Adhyaya 27

Verse 1

स्कंद उवाच । वाराणसीति प्रथितं यथा चानंदकाननम् । तथा च कथयामीह देवदेवेनभाषितम्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ଯେପରି ଏହା ‘ବାରାଣସୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେପରି ‘ଆନନ୍ଦକାନନ’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ; ଦେବଦେବ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏଠାରେ ସେହିପରି ଯଥାର୍ଥ କଥାଏ କହୁଛି।

Verse 2

ईश्वर उवाच । निशामय महाबाहो विष्णो त्रैलोक्यसुंदर । प्राप्तं वाराणसीत्याख्यामविमुक्तं यथा तथा

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ମହାବାହୁ ବିଷ୍ଣୁ, ତ୍ରିଲୋକସୁନ୍ଦର! ଶୁଣ; ଏହି କ୍ଷେତ୍ର କିପରି ‘ବାରାଣସୀ’ ନାମ ପାଇଲା ଏବଂ କିପରି ‘ଅବିମୁକ୍ତ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 3

निर्दग्धान्सागराञ्छ्रुत्वा कपिलक्रोधवह्निना । अश्वमेधाश्वसंयुक्तान्पूर्वजान्स्वान्भगीरथः

କପିଳଙ୍କ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ—ଅଶ୍ୱମେଧର ଅଶ୍ୱ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ—ନିଜ ପୂର୍ବଜ ସାଗରମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଭଗୀରଥ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।

Verse 4

सूर्यवंशे महातेजा राजा परमधार्मिकः । आरिराधयिषुर्गंगां तपसे कृतनिश्चयः

ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶରେ ଏକ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ପରମଧାର୍ମିକ ରାଜା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।

Verse 5

हिमवंतं नगश्रेष्ठममात्य न्यस्तराज्यधूः । जगाम यशसां राशिरुद्दिधीर्षुः पितामहान्

ରାଜ୍ୟଭାର ଅମାତ୍ୟଙ୍କୁ ସମର୍ପି, ଯଶର ଭଣ୍ଡାର ସମ ତିନି ପିତାମହମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିମବନ୍ତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।

Verse 6

ब्रह्मशापाग्निनिर्दग्धान्महादुर्गतिगानपि । विना त्रिमार्गगां विष्णो को जंतूंस्त्रिदिवं नयेत्

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ, ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଗତିରେ ପତିତ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ହେ ବିଷ୍ଣୁ—ତ୍ରିମାର୍ଗଗା ଗଙ୍ଗା ବିନା କିଏ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇପାରିବ?

Verse 7

ममैव सा परामूर्तिस्तोयरूपा शिवात्मिका । ब्रह्मांडानामनेकानामाधारः प्रकृतिः परा

ସେ (ଗଙ୍ଗା) ମୋର ନିଜ ପରମ ମୂର୍ତ୍ତି—ଜଳରୂପା ଓ ଶିବାତ୍ମିକା। ସେ ପରା ପ୍ରକୃତି, ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆଧାର-ଆଶ୍ରୟ।

Verse 8

शुद्धविद्यास्वरूपा च त्रिशक्तिः करुणात्मिका । आनंदामृतरूपा च शुद्धधर्मस्वरूपिणी

ସେ ଶୁଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟାର ସ୍ୱରୂପ; ତ୍ରିଶକ୍ତି, କରୁଣାତ୍ମିକା। ସେ ଆନନ୍ଦାମୃତରୂପା ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଧର୍ମର ସ୍ୱରୂପିଣୀ।

Verse 9

यामेतां जगतां धात्रीं धारयामि स्वलीलया । विश्वस्य रक्षणार्थाय परब्रह्मस्वरूपिणीम्

ଏହି ଜଗତମାନଙ୍କର ଧାତ୍ରୀକୁ ମୁଁ ମୋର ଲୀଳାଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରେ—ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷାର୍ଥେ—ସେ ପରବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପିଣୀ।

Verse 10

त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि पुण्यक्षेत्राणि यानि च । सर्वत्र सर्वे ये धर्माः सर्वयज्ञाः सदक्षिणाः

ତ୍ରିଲୋକରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି ଓ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି—ସର୍ବତ୍ରର ସମସ୍ତ ଧର୍ମଫଳ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାସହିତ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ—

Verse 11

तपांसि विष्णो सर्वाणि श्रुतिः सांगा चतुर्विधा । अहं च त्वं च कश्चापि देवतानां गणाश्च ये

ହେ ବିଷ୍ଣୁ! ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା, ସାଙ୍ଗ ଚତୁର୍ବିଧ ଶ୍ରୁତି (ଚାରି ବେଦ); ମୁଁ ଓ ତୁମେ ଓ ଯେ କେହି; ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଗଣ—

Verse 12

पुरुषार्थाश्च सर्वे वै शक्तयो विविधाश्च याः । गंगायां सर्व एवैते सूक्ष्मरूपेण संस्थिताः

ମନୁଷ୍ୟଜୀବନର ସମସ୍ତ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶକ୍ତି—ଏ ସବୁ ଗଙ୍ଗାରେ ସୂକ୍ଷ୍ମରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 13

स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वक्रतुषु दीक्षितः । चीर्णसर्वव्रतः सोपि यस्तु गंगां निषेवते

ଯେ ଭକ୍ତିଭାବେ ଗଙ୍ଗାକୁ ନିଷେବନ କରେ, ସେ ଯେନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଛି, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇଛି ଓ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିଛି।

Verse 14

तपांसि तेन तप्तानि सर्वदानप्रदः स च । स प्राप्त योगनियमो यस्तु गंगां निषेवते

ଯେ ଭକ୍ତିଭାବେ ଗଙ୍ଗାକୁ ନିଷେବନ କରେ, ତାହାଦ୍ୱାରା ଯେନ ସମସ୍ତ ତପ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେ ସମସ୍ତ ଦାନର ଦାତା ହୁଏ ଓ ଯୋଗନିୟମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 15

सर्ववर्णाश्रमेभ्यश्च वेदविद्भ्यश्च वै तथा । शास्त्रार्थपारगेभ्यश्च गंगास्नायी विशिष्यते

ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମୀ, ବେଦବିଦ୍ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପାରଗମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।

Verse 16

मनोवाक्कायजैर्दोषैर्दुष्टो बहुविधैरपि । वीक्ष्य गंगां भवेत्पूतः पुरुषो नात्र संशयः

ମନ, ବାକ୍ ଓ କାୟାଜନିତ ବହୁବିଧ ଦୋଷରେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖିଲେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 17

कृते सर्वत्र तीर्थानि त्रेतायां पुष्करं परम् । द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं कलौ गंगैव केवलम्

କୃତଯୁଗରେ ସର୍ବତ୍ର ତୀର୍ଥ ରହେ; ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ପୁଷ୍କର ପରମ ତୀର୍ଥ। ଦ୍ୱାପରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରଧାନ; କଳିଯୁଗରେ ତୁ କେବଳ ଗଙ୍ଗାହିଁ ପରମ ତୀର୍ଥାଶ୍ରୟ।

Verse 18

पूर्वजन्मांतराभ्यास वासनावशतो हरे । गंगातीरे निवासः स्यान्मदनुग्रहतः परात्

ହେ ହରି! ପୂର୍ବଜନ୍ମାନ୍ତରର ଅଭ୍ୟାସଜନିତ ବାସନାବଳରେ, ଏବଂ ମୋର ପରମ ଅନୁଗ୍ରହ-କୃପାରୁ, ଗଙ୍ଗାତୀରେ ନିବାସ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 19

ध्यानं कृते मोक्षहेतुस्त्रेतायां तच्च वै तपः । द्वापरे तद्द्वयं यज्ञाः कलौ गंगैव केवलम्

କୃତଯୁଗରେ ଧ୍ୟାନ ମୋକ୍ଷହେତୁ; ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ଦ୍ୱାପରେ ଉଭୟ ଯଜ୍ଞରୂପେ ଫଳେ; କଳିଯୁଗରେ କେବଳ ଗଙ୍ଗାହିଁ ମୋକ୍ଷୋପାୟ।

Verse 20

यो देहपतनाद्यावद्गंगातीरं न मुंचति । स हि वेदांतविद्योगी ब्रह्मचर्यव्रती सदा

ଯେ ଦେହପତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଙ୍ଗାତୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରେନାହିଁ, ସେହି ନିଶ୍ଚୟ ଵେଦାନ୍ତବିଦ୍ ଯୋଗୀ ଏବଂ ସଦା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟବ୍ରତୀ।

Verse 21

कलौ कलुषचित्तानां परद्रव्यरतात्मनाम् । विधिहीनक्रियाणां च गतिर्गंगा विना नहि

କଳିଯୁଗରେ ଯାହାଙ୍କ ଚିତ୍ତ କଳୁଷିତ, ଯେମାନେ ପରଧନରେ ଆସକ୍ତ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ କ୍ରିୟା ବିଧିହୀନ—ଗଙ୍ଗା ବିନା ତାଙ୍କର ସଦ୍ଗତି ନାହିଁ।

Verse 22

अलक्ष्मीः कालकर्णी च दुःस्वप्नो दुर्विचिंतितम् । गंगागंगेति जपनात्तानि नोपविशंति हि

ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ, କାଳକର୍ଣୀ, ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା—‘ଗଙ୍ଗା ଗଙ୍ଗା’ ଜପ କଲେ ସେମାନେ କେବେ ଧରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 23

गंगा हि सर्वभूतानामिहामुत्र फलप्रदा । भावानुरूपतो विष्णो सदा सर्वजगद्धिता

ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଭାବାନୁରୂପେ ଫଳ ଦେଇ ସେ ସଦା ସର୍ବଜଗତର ହିତ କରନ୍ତି।

Verse 24

यज्ञ दान तपो योग जपाः सनियमा यमाः । गंगासेवासहस्रांशं न लभंते कलौ हरे

ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ଯୋଗ, ଜପ, ନିୟମ ଓ ଯମ—ହେ ହରେ, କଳିଯୁଗରେ ଏମାନେ ଗଙ୍ଗାସେବାର ପୁଣ୍ୟର ସହସ୍ରାଂଶ ମଧ୍ୟ ପାଉନାହାନ୍ତି।

Verse 25

किमष्टांगेन योगेन किं तपोभिः किमध्वरैः । वास एव हि गंगायां ब्रह्मज्ञानस्य कारणम्

ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗରେ କ’ଣ, ତପସ୍ୟାରେ କ’ଣ, ଯଜ୍ଞରେ କ’ଣ? ଗଙ୍ଗାତୀରେ କେବଳ ବାସ କରିବା ମାତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର କାରଣ ହୁଏ।

Verse 26

अपि दूरस्थितस्यापि गंगामाहात्म्यवेदिनः । अयोग्यस्यापि गोविंदभक्त्या गंगा प्रसीदति

ଦୂରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଗଙ୍ଗାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଜାଣେ, ସେ ଅଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗୋବିନ୍ଦଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 27

श्रद्धा धर्मः परः सूक्ष्मः श्रद्धा ज्ञानं परं तपः । श्रद्धा स्वर्गश्च मोक्षश्च श्रद्धया सा प्रसीदति

ଶ୍ରଦ୍ଧା ହିଁ ପରମ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧର୍ମ; ଶ୍ରଦ୍ଧା ହିଁ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଓ ପରମ ତପ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ହିଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେ ଦିବ୍ୟଶକ୍ତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କୃପା କରନ୍ତି।

Verse 28

अज्ञानरागलोभाद्यैः पुंसां संमूढचेतसाम् । श्रद्धा न जायते धर्मे गंगायां च विशेषतः

ଅଜ୍ଞାନ, ରାଗ, ଲୋଭ ଆଦିରେ ଯାହାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ମୋହିତ, ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜନ୍ମେ ନାହିଁ—ବିଶେଷତଃ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରତି ତ ନୁହେଁ।

Verse 29

बहिः स्थितं जलंयद्वन्नारिकेलांतरे स्थितम् । तथा ब्रह्मांडबाह्यस्थं परब्रह्मांबु जाह्नवी

ଯେପରି ଜଳ ବାହାରେ ଅଛି ବୋଲି ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ନାଡ଼ିଆ ଭିତରେ ରହେ; ସେପରି ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ପରବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଅମୃତଜଳ—ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପାରେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ମଧ୍ୟ ବିରାଜିତ।

Verse 30

गंगालाभात्परो लाभः क्वचिदन्यो न विद्यते । तस्माद्गंगामुपासीत गंगैव परमः पुमान्

ଗଙ୍ଗାଲାଭଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭ କେଉଁଠି ନାହିଁ। ତେଣୁ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଉପାସନା କର—ଗଙ୍ଗା ହିଁ ପରମ ପୁରୁଷ, ପରମ ଆଶ୍ରୟ।

Verse 31

शक्तस्य पंडितस्यापि गुणिनो दानशीलिनः । गंगास्नानविहीनस्य हरे जन्म निरर्थकम्

ହେ ହରି! ସମର୍ଥ, ପଣ୍ଡିତ, ଗୁଣବାନ ଓ ଦାନଶୀଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ବିନା ଥିଲେ ତାହାର ମାନବଜନ୍ମ (ଏଠି) ନିରର୍ଥକ ହୁଏ।

Verse 32

वृथा कुल वृथा विद्या वृथा यज्ञा वृथातपः । वृथा दानानि तस्येह कलौ गंगां न यो भजेत्

କଳିଯୁଗରେ ଯେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଭଜେ ନାହିଁ, ତାହାର କୁଳ, ବିଦ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ, ତପ ଓ ଦାନ—ସବୁ ଏଠାରେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ।

Verse 33

गुणवत्पात्रपूजायां न स्याद्वै तादृशं फलम् । यथा गंगाजलस्नान पूजने विधिना फलम्

ଗୁଣବତ୍ ପାତ୍ରର ପୂଜାରେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ; ଯେପରି ବିଧିପୂର୍ବକ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ସେହି ଜଳରେ ପୂଜନ କଲେ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 34

ममतेजोग्निगर्भेयं ममवीर्यातिसंवृता । दाहिका सर्वदोषाणां सर्वपापविनाशिनी

ଏହି (ଗଙ୍ଗା) ମୋର ତେଜୋମୟ ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିତ, ମୋର ପରମ ବୀର୍ୟଶକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ସେ ସମସ୍ତ ଦୋଷକୁ ଦହେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ବିନାଶ କରେ।

Verse 35

स्मरणादेव गंगायाः पापसंघातपंजरम् । शतधा भेदमायाति गिरिर्वज्रहतो यथा

କେବଳ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ପାପମାନଙ୍କର ପିଞ୍ଜରା-ସଦୃଶ ସଂଘାତ ଶତଧା ଭଙ୍ଗ ହୁଏ—ଯେପରି ବଜ୍ରାଘାତରେ ପର୍ବତ।

Verse 36

गंगां गच्छति यस्त्वेको यस्तु भक्त्यानुमोदयेत् । तयोस्तुल्यफलं प्राहुर्भक्तिरेवात्र कारणम्

ଏକଜଣ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଏ, ଅନ୍ୟଜଣ (ଯାଇପାରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ) ଭକ୍ତିରେ ଅନୁମୋଦନ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ—ଦୁହିଁଙ୍କର ଫଳ ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କାରଣ ଏଠାରେ ଭକ୍ତି ହିଁ ମୂଳ କାରଣ।

Verse 37

गच्छंस्तिष्ठञ्जपन्ध्यान्भुंजञ्जाग्रत्स्वपन्वदन् । यः स्मरेत्सततं गंगां स हि मुच्येत बंधनात्

ଚାଲୁଥିବାବେଳେ କିମ୍ବା ଦାଁଡି, ଜପ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ କରି, ଭୋଜନ କରି, ଜାଗି, ଶୁଇ କିମ୍ବା କଥା କହି—ଯେ ସଦା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ସ୍ମରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 38

पितॄनुद्दिश्य योभक्त्या पायसं मधुसंयुतम् । गुडसर्पिस्तिलैःसार्धं गंगांभसि विनिक्षिपेत्

ଯେ ଭକ୍ତିସହ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ମଧୁମିଶ୍ରିତ ପାୟସକୁ ଗୁଡ଼, ଘିଅ ଓ ତିଳ ସହିତ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ପ୍ରବଳ ପିତୃତର୍ପଣ କରେ।

Verse 39

तृप्ता भवंति पितरस्तस्य वर्षशतं हरे । यच्छंति विविधान्कामान्परितुष्टाः पितामहाः

ହେ ହରି! ତାହାର ପିତୃମାନେ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି; ପରିତୁଷ୍ଟ ପିତାମହମାନେ ତାକୁ ବିଭିନ୍ନ କାମ୍ୟ ବର ଦିଅନ୍ତି।

Verse 40

लिंगे संपूजिते सर्वमर्चितं स्याज्जगद्यथा । गंगास्नानेन लभते सर्वतीर्थफलं तथा

ଯେପରି ଲିଙ୍ଗକୁ ସମ୍ୟକ୍ ସମ୍ପୂଜା କଲେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ପୂଜିତ ହେଲା ପରି ହୁଏ, ସେପରି ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନରେ ସର୍ବ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 41

गंगायां तु नरः स्नात्वा यो लिंगं नित्यमर्चति । एकेन जन्मना मुक्तिं परां प्राप्नोति स ध्रुवम्

ଯେ ନର ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି ନିତ୍ୟ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚନା କରେ, ସେ ଏକ ଜନ୍ମରେ ନିଶ୍ଚୟ ପରମ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

Verse 42

अग्निहोत्रं च यज्ञाश्च व्रतदानतपांसि च । गंगायां लिंगपूजायाः कोट्यंशेनापि नो समाः

ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ, ଦାନ ଓ ତପ—ଏସବୁ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାରେ ଲିଙ୍ଗପୂଜାର କୋଟ୍ୟଂଶ ସମାନ ନୁହେଁ।

Verse 43

गंगां गंतुं विनिश्चित्य कृत्वा श्राद्धादिकं गृहे । स्थितस्य सम्यक्संकल्पात्तस्य नंदंति पूर्वजाः

ଗଙ୍ଗାକୁ ଯିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଘରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କର୍ମ କଲେ—ତାହାର ସମ୍ୟକ୍ ସଙ୍କଳ୍ପମାତ୍ରରେ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 44

पापानि च रुदंत्याशु हा क्व यास्याम इत्यलम् । लोभमोहादिभिः सार्धं मंत्रयंति पुनःपुनः

ପାପମାନେ ଶୀଘ୍ର ରୋଦନ କରନ୍ତି—‘ହାୟ! ଏବେ ଆମେ କେଉଁଠି ଯିବୁ?’; ଲୋଭ-ମୋହ ଆଦି ସହ ମିଶି ପୁନଃପୁନଃ ଯୋଜନା କରନ୍ତି।

Verse 45

यथा न गंगां यात्येष तथा विघ्नं प्रकुर्महे । गंगां गतो यथा चैष न उच्छित्तिं विधास्यति

‘ଏହି ଲୋକ ଗଙ୍ଗାକୁ ନଯାଉ ଭଳି ବିଘ୍ନ କରିବା; ଯଦି ଗଲେ ମଧ୍ୟ ଆମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ ନ ହେଉ’—ଏମିତି ସେମାନେ ଯୋଜନା କରନ୍ତି।

Verse 46

गृहाद्गंगावगाहार्थं गच्छतस्तु पदेपदे । निराशानि व्रजंत्येव पापान्यस्य शरीरतः

ଘରୁ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କରିବା ସହିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ପାପମାନେ ନିରାଶ ହୋଇ ଚାଲିଯାନ୍ତି।

Verse 47

पूर्वजन्मकृतैः पुण्यैस्त्यक्त्वा लोभादिकं हरे । व्युदस्य सर्वविघ्नौघान्गंगां प्राप्नोति पुण्यवान्

ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟବଳେ ପୁଣ୍ୟବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଲୋଭାଦିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନସମୂହକୁ ଦୂର କରି, ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 48

अनुषंगेण मौल्येन वाणिज्येनापि सेवया । कामासक्तोपि वा मर्त्यो गंगास्नातो दिवं व्रजेत्

ଅନୁଷଙ୍ଗରେ, ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ, ବାଣିଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ସେବା ଦ୍ୱାରା—କାମାସକ୍ତ ମର୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇପାରେ।

Verse 49

अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहनो हि यथा दहेत् । अनिच्छयापि संस्नाता गंगा पापं तथा दहेत्

ଯେପରି ଅନିଚ୍ଛାରେ ସ୍ପର୍ଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଦହେ, ସେପରି ଅନିଚ୍ଛାରେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ପାପକୁ ଦହିଦିଏ।

Verse 50

तावद्धमति संसारे यावद्गंगां न सेवते । संसेव्य गंगां नो जंतुर्भवक्लेशं प्रपश्यति

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବ ଗଙ୍ଗାସେବା କରେନାହିଁ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସଂସାରରେ କଷ୍ଟ ପାଏ; ଗଙ୍ଗାକୁ ସେବିଲେ ପୁଣି ଭବକ୍ଲେଶ ଦେଖେନାହିଁ।

Verse 51

यो गंगांभसि निस्नातो भक्त्या संत्यक्तसंशयः । मनुष्यचर्मणा नद्धः स देवो नात्र संशयः

ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ସନ୍ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟଚର୍ମ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବସ୍ୱରୂପ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 52

गंगास्नानार्थमुद्युक्तो मध्येमार्गं मृतो यदि । गंगास्नानफलं सोपि तदाप्नोति न संशयः

ଯେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କରି ମାର୍ଗମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 53

माहात्म्यं ये च गंगायाः शृण्वंति च पठंति च । तेप्यशेषैर्महापापैर्मुच्यंते नात्र संशयः

ଯେମାନେ ଗଙ୍ଗାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି ଏବଂ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ମହାପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 54

दुर्बुद्धयो दुराचारा हैतुका बहुसंशयाः । पश्यंति मोहिता विष्णो गंगामन्य नदीमिव

ହେ ବିଷ୍ଣୁ! ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ଦୁରାଚାର, ତର୍କପ୍ରିୟ ଓ ବହୁ ସନ୍ଦେହଯୁକ୍ତ ଲୋକେ ମୋହିତ ହୋଇ ଗଙ୍ଗାକୁ ଅନ୍ୟ ନଦୀ ପରି ଦେଖନ୍ତି।

Verse 55

जन्मांतरकृतैर्दानैस्तपोभिर्नियमैर्व्रतैः । इह जन्मनि गंगायां नृणां भक्तिः प्रजायते

ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କରା ଦାନ, ତପ, ନିୟମ ଓ ବ୍ରତର ଫଳରୁ ଏହି ଜନ୍ମରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମନରେ ଗଙ୍ଗାପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଜନ୍ମେ।

Verse 56

गंगाभक्तिमतामर्थे महेंद्रादि पुरेषु च । हर्म्याणि रम्यभोगानि निर्मितानि स्वयंभुवा

ଗଙ୍ଗାଭକ୍ତମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବପୁରୀମାନେ ସ୍ୱୟଂଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା) ରମ୍ୟ ଭୋଗ ସହିତ ଭବ୍ୟ ପ୍ରାସାଦମାନ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି।

Verse 57

सिद्धयः सिद्धिलिंगानि स्पर्शलिंगान्यनेकशः । प्रासादा रत्नरचिताश्चिंतामणिगणा अपि

ଏଠାରେ ଅନେକ ସିଦ୍ଧି ଅଛି, ଅନେକ ସିଦ୍ଧିଦାୟକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଅନେକ ସ୍ପର୍ଶ-ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ରତ୍ନରଚିତ ପ୍ରାସାଦ ଅଛି ଏବଂ ଚିନ୍ତାମଣି ପରି ଇଚ୍ଛାପୂର୍ତ୍ତି ରତ୍ନର ଗଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 58

गंगाजलांतस्तिष्ठंति कलिकल्मषभीतितः । अतएव हि संसेव्या कलौ गंगेष्टसिद्धिदा

କଲିଯୁଗର ପାପକଲ୍ମଷର ଭୟରୁ (ପୁଣ୍ୟଶକ୍ତିମାନେ) ଗଙ୍ଗାଜଳର ଭିତରେ ବସନ୍ତି। ତେଣୁ କଲିରେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେବା କରିବା ଉଚିତ; ସେ ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି।

Verse 59

सूर्योदये तमांसीव वज्रपातभयान्नगाः । तार्क्ष्येक्षणाद्यथासर्पा मेघा वाताहता इव

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟେ ଅନ୍ଧକାର ନଶିଯାଏ; ଯେପରି ବଜ୍ରପାତର ଭୟରେ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେନ କମ୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି; ଯେପରି ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ)ଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସର୍ପମାନେ ପଳାନ୍ତି; ଏବଂ ଯେପରି ପବନରେ ମେଘମାନେ ଛିଟିଯାନ୍ତି—

Verse 60

तत्त्वज्ञानाद्यथा मोहः सिंहं दृष्ट्वा यथा मृगाः । तथा सर्वाणि पापानि यांति गंगेक्षणात्क्षयम्

ଯେପରି ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନରେ ମୋହ କ୍ଷୟ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେପରି ସିଂହକୁ ଦେଖି ମୃଗମାନେ ଛିଟିଯାନ୍ତି—ସେପରି ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୟକୁ ଯାଏ।

Verse 61

दिव्यौषधैर्यथा रोगा लोभेन च यथा गुणाः । यथा ग्रीष्मोष्मसंपत्तिरगाधह्रद मज्जनात्

ଯେପରି ଦିବ୍ୟ ଔଷଧରେ ରୋଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେପରି ଲୋଭରେ ଗୁଣ ନଶିଯାଏ; ତେଣୁ ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତାପ ଅଗାଧ ହ୍ରଦରେ ମଜ୍ଜନ କଲେ ଶମିତ ହୁଏ—

Verse 62

तूलशैलः स्फुलिंगेन यथा नश्यति तत्क्षणात् । तथा दोषाः प्रणश्यंति गंगांभः स्पर्शनाद्ध्रुवम्

ଯେପରି କପାସର ପର୍ବତ ଏକ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନଶିଯାଏ, ସେପରି ଗଙ୍ଗାଜଳର ସ୍ପର୍ଶରେ ଦୋଷ ଓ କଳୁଷ ନିଶ୍ଚୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 63

क्रोधेन च तपो यद्वत्कामेन च यथा मतिः । अनयेन यथा लक्ष्मीर्विद्या मानेन वै यथा

ଯେପରି କ୍ରୋଧରେ ତପ ନଶିଯାଏ, ଯେପରି କାମରେ ମତି ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଏ; ଯେପରି ଅନ୍ୟାୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନଶିଯାଏ, ଯେପରି ମାନରେ ବିଦ୍ୟା ନଶିଯାଏ—

Verse 64

दंभ कौटिल्य मायाभिर्यथाधर्मो विनश्यति । तथा नश्यंति पापानि गंगाया दर्शनेन तु

ଯେପରି ଦମ୍ଭ, କୌଟିଲ୍ୟ ଓ ମାୟାରେ ଧର୍ମ ନଶିଯାଏ, ସେପରି ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 65

मानुष्यं दुर्लभं प्राप्य विद्युत्संपातचंचलम् । गंगां यः सेवते सोत्र बुद्धेः पारं परं गतः

ଦୁର୍ଲଭ ମାନବଜନ୍ମ ପାଇ, ଯାହା ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ଝଲକ ପରି ଚଞ୍ଚଳ—ଯେ ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗାସେବା କରେ, ସେ ସାଧାରଣ ବୁଦ୍ଧିର ପାରେ ପରମ ପାରକୁ ପହଞ୍ଚେ।

Verse 66

विधूतपापा ये मर्त्याः परं ज्योतिःस्वरूपिणीम् । सहस्रसूर्यप्रतिमां गंगां पश्यंति ते भुवि

ଯାହାଙ୍କ ପାପ ଝାଡ଼ିଯାଇଛି ସେହି ମର୍ତ୍ୟମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି—ସେ ପରମ ଜ୍ୟୋତିସ୍ୱରୂପିଣୀ, ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମତୀ।

Verse 67

साधारणांभसा पूर्णां साधारण नदीमिव । पश्यंति नास्तिका गंगां पापोपहतलोचनाः

ପାପରେ ଆବୃତ ଦୃଷ୍ଟିଥିବା ନାସ୍ତିକମାନେ ଗଙ୍ଗାକୁ ସାଧାରଣ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ସାଧାରଣ ନଦୀ ପରି ଦେଖନ୍ତି।

Verse 68

संसारमोचकश्चाहं जनानामनुकंपया । गंगातरंगरूपेण सोपानं निर्ममे दिवः

ଜୀବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକମ୍ପାରୁ ମୁଁ ସଂସାରମୋଚକ ହେଲି, ଏବଂ ଗଙ୍ଗାର ତରଙ୍ଗରୂପେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ସୋପାନ ନିର୍ମାଣ କଲି।

Verse 69

सर्व एव शुभः कालः सर्वो देशस्तथा शुभः । सर्वो जनो दानपात्रं श्रीमती जाह्नवी तटे

ଶ୍ରୀମତୀ ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ତଟରେ ସମସ୍ତ କାଳ ଶୁଭ, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଶୁଭ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜନ ଦାନପାତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।

Verse 70

यथाश्वमेधो यज्ञानां नगानां हिमवान्यथा । व्रतानां च यथा सत्यं दानानामभयं यथा

ଯଥା ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିମବାନ; ଯଥା ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ଓ ଦାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଭୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ତଥା ଏହି ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 71

प्राणायामश्च तपसां मंत्राणां प्रणवो यथा । धर्माणामप्यहिंसा च काम्यानां श्रीर्यथा वरा

ଯଥା ତପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଣାୟାମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଣବ (ଓଁ); ଯଥା ଧର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅହିଂସା ଓ କାମ୍ୟ ବରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ—ତଥା ଏହି ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।

Verse 72

यथात्मविद्या विद्यानां स्त्रीणां गौरी यथोत्तमा । सर्वर्दवेगणानां च यथा त्वं पुरुषोत्तम

ଯେପରି ବିଦ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମବିଦ୍ୟା ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୌରୀ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠା; ସେପରି, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ସମସ୍ତ ଦେବଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ପରମ—ତେଣୁ ଏହି ସ୍ତୁତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।

Verse 73

सर्वषामेव पात्राणां शिवभक्तो यथा वरः । तथा सर्वेषु तीर्थेषु गंगातीर्थं विशिष्यते

ଯେପରି ସମସ୍ତ ପାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଭକ୍ତ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗାତୀର୍ଥ ବିଶେଷ ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 74

हरेयश्चावयोर्भेदं न करोति महामतिः । शिवभक्तः स विज्ञेयो महापाशुपतश्च सः

ଯେ ମହାମତି ହରି ଓ ଆମ (ଶିବ) ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ କରେନାହିଁ, ସେଇ ଶିବଭକ୍ତ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ମହାପାଶୁପତ।

Verse 75

पापपांसुमहावात्या पापद्रुमकुठारिका । पापेंधनदवाग्निश्च गंगेयं पुण्यवाहिनी

ଏହି ପୁଣ୍ୟବାହିନୀ ଗଙ୍ଗା ପାପଧୂଳିକୁ ଉଡାଇଦେଇଥିବା ମହାବାତ୍ୟା; ପାପବୃକ୍ଷକୁ କାଟିଦେଇଥିବା କୁଠାର; ଏବଂ ପାପ-ଇନ୍ଧନକୁ ଦହିଦେଇଥିବା ଦାବାଗ୍ନି ସମାନ।

Verse 76

नानारूपाश्च पितरो गाथा गायंति सर्वदा । अपि कश्चित्कुलेस्माकं गंगास्नायी भविष्यति

ପିତୃମାନେ ନାନାରୂପ ଧାରଣ କରି ସଦା ଏହି ଗାଥା ଗାଆନ୍ତି—‘ଆମ କୁଳରେ ଅତି କମରେ କେହି ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରିବା ଲୋକ ହେବ କି?’

Verse 77

देवर्षीन्परिसंतर्प्य दीनानाथांश्च दुःखितान् । श्रद्धया विधिना स्नात्वा दास्यते सलिलांजलिम्

ଦେବର୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସନ୍ତର୍ପିତ କରି ଏବଂ ଦୀନ, ଅନାଥ ଓ ଦୁଃଖିତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରି ପରେ ପବିତ୍ର ଜଳାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 78

अपि नः स कुले भूयाच्छिवे विष्णौ च साम्यदृक् । तदालयकरो भक्त्या तस्य संमार्जनादिकृत्

ଆମ କୁଳରେ ସେପରି ଜଣେ ଜନ୍ମ ନେଉ—ଯିଏ ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଭକ୍ତି-ସମ୍ମାନ କରେ, ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ଆଳୟ ନିର୍ମାଣ କରେ ଏବଂ ତାହାର ସଫାଇ-ସେବା ଆଦି କରେ।

Verse 79

अकामो वा सकामो वा तिर्यग्योनिगतोपि वा । गंगायां यो मृतो मर्त्यो नरकं स न पश्यति

ନିଷ୍କାମ ହେଉ କି ସକାମ—ତିର୍ୟକ୍-ଯୋନିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଗଙ୍ଗାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ନରକ ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 80

तीर्थमन्यत्प्रशंसंति गंगातीरे स्थिताश्च ये । गंगां न बहु मन्यंते ते स्युर्निरयगामिनः

ଗଙ୍ଗାତୀରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ଏବଂ ଗଙ୍ଗାକୁ ଅଧିକ ମହିମା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନରକଗାମୀ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 81

मां च त्वां चैव यो द्वेष्टि गंगां च पुरुषाधमः । स्वकीयैः पुरुषैः सार्धं स घोरं नरकं व्रजेत्

ଯେ ପୁରୁଷାଧମ ମୋତେ, ତୁମକୁ ଏବଂ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ସେ ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଘୋର ନରକକୁ ଯାଏ।

Verse 82

षष्टिर्गणसहस्राणि गंगां रक्षंति सर्वदा । अभक्तानां च पापानां वासे विघ्नं प्रकुर्वते

ଷାଠି ହଜାର ଗଣସମୂହ ସଦା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଅଭକ୍ତ ଓ ପାପୀମାନଙ୍କର ସେଠାରେ ବାସରେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।

Verse 83

कामक्रोधमहामोहलोभादि निशितैः शरैः । घ्नंति तेषां मनस्तत्र स्थितिं चापनयंति च

କାମ, କ୍ରୋଧ, ମହାମୋହ, ଲୋଭ ଆଦି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ମନକୁ ଆଘାତ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବାର ସ୍ଥିତିଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ହଟାଇଦିଅନ୍ତି।

Verse 84

गंगां समाश्रयेद्यस्तु स मुनिः स च पंडितः । कृतकृत्यः स विज्ञेयः पुरुषार्थचतुष्टये

ଯେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ ସେଇ ମୁନି, ସେଇ ପଣ୍ଡିତ; ଚାରି ପୁରୁଷାର୍ଥରେ କୃତକୃତ୍ୟ ଓ ସିଦ୍ଧ ବୋଲି ତାକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 85

गंगायां च सकृत्स्नातो हयमेधफलं लभेत् । तर्पयंश्च पितॄंस्तत्र तारयेन्नरकार्णवात्

ଗଙ୍ଗାରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ନରକ-ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

Verse 86

नैरंतर्येण गंगायां मासं यः स्नाति पुण्यवान् । शक्रलोके स वसति यावच्छक्रः सपूर्वजः

ଯେ ପୁଣ୍ୟବାନ ଏକ ମାସ ଧରି ନିରନ୍ତର ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ସହିତ ଶକ୍ରଲୋକରେ ଶକ୍ର ଯେତେଦିନ ରହନ୍ତି ସେତେଦିନ ବାସ କରେ।

Verse 87

अब्दं यः स्नाति गंगायां नैरंतर्येण पुण्यभाक् । विष्णोर्लोकं समासाद्य स सुखं संवसेन्नरः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗାରେ ନିରନ୍ତର ଏକ ବର୍ଷ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟର ଭାଗୀ ହୁଏ; ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେଠାରେ ସୁଖରେ ବସେ।

Verse 88

गंगायां स्नाति यो मर्त्यो यावज्जीवं दिनेदिने । जीवन्मुक्तः स विज्ञेयो देहांते मुक्त एव सः

ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଗଙ୍ଗାରେ ଦିନେଦିନେ ଯାବଜ୍ଜୀବନ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଦେହାନ୍ତେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତ।

Verse 89

तिथिनक्षत्रपर्वादि नापेक्ष्यं जाह्नवी जले । स्नानमात्रेण गंगायां संचिताघं विनश्यति

ଜାହ୍ନବୀ ଜଳରେ ତିଥି, ନକ୍ଷତ୍ର, ପର୍ବ ଆଦିର ଅପେକ୍ଷା ନାହିଁ; ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 90

पंडितोपि स मूर्खः स्याच्छक्तियुक्तोप्यशक्तिकः । यस्तु भागीरथीतीरं सुखसेव्यं न संश्रयेत्

ଯେ ସୁଖସେବ୍ୟ ଭାଗୀରଥୀ ତୀରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେନାହିଁ, ସେ ପଣ୍ଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୂର୍ଖ ସଦୃଶ ହୁଏ; ଶକ୍ତିମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଶକ୍ତ ସଦୃଶ ହୁଏ।

Verse 91

किंवायुपाप्यरोगेण विकासिन्याथ किं श्रिया । किं वा बुद्ध्या विमलया यदि गंगां न सेवते

ରୋଗସ୍ପର୍ଶହୀନ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ବିକଶିତ ଯୌବନ କାହିଁକି, କିମ୍ବା ଶ୍ରୀସମ୍ପଦ କାହିଁକି; ନିର୍ମଳ ବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ କାହିଁକି—ଯଦି ଗଙ୍ଗାସେବା ନ କରେ।

Verse 92

यः कारयेदायतनं गंगाप्रतिकृतेर्नरः । भुक्त्वा स भोगान्प्रेत्यापि याति गंगा सलोकताम्

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ପ୍ରତିମା/ପ୍ରତିନିଧି ପାଇଁ ଆୟତନ କିମ୍ବା ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଏ, ସେ ଏଠାରେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାର ସାଲୋକ୍ୟ ପାଏ।

Verse 93

शृण्वंति महिमानं ये गंगाया नित्यमादरात् । गंगास्नानफलं तेषां वाचकप्रीणनाद्धनैः

ଯେମାନେ ଆଦର ସହିତ ନିତ୍ୟ ଗଙ୍ଗାର ମହିମା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଆନ୍ତି—ବିଶେଷକରି ଧନଦାନରେ ବାଚକଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।

Verse 94

पितॄनुद्दिश्य यो लिंगं स्नपयेद्गांग वारिणा । तृप्ताः स्युस्तस्य पितरो महानिरयगा अपि

ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯେ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାପନ/ଅଭିଷେକ କରେ, ତାହାର ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ସେମାନେ ମହାନରକଗତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 95

अष्टकृत्वो मंत्रजप्तैर्वस्त्रपूतैः सुगंधिभिः । प्रोचुर्गांगजलैः स्नानं घृतस्नानाधिकं बुधाः

ମନ୍ତ୍ରଜପରେ ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିବା, ବସ୍ତ୍ରରେ ଛାଣା, ସୁଗନ୍ଧିତ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଅଷ୍ଟବାର ସ୍ନାନ—ଏହା ଘୃତସ୍ନାନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ବୁଧମାନେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 96

अष्टद्रव्यविमिश्रेण गंगातोयेन यः सकृत् । मागधप्रस्थमात्रेण ताम्रपात्रस्थितेन च

ଅଷ୍ଟଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶ୍ରିତ ଗଙ୍ଗାଜଳକୁ—ମାଗଧ-ପ୍ରସ୍ଥ ପରିମାଣରେ, ତାମ୍ରପାତ୍ରରେ ରଖି—ଯେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ/ପ୍ରୟୋଗ କରେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 97

भानवेऽर्घं प्रदद्याच्च स्वकीय पितृभिः सह । सोतितेजो विमानेन सूर्यलोके महीयते

ନିଜ ପିତୃଗଣଙ୍କ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏମିତି ଭକ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ନୀତ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 98

आपः क्षीरं कुशाग्राणि घृतं मधुगवांदधि । रक्तानि करवीराणि रक्तचंदनमित्यपि

ଜଳ, କ୍ଷୀର, କୁଶାଗ୍ର, ଘୃତ, ମଧୁ, ଗୋଦଧି, ରକ୍ତ କରବୀର ପୁଷ୍ପ ଏବଂ ରକ୍ତଚନ୍ଦନ—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି।

Verse 99

अष्टांगार्घो यमुद्दिष्टस्त्वतीव रवितोषणः । गांगैर्वार्भिः कोटिगुणो ज्ञेयो विष्णोऽन्यवारितः

ଉପଦେଶିତ ଏହି ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଅର୍ଘ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଅର୍ପଣ କଲେ ତାହାର ଫଳ କୋଟିଗୁଣ—ଏହିପରି ବିଷ୍ଣୁ ନିର୍ବିବାଦ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 100

गंगातीरे स्वशक्त्या यः कुर्याद्देवालयं सुधीः । अन्यतीर्थप्रतिष्ठातो भवेत्कोटिगुणं फलं

ଯେ ଜ୍ଞାନୀ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଗଙ୍ଗାତୀରେ ଦେବାଳୟ ନିର୍ମାଣ କରେ, ସେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାଠାରୁ କୋଟିଗୁଣ ଫଳ ପାଏ।

Verse 110

गोभूहिरण्यदानेन भक्त्या गंगातटे शुभे । नरो न जायते भूयः संसारे दुःखकंटके

ଶୁଭ ଗଙ୍ଗାତଟରେ ଭକ୍ତିସହ ଗୋଦାନ, ଭୂଦାନ ଓ ହିରଣ୍ୟଦାନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଦୁଃଖ-କଣ୍ଟକମୟ ସଂସାରରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।

Verse 120

तद्भूमित्रसरेणूनां संख्यया युगमानया । महेंद्र चंद्रलोकेषु भुक्त्वा भोगान्मनःप्रियान्

ସେହି ପବିତ୍ର ଭୂମିର ଧୂଳିକଣାର ସଂଖ୍ୟା ଯେତେ ଯୁଗ, ସେତେ କାଳ ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ମନୋହର ଭୋଗ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ।

Verse 130

चंद्रसूर्यग्रहे लक्षं व्यतीपातेत्वनंतकम् । अयुतं विषुवे चैव नियुतं त्वयनद्वये

ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସୂର୍ୟଗ୍ରହଣରେ ପୁଣ୍ୟ ଲକ୍ଷଗୁଣ; ବ୍ୟତୀପାତରେ ତ ଅନନ୍ତ। ବିଷୁବରେ ଦଶହଜାର ଗୁଣ, ଏବଂ ଦୁଇ ଅୟନରେ (ଉତ୍ତରାୟଣ–ଦକ୍ଷିଣାୟଣ) ଦଶଲକ୍ଷ ଗୁଣ ଫଳ ହୁଏ।

Verse 140

स्वाहांतः प्रणावादिश्च भवेद्विंशाक्षरो मनुः । पूजादानं जपो होमो ऽनेनैव मनुना स्मृतः

ପ୍ରଣବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ‘ସ୍ୱାହା’ରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ଏହି ବିଂଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର। ପୂଜା, ଦାନ, ଜପ ଓ ହୋମ—ସବୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା କରିବାକୁ ସ୍ମୃତି କହେ।

Verse 150

यथाशक्ति स्वर्णरूप्य ताम्रपृष्ठविनिर्मितान् । अभ्यर्च्य गंधकुसुमैर्गंगायां प्रक्षिपेद्व्रती

ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରୌପ୍ୟ କିମ୍ବା ତାମ୍ରପଟରେ ତିଆରି ଅର୍ପଣଦ୍ରବ୍ୟ କରାଇ, ଗନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କରି, ବ୍ରତୀ ତାହାକୁ ଗଙ୍ଗାରେ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 160

संसारविषनाशिन्यै जीवनायै नमोस्तु ते । तापत्रितय संहंत्र्यै प्राणेश्यै ते नमोनमः

ହେ ଜୀବନଦାୟିନୀ, ସଂସାରବିଷନାଶିନୀ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପ୍ରାଣେଶ୍ୱରୀ, ତ୍ରିତାପ ସଂହାରିଣୀ! ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମୋ ନମଃ।

Verse 170

प्रणतार्ति प्रभंजिन्यै जगन्मात्रे नमोस्तुते । सर्वापत्प्रतिपक्षायै मंगलायै नमोनमः

ହେ ଜଗନ୍ମାତା! ଯେ ପ୍ରଣତ ଭକ୍ତଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ଭଞ୍ଜନ କରନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଆପଦାର ପ୍ରତିପକ୍ଷିଣୀ ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମୋ ନମଃ।

Verse 180

तस्यां दशम्यामेतच्च स्तोत्रं गंगाजले स्थितः । यः पठेद्दशकृत्वस्तु दरिद्रो वापि चाक्षमः

ସେଇ ଦଶମୀ ତିଥିରେ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଯେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଦଶବାର ପଢ଼େ, ସେ ଦରିଦ୍ର ହେଉ କିମ୍ବା ବିଧିବିଧାନରେ ଅସମର୍ଥ ହେଉ, କଥିତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Verse 205

ब्रह्मांडांतरसंस्थेषु भुंजन्भोगान्मनोरमान् । सर्वैः संपूजितो विष्णो यावदाभूतसंप्लवम्

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନ୍ତର୍ଗତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ମନୋହର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ—ହେ ବିଷ୍ଣୁ—ଏହି ଅବସ୍ଥା ମହାପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ।