Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 36

Devanagari script

गंगां गच्छति यस्त्वेको यस्तु भक्त्यानुमोदयेत् । तयोस्तुल्यफलं प्राहुर्भक्तिरेवात्र कारणम्

Transliteration

gaṃgāṃ gacchati yastveko yastu bhaktyānumodayet | tayostulyaphalaṃ prāhurbhaktirevātra kāraṇam

Translation

ଏକଜଣ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଏ, ଅନ୍ୟଜଣ (ଯାଇପାରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ) ଭକ୍ତିରେ ଅନୁମୋଦନ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ—ଦୁହିଁଙ୍କର ଫଳ ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କାରଣ ଏଠାରେ ଭକ୍ତି ହିଁ ମୂଳ କାରଣ।

Word by Word

• गङ्गाम्: to Ganga
• गङ्गाम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Acc. sg.)

• गच्छति: goes
• गच्छति: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट् (present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन (3rd sg.)

• यः: who
• यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. sg.)

• तु: but, and
• तु: Nipāta (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अन्वयार्थक-निपात (contrastive particle)

• एकः: alone, one
• एकः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. sg.)

• यः: who
• यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. sg.)

• तु: but/and
• तु: Nipāta
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karaṇa (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया एकवचन (Instr. sg.)

• अनुमोदयेत्: should approve/rejoice in (another's act)
• अनुमोदयेत्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: अनु + मुद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन (3rd sg.)

• तयोः: of the two
• तयोः: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; षष्ठी/सप्तमी द्विवचन (Gen./Loc. du.; here Gen. du.)

• तुल्य: equal
• तुल्य: Samāsa-aṅga
• Type: Adjective
• Root: तुल्य (प्रातिपदिक)
• Form: प्रातिपदिक (compound member)

• फलम्: equal result
• फलम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.); समासः: तुल्य-फलम् (कर्मधारयः: 'तुल्यं फलम्')

• प्राहुः: they say, declare
• प्राहुः: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह् (धातु)
• Form: लिट् (perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष बहुवचन (3rd pl.)

• भक्तिः: devotion
• भक्तिः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. sg.)

• एव: alone, indeed
• एव: Nipāta (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपात

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Context)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb: here)

• कारणम्: cause, reason
• कारणम्: Karta (Subject/Complement)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī or internal interlocutor (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Two devotees: one walking toward the Gaṅgā ghāṭa with staff and waterpot; another at home with folded hands, eyes moist with devotion, joyfully blessing the pilgrim. A subtle radiance links them, signifying equal fruit through bhakti.

Characters & Entities

• Gaṅgā
• Bhakti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion is paramount: sincere appreciative participation (anumodana) can match the merit of physically reaching the tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṅgā is the tīrtha in view; the verse also universalizes access to her merit through bhakti.

What ritualistic prescription is mentioned?

Anumodana—devoutly rejoicing in and endorsing Gaṅgā pilgrimage—is presented as a valid merit-bearing practice.