Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 15

Devanagari script

माहेयादुपरिष्टाच्च सुरेज्यो नियुतद्वये । द्विलक्षयोजनोत्सेधः सौरिर्देवपुरोहितात्

Transliteration

māheyādupariṣṭācca surejyo niyutadvaye | dvilakṣayojanotsedhaḥ saurirdevapurohitāt

Translation

ମାହେୟ (ମଙ୍ଗଳ) ଉପରେ କୁଡ଼ି ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂରେ ସୁରେଜ୍ୟ (ବୃହସ୍ପତି) ସ୍ଥିତ; ଏବଂ ଦେବପୁରୋହିତ (ବୃହସ୍ପତି) ଉପରେ ଶୌରି (ଶନି) ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚରେ ଉନ୍ନତ ଅଛନ୍ତି।

Word by Word

• माहेयात्: from Mars (Māheya)
• माहेयात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: माहेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• उपरिष्टात्: above
• उपरिष्टात्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: उपरिष्टात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• सुरेज्यः: Bṛhaspati (Jupiter), the gods' priest
• सुरेज्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + इज्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् इज्यः = देवगुरुः)

• नियुतद्वये: at two niyutas (distance)
• नियुतद्वये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नियुत (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नियुतस्य द्वये = in two niyutas)

• द्विलक्षयोजनोत्सेधः: having an elevation of two-lakh yojanas
• द्विलक्षयोजनोत्सेधः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वि (संख्या) + लक्ष (प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक) + उत्सेध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (द्विगु-पूर्वपद + तत्पुरुषः): द्विलक्षयोजनानाम् उत्सेधः

• सौरिः: Śauri (Saturn)
• सौरिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देवपुरोहितात्: from the gods' priest (Bṛhaspati)
• देवपुरोहितात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + पुरोहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां पुरोहितः)

Speaker

Skanda

Skanda Dialogue

Listener: vipra (brāhmaṇa)

Visual Art Cues

Scene: Two higher planetary spheres: Bṛhaspati as a golden, benevolent orb (guru principle) and Śani as a dark-blue, austere orb above, both set in concentric cosmic rings.

Characters & Entities

• Skanda
• Māheya (Mars)
• Bṛhaspati (Surejya)
• Śani (Sauri)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the powerful planetary forces are placed within a higher order, suggesting that dharma aligns one with the cosmos rather than being ruled by fear.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a descriptive cosmological statement.