Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40
Devanagari script
शंखावर्तो भगो यस्याः सा गर्भमिह नेच्छति । चिपिटः खर्पराकारः किंकरी पददो भगः
Transliteration
śaṃkhāvarto bhago yasyāḥ sā garbhamiha necchati | cipiṭaḥ kharparākāraḥ kiṃkarī padado bhagaḥ
Translation
ଯାହାର ଯୋନି ଶଙ୍ଖ ପରି ଆବର୍ତ୍ତମୟ, ସେ ଏଠାରେ ଗର୍ଭ ଇଚ୍ଛା କରେନାହିଁ—ଏମିତି କୁହାଯାଏ। ଯାହା ଚପଟ, ପାତ୍ରାକାର, ତାହା ‘ଦାସୀଭାବ’ ଦେଇଥାଏ; ପାଦାକାର ମଧ୍ୟ ତଦ୍ରୂପ ଅଶୁଭ।
Word by Word
शंखावर्तःspiral like a conch
शंखावर्तः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootशङ्ख-आवर्त (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (शङ्खस्य आवर्त इव)
भगःvulva/yoni (here: female organ)
भगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यस्याःof whom/whose
यस्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गर्भम्pregnancy, conception
गर्भम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
नnot
न:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
इच्छतिdesires, wants
इच्छति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√इष् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
चिपिटःflat, depressed
चिपिटः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootचिपिट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
खर्पराकारःshaped like a skull/bowl (kharpara)
खर्पराकारः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootखर्पर-आकार (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (खर्परस्य आकारः इव)
किंकरीfemale servant/attendant
किंकरी:
Karta
TypeNoun
Rootकिंकरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पददःfoot-giving; one who gives footing/support
पददः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootपदद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पदं ददाति इति—नामधात्वर्थ/बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः)
भगःyoni/vulva
भगः:
Karta
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A symbolic diagrammatic presentation: conch-spiral (śaṅkhāvarta), bowl (kharpara), and footprint motifs shown as abstract icons beside a manuscript, indicating classifications and their supposed outcomes.
Characters & Entities
S
SkandaA
AgastyaK
Kāśī (Vārāṇasī)FAQs
It is a traditional predictive description (lakṣaṇa-śāstra style) included in Purāṇic narration, not a direct instruction on worship or pilgrimage.
None is mentioned in this verse.
None.