Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

Devanagari script

करौ तत्कौतुककरौ मनो मनति नापरम् । शिवसात्कृत्यपेयानि पीयते तेन सद्धिया

Transliteration

karau tatkautukakarau mano manati nāparam | śivasātkṛtyapeyāni pīyate tena saddhiyā

Translation

ତାହାର ହାତ ତାହିଁ ସେବାରେ ମାତ୍ର ଆନନ୍ଦ ପାଏ; ମନ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବେ ନାହିଁ। ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିରେ ସେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଅର୍ପିତ ହୋଇ ପ୍ରସାଦ ହୋଇଥିବା ପାନୀୟକୁ ମାତ୍ର ପାନ କରେ।

Word by Word

• करौ: (two) hands
• करौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचनम्

• तत्-कौतुक-करौ: doing that (same) eager act / that playful act
• तत्-कौतुक-करौ: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कौतुक (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचनम्; तत्पुरुषः (तत्-कौतुकं कुर्वन्तौ)

• मनः: mind
• मनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्

• मनति: thinks/reflects
• मनति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• अपरम्: anything else
• अपरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्

• शिव-सात्कृत्य-पेयानि: drinkables made as (offered/turned into) Shiva
• शिव-सात्कृत्य-पेयानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + सात्कृत्य (कृदन्त; सात् + कृ (धातु) + ल्यप्) + पेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचनम्; तत्पुरुषः (शिवं सात्कृत्य यानि पेयानि)

• पीयते: is drunk
• पीयते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)

• तेन: by him/therefore
• तेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचनम्

• सत्-धिया: with right understanding
• सत्-धिया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचनम्; कर्मधारयः (साध्वी धिः)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer (unspecified in excerpt)

Visual Art Cues

Scene: A devotee in Kāśī offers water/milk to a Śiva-liṅga; afterward he drinks the sanctified remainder with reverence, hands still in service, mind absorbed.

Characters & Entities

• Śiva
• Kāśī (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion integrates body and mind: service with the hands and exclusive remembrance with the mind.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the implied setting where daily life is modeled as continuous Śiva-centered worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Consuming only what is sanctified by offering to Śiva (naivedya/prasāda principle).