विश्वेश्वरो यत्र न तत्र चित्रं धर्मार्थकामामृतरूपरूपः । स्वरूपरूपः स हि विश्वरूपस्तस्मान्न काशी सदृशी त्रिलोकी
viśveśvaro yatra na tatra citraṃ dharmārthakāmāmṛtarūparūpaḥ | svarūparūpaḥ sa hi viśvarūpastasmānna kāśī sadṛśī trilokī
ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ—ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଏବଂ ଅମୃତସମ ମୋକ୍ଷଦାନ ସ୍ୱସ୍ୱରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ। ସେ ହିଁ ସ୍ୱରୂପରୂପ, ବିଶ୍ୱରୂପ; ତେଣୁ ତ୍ରିଲୋକରେ କାଶୀ ସଦୃଶ ନଗରୀ ନାହିଁ।
Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa dialogue context)
Tirtha: Viśveśvara-kṣetra (Kāśī)
Type: kshetra
Listener: Naimiṣāraṇya sages
Scene: Viśveśvara as cosmic form subtly emerging from the Kāśī liṅga: within Him appear Dharma, Artha, Kāma, and Mokṣa as luminous personifications; the cityscape of Kāśī glows as a tri-loka jewel.
The presence of Viśveśvara (Śiva) is the theological reason Kāśī grants both worldly goods and the immortal fruit of liberation.
Kāśī, specifically the domain of Viśveśvara (the Viśveśvara/Viśvanātha shrine tradition).
No explicit ritual is stated; the verse is a doctrinal praise of Viśveśvara’s presence as the source of Kāśī’s fruits.