
Devanagari script
विस्तीर्णहृदया योषा पुंश्चली निर्दया तथा । उद्भिन्नरोमहृदया पतिं हंति विनिश्चितम्
Transliteration
vistīrṇahṛdayā yoṣā puṃścalī nirdayā tathā | udbhinnaromahṛdayā patiṃ haṃti viniścitam
Translation
ଯାହାର ବକ୍ଷ ଅତ୍ୟଧିକ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ, ସେ ନାରୀ ଚଞ୍ଚଳ ଓ ନିର୍ଦୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯାହାର ବକ୍ଷରେ ଉଦ୍ଭିନ୍ନ ରୋମ ଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟେ ପତିଙ୍କୁ ନାଶ କରେ।
Word by Word
विस्तीर्णहृदयाbroad-hearted/broad-chested
विस्तीर्णहृदया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविस्तीर्ण (वि- + स्तॄ/स्तृ (धातु), क्त) + हृदय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (विस्तीर्णं हृदयम् यस्याः) (fem. nom. sg.)
योषाa woman
योषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृपद (woman)
पुंश्चलीunchaste; fickle with men
पुंश्चली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुं- (प्रातिपदिक) + चली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (पुंसु चलति/पुंषां प्रति चलनशीला) (fem. nom. sg.)
निर्दयाmerciless
निर्दया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर्- (उपसर्ग/पूर्वपद) + दया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.), 'without compassion'
तथाlikewise
तथा:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/also)
उद्भिन्नरोमहृदयाhaving bristling hair on the chest/heart-region
उद्भिन्नरोमहृदया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद्- (उपसर्ग) + भिद् (धातु), क्त + रोम (प्रातिपदिक) + हृदय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (उद्भिन्नं रोम हृदये/हृदयप्रदेशे यस्याः) (fem. nom. sg.)
पतिम्husband
पतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्म (m. acc. sg.)
हंतिkills
हंति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; 'kills/strikes'
विनिश्चितम्certainly
विनिश्चितम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि- (उपसर्ग) + नि- (उपसर्ग) + चि (धातु)
Formअव्ययीभाव/क्रियाविशेषणरूपेण क्त-प्रत्ययान्तं (past participle used adverbially): 'certainly/decidedly'
Speaker
Skanda
Visual Art Cues
Scene: A stark moral tableau: the ‘broad chest’ and ‘bristling hair’ are rendered symbolically (e.g., exaggerated lines), with a threatened household lamp to signify danger to marital stability.
Characters & Entities
K
Kāśī (Vārāṇasī)FAQs
It reflects the genre of ariṣṭa-lakṣaṇa, using traditional omens to caution about conduct and household stability.
Kāśī is the overarching sacred setting, but this verse itself is not tīrtha-specific.
None.