Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 130

Devanagari script

चतुर्वेदेश्वरश्चैष चतुर्वेदधरो विधिः । लभेद्यद्वीक्षणाद्विप्रो वेदाध्ययनजं फलम्

Transliteration

caturvedeśvaraścaiṣa caturvedadharo vidhiḥ | labhedyadvīkṣaṇādvipro vedādhyayanajaṃ phalam

Translation

ଇନି ହେଉଛନ୍ତି ଚତୁର୍ବେଦଙ୍କ ଈଶ୍ୱର—ଚତୁର୍ବେଦଧାରୀ ବିଧାତା ବ୍ରହ୍ମା। ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କଲେ ମାତ୍ରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦାଧ୍ୟୟନଜନିତ ଫଳ ପାଏ।

Word by Word

• चतुर्-वेद-ईश्वरः: lord of the four Vedas
• चतुर्-वेद-ईश्वरः: Karta/Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + वेद (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (चतुर्णां वेदानां ईश्वरः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Conjunction
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (and)

• एषः: this
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• चतुर्-वेद-धरः: bearer of the four Vedas
• चतुर्-वेद-धरः: Predicate nominative (विधेय)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + वेद (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (चतुर्णां वेदानां धरः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विधिः: Brahmā (Vidhि)
• विधिः: Apposition (समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (ब्रह्मा/विधाता)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• यत्: that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (that which)

• वीक्षणात्: from seeing
• वीक्षणात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: वीक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थ (from/by the act of seeing)

• विप्रः: a brāhmaṇa
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वेद-अध्ययन-जम्: born of Vedic study
• वेद-अध्ययन-जम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + अध्ययन (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (वेदाध्ययनात् जातम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (फलम्)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Caturvedeśvara / Caturvedadhara (Brahmā-darśana)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A shrine-image of Brahmā, radiant and composed, bearing the four Vedas; a brāhmaṇa pilgrim stands with folded hands, receiving by mere sight the fruit of Vedic study.

Characters & Entities

• Brahmā (Vidhi)
• Four Vedas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a supreme tīrtha, darśana (sacred seeing) can confer Vedic merit, showing grace as a complement to learning.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Kāśī locale where Brahmā (Vidhi), ‘bearer of the four Vedas,’ is to be beheld; the verse emphasizes the darśana-phala within Kāśī’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (vīkṣaṇa)—reverent beholding of Brahmā—is presented as the efficacious act yielding Vedic-study fruit.